अहिले सियोल

किम जोङ उन मरे? बेइजिङ कोमा अफवाह किन खोक्रो ठहरियो

10 मिनेट पढाइ

किम जोङ उन मरे? छैनन्। नोभेम्बर १७, २०२६ सम्म उत्तर कोरियाका नेता मरेको कुनै प्रमाण छैन। अक्टोबरको मध्यतिर X मा उनी बेइजिङको अस्पतालमा कोमामा छन् भन्ने पोस्ट फैलिएपछि सरकारी मिडियाले उनलाई एकपटकभन्दा बढी सार्वजनिक रूपमा देखाइसकेको छ। पछिल्लो पटक नोभेम्बर १५-१६ मा चिनियाँ सीमा नजिकको सामजियोनमा दुई दिने भ्रमण देखाइयो, रोयटर्सका अनुसार।

उत्तर कोरियालाई टाढाबाट पछ्याउनेका लागि यो किन महत्त्वपूर्ण छ भने, झूटो मृत्युको कथा सच्याइएको खबरभन्दा धेरै छिटो फैलिन्छ। अफवाहभन्दा केही हप्ताअघि मात्र, सेप्टेम्बर ३० मा दक्षिण कोरियाको गुप्तचर एजेन्सीले सांसदहरूलाई २०२६ मा किमले अहिलेसम्म १२१ पटक सार्वजनिक रूपमा देखा परेको, करिब ३० प्रतिशतले बढी भएको जानकारी दियो, कोरिया हेराल्डका अनुसार।

मुख्य बुँदा

  • अक्टोबरको अफवाहको जड अमेरिकामा बस्ने चिनियाँ असन्तुष्ट वान्जुन सिए (Wanjun Xie) को एउटा प्रमाणित नभएको X पोस्ट हो। कोरिया हेराल्डका अनुसार त्यसमा चिकित्सा रेकर्ड, साक्षी वा जाँच गर्न मिल्ने अरू कुनै प्रमाण थिएन।
  • दक्षिण कोरियाको गुप्तचर एजेन्सी NIS ले दाबी खारेज गर्‍यो, र सोलका कूटनीतिक तथा सुरक्षा अधिकारीहरूले ती दाबीलाई पुष्टि गर्ने कुनै जानकारी नभएको बताए।
  • सरकारी मिडियाले अक्टोबर २० मा प्योङयाङको कपडा प्रदर्शनीमा र नोभेम्बर १५-१६ को सामजियोन भ्रमणमा पेक्तु पर्वत (백두산) चढ्दै गरेको किमलाई देखायो।
  • सन् २०१४ र २०२० मा पनि यस्तै भएको थियो। हरेक पटक किम सरकारी मिडियामा फेरि देखा परे।

किम जोङ उन मरे? नोभेम्बर १७, २०२६ सम्म के थाहा छ

किम जोङ उन (김정은) सन् २०११ को अन्त्यमा बुबा किम जोङ इलको मृत्युपछि उत्तर कोरियाको नेतृत्वमा छन्। उत्तर कोरियाले उनको स्वास्थ्यबारे कुनै चिकित्सकीय जानकारी सार्वजनिक गर्दैन। मृत्युको अफवाह बारम्बार किन फर्किन्छ र डाक्टरको प्रमाणपत्र वा अस्पतालको विज्ञप्तिले तिनलाई किन टुंगो लगाउन सक्दैन भन्ने यही एउटा तथ्यले बताउँछ।

बाहिरकाले देख्न पाउने अधिकांश सामग्री KCNA (조선중앙통신, कोरियन सेन्ट्रल न्युज एजेन्सी, उत्तर कोरियाको आधिकारिक सरकारी समाचार एजेन्सी) बाट आउँछ। अफवाहपछि उसले रिपोर्ट गरेका मुख्य उपस्थितिहरू तलको तालिकामा छन्।

यो पूरै लेखमा एउटा सावधानी लागू हुन्छ। सरकारी तस्बिरले किम देखा परेको देखाउँछन्, तर ती कुन मितिमा खिचिएका हुन् भन्ने प्रमाणित गर्न सक्दैनन्, स्नोप्सले उल्लेख गरेझैं। यसको अर्थ तस्बिर नक्कली हुन् भन्ने होइन। तिनलाई होसियारीसाथ पढ्नुपर्छ भन्ने हो।

सन् २०२६ अक्टोबरको किम जोङ उनको मृत्यु अफवाह कहाँबाट आयो

सन् २०२६ को अक्टोबरको मध्यतिर X मा प्रमाणबिना दाबी गरियो कि किमको मृत्यु भइसकेको छ, वा उनी कोमामा परेर बेइजिङको अस्पताल पुर्‍याइएका छन्। NK News ले अक्टोबर २० मा ती दाबी रिपोर्ट गर्‍यो र कोरिया हेराल्डले अक्टोबर २१ मा पछ्यायो। पोस्टहरू मुख्यतया अक्टोबर १८-१९ मा फैलिए।

कोमाको दाबीको जड बनेको एउटा पोस्ट

कोरिया हेराल्डले अफवाहको स्रोत वान्जुन सिए नामका अमेरिकामा बस्ने चिनियाँ असन्तुष्टको प्रमाणित नभएको पोस्टसम्म पुर्‍यायो। पत्रिकाका अनुसार उनले चिकित्सा रेकर्ड, साक्षी वा अरू कसैले जाँच्न मिल्ने कुनै प्रमाण दिएनन्। पत्रिकाले उनले पहिले पनि चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको स्वास्थ्यबारे प्रमाणित नभएका दाबी फैलाएको कुरा पनि उल्लेख गरेको छ।

त्यो इतिहास नै पहिलो चेतावनी संकेत हो। दाबी निकै विशिष्ट थियो (कोमा, बेइजिङको अस्पताल), तर साथमा केही थिएन। स्रोतबिनाका विशिष्ट विवरण यस्ता अफवाहका सामान्य लक्षण हुन्।

अफवाह संसारभरिका ट्याब्लोइडसम्म कसरी पुग्यो

पोस्ट X मै सीमित रहेन। कोरिया हेराल्डका अनुसार द सन, न्युयोर्क पोस्ट र भारतको इकोनोमिक टाइम्सलगायत ट्याब्लोइड र अन्य सञ्चारमाध्यमले त्यो अनुमान उठाए। ठूलो नामको साइटले शीर्षक छापेपछि कथा स्रोतसहितको जस्तो देखिन थाल्छ, स्रोत नभए पनि, किनभने मानिसले मुनिको X पोस्ट होइन, शीर्षक सेयर गर्छन्।

अक्टोबरमा तपाईंको फिडमा यो दाबी देख्नुभएको थियो भने सम्भवतः यही बाटो हुँदै पुगेको हो: X पोस्ट, त्यसपछि ट्याब्लोइडको शीर्षक, अनि त्यो शीर्षकको स्क्रिनसट।

प्योङयाङमा तेदोङ नदीमाथि उभिएको जुचे टावर, उत्तर कोरियाको राजधानीको दृश्य
Photo: Taedong River, Pyongyang, from the Juche Tower by Jack Upland, CC BY-SA 3.0

अफवाहबारे दक्षिण कोरियाका अधिकारी र NIS ले के भने

सोलले छिटो र स्पष्ट शब्दमा जवाफ दियो।

एकीकरण मन्त्रालय र सुरक्षा अधिकारीहरू

एकीकरण मन्त्रालय उत्तर कोरियासँगको सम्बन्ध हेर्ने दक्षिण कोरियाको मन्त्रालय हो। त्यसका एक अधिकारीले ती दाबीलाई प्रमाणित नभएका अफवाह भने, कोरिया हेराल्डले रिपोर्ट गर्‍यो। दक्षिण कोरियाका कूटनीतिक र सुरक्षा अधिकारीहरूले ती दाबीलाई समर्थन गर्ने कुनै जानकारी आफूसँग नभएको बताए।

राष्ट्रिय गुप्तचर सेवा (NIS)

राष्ट्रिय गुप्तचर सेवा (국가정보원, NIS) दक्षिण कोरियाको मुख्य गुप्तचर एजेन्सी हो, र यसले राष्ट्रिय सभाका सांसदहरूलाई उत्तरबारे नियमित रूपमा जानकारी दिन्छ। नोभेम्बर ६ को कोरिया टाइम्सको लेख अनुसार, यसले मृत्यु र कोमाका दाबी खारेज गर्‍यो।

अफवाह सुरु हुनुभन्दा केही हप्ताअघि नै एजेन्सीले किमको स्वास्थ्यबारे आफ्नो धारणा राखिसकेको थियो। सेप्टेम्बर ३० मा NIS ले सांसदहरूलाई किममा गम्भीर स्वास्थ्य समस्याका स्पष्ट संकेत नदेखिएको र त्यो वर्ष उनी १२१ पटक सार्वजनिक रूपमा देखा परेको, करिब ३० प्रतिशतले बढी भएको बतायो, कोरिया हेराल्डका अनुसार। यो गुप्तचर एजेन्सीको मूल्यांकन हो, चिकित्सकीय जाँच होइन, तर बाहिरबाट उपलब्ध सबैभन्दा सावधान आकलन यही हो।

अक्टोबरको अफवाहपछि किम जोङ उनका सार्वजनिक उपस्थिति

यो छोटो सूची हो। हरेक पङ्क्तिले कसले रिपोर्ट गर्‍यो र अरू कसैले पुष्टि गरेको छ कि छैन भन्ने बताउँछ।

मिति स्थान के देखाइयो वा दाबी गरियो स्रोत अवस्था
अक्टोबर २०, २०२६ मा रिपोर्ट प्योङयाङ पत्नी री सोल जु (리설주) र छोरी किम जु ए (김주애) सँग किमले कपडा र जुत्ता प्रदर्शनी हेरे KCNA, NK News र कोरिया हेराल्ड मार्फत सरकारी मिडियाका तस्बिर; तिनको मिति स्वतन्त्र रूपमा प्रमाणित गर्न सकिँदैन
नोभेम्बर १५-१६, २०२६ (नोभेम्बर १७ मा रिपोर्ट) सामजियोन (삼지연), चिनियाँ सीमा नजिक किमले पुनर्निर्मित विमानस्थल, पर्यटक रेल र स्की रिसोर्ट घुमे, अनि पेक्तु पर्वत (백두산) चढेर पुनर्निर्मित केबल-कार स्टेसनसम्म पुगे; छोरी स्कीइङ गरेको देखाइयो KCNA, रोयटर्स मार्फत सरकारी मिडियाको रिपोर्ट; रोयटर्सले प्रकाशित गर्‍यो

सामजियोन पेक्तु पर्वतको फेदमा पर्ने एउटा काउन्टी हो। चीनसँगको सीमामा रहेको यो ज्वालामुखीलाई उत्तर कोरियाले किम परिवारको क्रान्तिको पवित्र जन्मस्थल मान्छ। त्यहाँको भ्रमण, पर्वतारोहणसहित, किम सक्रिय छन् भनी देखाउन KCNA ले प्रयोग गर्ने खालको सार्वजनिक उपस्थितिसँग मेल खान्छ।

किम जोङ उनको स्वास्थ्यबारे अझै के थाहा छैन

  • अक्टोबर २० को प्रदर्शनीका तस्बिर ठ्याक्कै कहिले खिचिएका हुन्। उत्तर कोरिया बाहिरका कसैले यो प्रमाणित गर्न सक्दैनन्।
  • चिकित्सकीय कुरा केही पनि। उत्तर कोरियाले केही खुलाउँदैन, त्यसैले NIS सहितका बाहिरी आकलन रेकर्डमा होइन, अवलोकनमा आधारित हुन्छन्।
  • किम यो हप्ता APEC शिखर सम्मेलनताका चीन जान्छन् कि जाँदैनन्। कुनै यात्रा पुष्टि भएको छैन।

किम जोङ उनको स्वास्थ्य स्वतन्त्र रूपमा किन जाँच्न सकिँदैन

किम कुनै सार्वजनिक चिकित्सा खुलासाको दायरामा पर्दैनन्, कोरिया हेराल्ड र स्नोप्स दुवैले औंल्याएका छन्। कुनै अस्पताल, व्यक्तिगत चिकित्सक वा प्योङयाङको सरकारी प्रवक्ताले उनको स्वास्थ्यबारे केही पुष्टि वा खण्डन गर्दैनन्। विदेशी पत्रकारले उत्तर कोरियामा स्वतन्त्र रूपमा हिँडडुल गर्न नपाउने भएकाले आफैं गएर हेर्न पनि सक्दैनन्।

त्यसपछि बाहिरकासँग तीन किसिमका सामग्री बाँकी रहन्छन्, र प्रत्येकमा कमजोरी छ:

  • सरकारी मिडियाका फोटो र भिडियो। यिनले किम देखा परेको देखाउँछन्, तर के कहिले सार्वजनिक गर्ने भन्ने उत्तर कोरियाले नै छान्छ। आज प्रकाशित फोटो पहिले नै खिचिएको हुन सक्छ।
  • विदेशी गुप्तचर आकलन। NIS ले उपस्थिति पछ्याउँछ र सांसदहरूलाई जानकारी दिन्छ। यसका निष्कर्ष आकलन मात्र हुन्, र आधारभूत प्रमाण सार्वजनिक गरिँदैन।
  • सामाजिक सञ्जालका पोस्ट। यी सबैभन्दा छिटो फैलिन्छन् र सबैभन्दा कम भरपर्दा हुन्छन्। प्रायः सबैभन्दा कडा दाबी गर्छन् र सबैभन्दा थोरै प्रमाण दिन्छन्।

उदाहरण: अक्टोबर २० को प्रदर्शनीका तस्बिर कसरी पढ्ने

अक्टोबर २० को सार्वजनिक विज्ञप्ति यसरी पढ्न सकिन्छ। KCNA ले त्यो दिन प्योङयाङको कपडा र जुत्ता प्रदर्शनीमा री सोल जु र किम जु एसँगै किमलाई देखाउने तस्बिर प्रकाशित गर्‍यो भन्ने पुष्टि गर्न सकिन्छ। अफवाह फैलिएको केही समयपछि नै त्यो विज्ञप्ति आयो भन्ने पनि पुष्टि हुन्छ। तर तस्बिर कुन दिन खिचिएको हो भन्ने पुष्टि हुँदैन, जुन NK News र कोरिया हेराल्ड दुवैले उल्लेख गरेका छन्।

त्यसैले निष्कर्ष सीमित तर उपयोगी छ। अफवाहले केही दिएन, सरकारी मिडियाको विज्ञप्तिले पूर्ण नभए पनि जाँच्न मिल्ने केही दियो। नोभेम्बर १५-१६ को सामजियोन रिपोर्टले पछि मिति तोकिएको, धेरै स्थान समेटिएको र रोयटर्सले प्रकाशित गरेको भ्रमण थप्यो।

किम जोङ उनको मृत्युका अघिल्ला अफवाह: २०१४ र २०२० मा के भयो

अक्टोबर २०२६ को कथा एउटा शृङ्खलाको पछिल्लो कडी हो, २०१४ र २०२० का दुई सबैभन्दा ठूला अफवाहपछिको। ती दुई कसरी टुंगिए भन्ने बुझ्नु नयाँ अफवाह पढ्ने सबैभन्दा राम्रो मार्गदर्शन हो।

२०१४: करिब ४० दिन सार्वजनिक दृश्यबाट गायब

सेप्टेम्बर र अक्टोबर २०१४ मा किम करिब ४० दिन सार्वजनिक दृश्यबाट गायब भए। उनी लठ्ठी टेकेर फर्के, र त्यो अनुपस्थितिलाई खुट्टा वा जोर्नीको समस्यासँग जोडेर व्यापक रूपमा बुझियो, कोरिया हेराल्डले सम्झायो। उनी नदेखिँदा अनुमानले खाली ठाउँ भर्‍यो। उनको फर्काइले त्यसलाई अन्त्य गर्‍यो।

२०२०: छुटेको सूर्यको दिन

अप्रिल १५ सूर्यको दिन हो, उत्तर कोरियाका संस्थापक किम इल सुङको जन्मदिन र देशको सबैभन्दा ठूलो बिदा। सन् २०२० मा किम त्यो समारोहमा देखा परेनन्। त्यही वर्ष मे १ मा हालै दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय सभामा निर्वाचित उत्तर कोरियाका दलबदलु जी सोङ-हो (Ji Seong-ho) ले किमको मृत्यु भएको कुरामा आफू “९९ प्रतिशत निश्चित” रहेको बताए, कोरिया हेराल्डका अनुसार। भोलिपल्ट, मे २ मा KCNA ले मे १ मा सुन्चोन मल कारखाना उद्घाटन गरेको किमका तस्बिर जारी गर्‍यो।

वर्ष अफवाह कसले सुरु गर्‍यो सबैभन्दा चर्को दाबी कसरी टुंगियो
२०१४ करिब ४० दिन सार्वजनिक दृश्यबाट बाहिर (सेप्टेम्बर-अक्टोबर) उनको स्वास्थ्यबारे खुला अनुमान लठ्ठी टेकेर फेरि देखा परे
२०२० अप्रिल १५ को सूर्यको दिन समारोहमा नदेखिए हालै दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय सभामा निर्वाचित एक दलबदलुले मे १ मा किम मरेको कुरामा “९९ प्रतिशत निश्चित” भएको बताए मे २ मा KCNA ले मे १ को कारखाना उद्घाटनका तस्बिर जारी गर्‍यो
२०२६ अक्टोबर १८-१९ तिर प्रमाणित नभएको एउटा X पोस्ट बेइजिङको अस्पतालमा मृत्यु वा कोमा अक्टोबर २० मा KCNA का प्रदर्शनीका तस्बिर; नोभेम्बर १७ मा सामजियोन भ्रमण रिपोर्ट

अफवाह सुरु हुने कारण समयसँगै बदलिएको छ। २०१४ र २०२० मा सार्वजनिक दृश्यबाट वास्तविक अनुपस्थिति थियो। २०२६ मा NIS का आँकडा अनुसार किम पहिलेभन्दा बढी देखा परिरहेका थिए, र अफवाह प्रमाणबिनाको पोस्टबाट सुरु भयो।

उत्तर कोरिया र चीनको सीमामा रहेको पेक्तु पर्वतको चुचुरोमा पर्ने क्रेटर तालको दृश्य
Photo: ISS-65 Heaven Lake, Paektu Mountain, China and North Korea by NASA, Public Domain Mark

यस्ता अफवाह फैलिँदा किम जु ए को नाम किन बारम्बार आउँछ

कसैले किम गइसके भनेपिच्छे अर्को प्रश्न उत्तराधिकारी को हुन् भन्ने उठ्छ, र त्यो प्रश्न उनकी छोरीसम्म पुग्छ। किम जु ए (김주애) उनीसँगै सरकारी कार्यक्रममा देखा परेकी छन्। उनी अक्टोबर २० को प्रदर्शनीका तस्बिरमा थिइन्, र सामजियोन भ्रमणमा स्कीइङ गरिरहेकी देखाइयो।

दक्षिण कोरियाली गुप्तचरले के विश्वास गर्छ भनिएको छ

दक्षिण कोरियाली गुप्तचरले किम जु एलाई उत्तराधिकारीका रूपमा तयार पारिँदै छ भन्ने विश्वास गर्छ, रोयटर्सले रिपोर्ट गर्‍यो। NIS का पूर्व अधिकारी यु सङ-ओक (Yoo Seong-ok) को कोरिया टाइम्सको एउटा विचार लेख अझ अगाडि बढ्छ। त्यसमा NIS को आकलनमा उनी व्यवहारमै उत्तराधिकारी तोकिइसकेकी छन् भनिएको छ। साथै उत्तराधिकारी तोकिनु सहज हस्तान्तरणको ग्यारेन्टी होइन, र संकटमा किमकी बहिनी तथा वरिष्ठ अधिकारी किम यो जोङ (김여정) ले संरक्षकको भूमिका निभाउन सक्छिन् भनिएको छ। यो एक पूर्व अधिकारीको टिप्पणी हो, आधिकारिक वक्तव्य होइन।

अफवाहसँगै उनको नाम किन यात्रा गर्छ

अफवाहलाई अर्को अध्याय चाहिन्छ, र कम उमेरकी सम्भावित उत्तराधिकारीले त्यो दिन्छिन्। तर दुई प्रश्नलाई अलग राख्नुहोस्। उत्तराधिकारीबारे कुरा उत्तर कोरियाको दीर्घकालीन योजनाबारे हो। यो आजको किमको स्वास्थ्यबारे प्रमाण होइन, र माथिका कुनै स्रोतले यसलाई त्यसरी लिएका छैनन्।

किम जोङ उन मरे भन्ने अफवाह आफैं कसरी जाँच्ने

वास्तविक घटना र हल्ला छुट्याउन विशेष पहुँच चाहिँदैन। यी पाँच चरण यही क्रममा पछ्याउनुहोस्:

  1. मूल स्रोतले के दिएको छ सोध्नुहोस्। ट्याब्लोइडको लेख होइन, पहिलो पोस्ट खोज्नुहोस्। चिकित्सा रेकर्ड, नाम खुलेका साक्षी वा कागजात छन्? केही छैन भने, अक्टोबरमा जस्तै, त्यसलाई दाबी मात्र ठान्नुहोस्।
  2. KCNA को हालैको सामग्री हेर्नुहोस्। NK News जस्ता उत्तर कोरियाको सरकारी मिडिया पछ्याउने माध्यमले किम देखा पर्दा रिपोर्ट गर्छन्। सीमा याद राख्नुहोस्: तस्बिरले उनी देखा परेको देखाउँछन्, ठ्याक्कै कहिले भन्ने देखाउँदैनन्।
  3. सोलको प्रतिक्रिया खोज्नुहोस्। अफवाह ठूलो भएपछि NIS र एकीकरण मन्त्रालयले प्रायः टिप्पणी गर्छन्। “दाबीलाई समर्थन गर्ने कुनै जानकारी छैन” भन्ने उनीहरूको जवाफको अर्थ हुन्छ।
  4. ट्याब्लोइड होइन, समाचार एजेन्सी पढ्नुहोस्। रोयटर्स, योनहाप (दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय समाचार एजेन्सी) र विशेषज्ञ साइटहरूले तथ्यको स्रोत खुलाउँछन्। कथा ट्याब्लोइडले मात्र चलाइरहेका छन् भने त्यसले पनि केही भन्छ।
  5. तथ्य-जाँच गर्ने संस्था हेर्नुहोस्। स्नोप्सले अक्टोबरको अफवाह अक्टोबर २१ मा कभर गर्‍यो।

अब के हेर्ने: शेनझेनको APEC र अर्को अफवाह

अर्को मिति तोकिएको घटना चीनको शेनझेनमा नोभेम्बर १८-१९ मा हुने APEC शिखर सम्मेलन हो। नोभेम्बर १६ मा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यो हप्ता चीनमा किमलाई भेट्न सक्ने बताए। क्रेमलिनले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले शिखर सम्मेलनमा गए किमलाई भेट्न सक्ने संकेत गर्‍यो, रोयटर्सका अनुसार। कुनै यात्रा पुष्टि भएको छैन। कूटनीतिबारे थप जान्न ट्रम्पले APEC मा किम जोङ उनलाई भेट्छन् कि भन्ने हाम्रो लेख हेर्नुहोस्।

तीन खुला प्रश्न पछ्याउन लायक छन्:

  • किम शिखर सम्मेलनमा वा त्यसको नजिक देखा पर्छन् कि? विदेश यात्रा फिल्माइन्थ्यो र प्रकाशित हुन्थ्यो, र त्यसले स्वास्थ्यबारेको अनुमानलाई केही समयका लागि जवाफ दिन्थ्यो। उनी गएनन् भने त्यो कुनै कुराको प्रमाण होइन, किनकि कुनै यात्राको घोषणा भएकै छैन।
  • अर्को पटक प्योङयाङले कति छिटो जवाफ दिन्छ? २०२६ मा अफवाह चुलिएको एकदुई दिनभित्र KCNA का तस्बिर आए। २०१४ मा त्यो अन्तर करिब ४० दिन थियो।
  • वास्तविक पुष्टि कस्तो देखिन्छ? सरकारी मिडियाको घोषणा र शोक प्रसारण। त्योभन्दा कमलाई रिपोर्ट वा दाबी मात्र मान्नुपर्छ।

कोरियाली प्रायद्वीपको सुरक्षा चित्रबारे फराकिलो जानकारीका लागि उत्तर कोरियाले दक्षिण कोरियामाथि आक्रमण गर्छ कि भन्ने हाम्रो व्याख्या पढ्नुहोस्।

FAQ

२०२६ मा किम जोङ उन अझै जीवित छन् कि?

उनी मरेको कुनै प्रमाण छैन। अक्टोबरको अफवाहपछि सरकारी मिडियाले उनलाई देखाएको छ, पछिल्लो पटक रोयटर्सले प्रकाशित गरेको नोभेम्बर १५-१६ को भ्रमणमा; माथिको उपस्थिति तालिकामा मुख्य मितिहरू छन्। दक्षिण कोरियाको NIS ले मृत्यु र कोमाका दाबी खारेज गर्‍यो।

किम जोङ उनको कोमा अफवाह कसले सुरु गर्‍यो?

कोरिया हेराल्डले यसको स्रोत अमेरिकामा बस्ने चिनियाँ असन्तुष्ट वान्जुन सिएको प्रमाणित नभएको X पोस्टसम्म पुर्‍यायो, जसले कुनै प्रमाण दिएनन्। अफवाह ट्याब्लोइडसम्म कसरी फैलियो भन्ने कुरा अफवाह कहाँबाट आयो भन्ने खण्डमा व्याख्या गरिएको छ।

किम जोङ उनलाई पहिले पनि मरेको भनेर अफवाह उठेको थियो?

उठेको थियो। सबैभन्दा ठूला दुई चरण २०१४ र २०२० मा थिए, र दुवै किम सरकारी मिडियामा फेरि देखा पर्दा टुंगिए। २०२० मा हालै दक्षिण कोरियाको राष्ट्रिय सभामा निर्वाचित उत्तर कोरियाका दलबदलु जी सोङ-होले किम मरेको कुरामा आफू “९९ प्रतिशत निश्चित” भएको बताएका थिए। माथिको तुलना तालिकाले हरेक चरण कसरी टुंगियो भन्ने देखाउँछ।

किम जोङ उनको उत्तराधिकारी को हुन सक्छ?

दक्षिण कोरियाली गुप्तचरले उनकी छोरी किम जु एलाई उत्तराधिकारीका रूपमा तयार पारिँदै छ भन्ने विश्वास गर्छ, रोयटर्सले रिपोर्ट गर्‍यो। NIS का पूर्व अधिकारीका सावधानी किम जु ए सम्बन्धी माथिको खण्डमा छन्। प्योङयाङले आधिकारिक रूपमा केही भनेको छैन।

उत्तर कोरियाले किम जोङ उनको मृत्यु कसरी घोषणा गर्छ?

आफ्नै सरकारी मिडिया, KCNA र सरकारी टेलिभिजन मार्फत, जसरी सन् २०११ को डिसेम्बरमा किम जोङ इलको मृत्यु हुँदा गरेको थियो। सामाजिक सञ्जालका हल्लाबाट यस्तो खबर पुष्टि हुँदैन।

के किम जोङ उन शेनझेनको APEC शिखर सम्मेलनमा जाँदै छन्?

कुनै यात्रा पुष्टि भएको छैन; ट्रम्प र क्रेमलिनले के भने भन्ने कुरा माथिको अब के हेर्ने खण्डमा छ। नोभेम्बर १८-१९ मा पुष्टि भएको उपस्थितिका लागि रोयटर्स, योनहाप वा NK News हेर्नुहोस्।

उपयोगी लाग्यो? सेयर गर्नुहोस्XFacebookLINEWhatsAppTelegram

सम्बन्धित लेखहरू

Sources yahoo.com · snopes.com · nknews.org · koreaherald.com · koreatimes.co.kr · k-korea.blog

मूल्य, खुल्ने समय र उपलब्धता बदलिन सक्छ। किन्नु वा यात्रा गर्नुअघि आधिकारिक पेज जाँच गर्नुहोस्।

लेखक Korea

Korea सोलमा बस्ने एक कोरियालीले चलाउँछन्। यहाँका मानिस के खोज्दैछन्, के किन्दैछन्, के खाँदैछन् र के हेर्दैछन् भनेर म हरेक दिन हेर्छु र ४० भाषामा बुझाउँछु। पैसा लिएर लेखिएका पोस्ट छैनन्।