अहिले सियोल

कोरियाली युद्ध सरल भाषामा: १९५३ को युद्धविराम शान्ति किन बनेन

12 मिनेट पढाइ

कोरियाली युद्ध सरल भाषामा: उत्तर कोरियाले जुन १९५० मा दक्षिणमाथि आक्रमण गर्‍यो र लडाइँ जुलाई १९५३ मा रोकियो। युद्ध भने आधिकारिक रूपमा कहिल्यै सकिएन, किनभने जुलाई 27, 1953 मा हस्ताक्षर भएको युद्धविरामले सेनाबीचको गोलीबारी मात्र रोकेको थियो। त्यसपछि आउनुपर्ने शान्ति सन्धिमा कहिल्यै हस्ताक्षर भएन, त्यसैले दुई कोरिया अझै प्राविधिक रूपमा युद्धमै छन् र बीचमा DMZ भनिने करिब 4 किमि चौडा बफर क्षेत्र छ।

दक्षिण कोरियामा यो युद्धलाई प्रायः 6·25 전쟁 (युगियो जोन्जेन, सुरु भएको मितिअनुसार “६-२-५ युद्ध”) वा 한국전쟁 (हान्गुक जोन्जेन) भनिन्छ। उत्तर कोरियाले यसलाई “मातृभूमि मुक्ति युद्ध” भन्छ। अमेरिकीहरू प्रायः “बिर्सिएको युद्ध” भन्छन्। तीनै नामले एउटै युद्धलाई जनाउँछन्, र आजका समाचारमा देखिने कोरियालाई बुझ्न यो घटना अरू कुनै पनि एक घटनाभन्दा बढी काम लाग्छ।

मुख्य कुरा

  • अमेरिका र सोभियत संघले कोरियालाई 38 औं समानान्तर रेखामा बाँडेको पाँच वर्षपछि, जुन 25, 1950 मा युद्ध सुरु भयो।
  • 1953 को युद्धविराममा संयुक्त राष्ट्र कमान्ड, उत्तर कोरियाको सेना र चीनका सेनाका कमान्डरले हस्ताक्षर गरे। दक्षिण कोरियाले गरेन।
  • DMZ करिब 4 किमि चौडा र लगभग 250 किमि (155 माइल) लामो छ। पानमुन्जोम दुवै पक्ष आमने-सामने हुने एक मात्र ठाउँ हो।
  • शान्ति सन्धि नभएकाले युद्ध कानुनी रूपमा रोकिएको मात्र हो, र दक्षिण कोरियाका पुरुषले अझै अनिवार्य सैनिक सेवा गर्नुपर्ने एउटा कारण यही हो।

सन् 1950 मा कोरियाली युद्ध किन सुरु भयो?

युद्धको जग त्यस्तो सीमारेखामा बसेको थियो, जुन कोरियालीहरूले आफैँ रोजेका थिएनन्। जापानले 1910 देखि 1945 मा पराजित नहुन्जेल कोरियालाई उपनिवेश बनाएर शासन गर्‍यो। दोस्रो विश्वयुद्ध सकिँदै गर्दा अमेरिका र सोभियत संघले कोरियामा जापानको आत्मसमर्पण स्वीकार्न प्रायद्वीपलाई 38 औं समानान्तर (अक्षांशको एउटा रेखा) मा बाँड्ने सहमति गरे। उत्तरमा सोभियत सेना र दक्षिणमा अमेरिकी सेना रहे।

यो व्यवस्था अस्थायी हुनुपर्ने थियो, तर भएन। शीतयुद्ध कसिँदै जाँदा एउटै कोरियाली सरकारबारे वार्ता कतै पुगेन, र 1948 मा दुई प्रतिद्वन्द्वी राज्य घोषणा भए। सोलमा सिङम्यान री (Syngman Rhee) को नेतृत्वमा कोरिया गणतन्त्र (दक्षिण कोरिया), र प्योङयाङमा किम इल सुङ (Kim Il Sung) को नेतृत्वमा कोरियाली जनवादी गणतन्त्र (उत्तर कोरिया)। दुवैले आफूलाई सिङ्गो कोरियाको एक मात्र वैध सरकार भने। दुवैले आज पनि त्यसै भन्छन्।

कोरियाली युद्ध कसले सुरु गर्‍यो?

उत्तर कोरियाले। जुन 25, 1950 मा उसको सेनाले पूर्ण स्तरको आक्रमणमा 38 औं समानान्तर पार गर्‍यो र केही दिनमै सोल कब्जा गर्‍यो। त्यसअघि महिनौंदेखि सीमामा झडप भइरहेका थिए, तर विभाजित देशलाई युद्धमा धकेल्ने कदम यही आक्रमण थियो। शीतयुद्धपछि खुलेका सोभियत अभिलेखले स्टालिनले किम इल सुङको योजना स्वीकृत गरेको र माओ जेदोङले समर्थन गर्न सहमत भएको देखाउँछन्। उत्तर कोरियाको आफ्नै आधिकारिक इतिहासले अझै पहिले दक्षिणले आक्रमण गरेको भन्छ, जुन दावी इतिहासकारहरूले मान्दैनन्।

अमेरिका किन यसमा संलग्न भयो?

वासिङ्टनले यो आक्रमणलाई रोक्नुपर्ने कम्युनिस्ट विस्तारका रूपमा बुझ्यो। त्यतिबेला सोभियत संघले सुरक्षा परिषद् बहिष्कार गरिरहेकाले भिटो प्रयोग गर्न सकेन, र संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्ले सदस्य राष्ट्रहरूलाई दक्षिण कोरियाको सहयोग गर्न तुरुन्तै आह्वान गर्‍यो। दक्षिणका लागि लडेका सेना अमेरिकाको नेतृत्वमा संयुक्त राष्ट्र कमान्ड (UN Command) अन्तर्गत लडेको यही कारणले हो।

कोरियाली युद्ध सरल भाषामा: 1950-1953 को समयरेखा 4 चरणमा

पहिलो वर्ष मोर्चा प्रायद्वीपमा माथि-तल डरलाग्दो गतिमा सर्‍यो, अनि जम्यो। युद्धलाई चार चरणमा हेर्दा बुझ्न सजिलो हुन्छ।

  1. उत्तरले दक्षिणतिर धकेल्यो (जुन देखि सेप्टेम्बर 1950)। दक्षिण कोरियाली र अमेरिकी सेना दक्षिणपूर्वको बुसानवरपरको सानो कुनामा धकेलिए, जसलाई बुसान परिधि (Pusan Perimeter) भनिन्छ।
  2. संयुक्त राष्ट्र सेना उत्तरतिर बढ्यो (सेप्टेम्बर देखि नोभेम्बर 1950)। सेप्टेम्बर 15 मा जनरल डगलस म्याकआर्थरले सोलनजिकै इन्चोनमा गरेको समुद्री अवतरणले उत्तर कोरियाको आपूर्ति लाइन काट्यो। संयुक्त राष्ट्र सेनाले सोल फिर्ता लियो, 38 औं समानान्तर पार गर्‍यो र चिनियाँ सीमामा रहेको यालु नदीतिर अघि बढ्यो।
  3. चीन युद्धमा उत्रियो (1950 को अन्त्य देखि 1951 को वसन्त)। आधिकारिक रूपमा “स्वयंसेवक” भनिएका सयौँ हजार चिनियाँ सैनिक सीमा पार गरेर आए र संयुक्त राष्ट्र सेनालाई दक्षिणतिर धकेले। जनवरी 1951 मा सोल दोस्रो पटक ढल्यो र मार्चमा फिर्ता लिइयो। त्यतिबेलासम्म राजधानीले चार पटक हात बदलिसकेको थियो।
  4. गतिरोध र वार्ता (1951 को मध्यदेखि जुलाई 1953)। मोर्चा 38 औं समानान्तरनजिक स्थिर भयो। दुई वर्ष वार्ताकारहरू टेबुलमा बहस गरिरहे, सैनिकहरू हार्टब्रेक रिज र पोर्क चप हिल जस्ता पहाडका लागि निर्मम लडाइँ लडिरहे।
मिति घटना किन महत्त्वपूर्ण छ
1910-1945 जापानले कोरियालाई उपनिवेश बनाएर शासन गर्‍यो जापानले आत्मसमर्पण गर्दा कोरियासँग आफ्नो सरकार थिएन
अगस्ट 1945 अमेरिका र सोभियत संघले कोरियालाई 38 औं समानान्तरमा बाँडे “अस्थायी” रेखा राष्ट्रिय सीमा बन्यो
1948 दक्षिण कोरिया (अगस्ट) र उत्तर कोरिया (सेप्टेम्बर) स्थापना भए दुई राज्य, दुवैले सिङ्गो प्रायद्वीपको दावी गरे
जुन 25, 1950 उत्तर कोरियाको आक्रमण युद्ध सुरु भयो; केही दिनमै सोल ढल्यो
सेप्टेम्बर 15, 1950 इन्चोन अवतरण संयुक्त राष्ट्र सेनाले सोल फिर्ता लिई उत्तरतिर बढ्यो
अक्टोबर 1950 चीन युद्धमा सामेल भयो कोरियाली भूमिमा युद्ध अमेरिका-चीन भिडन्त बन्यो
अप्रिल 1951 राष्ट्रपति ट्रुम्यानले म्याकआर्थरलाई हटाए युद्धलाई चीनसम्म फैलाउने बाटो वासिङ्टनले बन्द गर्‍यो
जुलाई 1951 कैसोङमा युद्धविराम वार्ता सुरु, पछि पानमुन्जोममा सारियो लडाइँ चलिरहँदै दुई वर्ष वार्ता
जुलाई 27, 1953 पानमुन्जोममा युद्धविराममा हस्ताक्षर लडाइँ रोकियो; शान्ति सन्धि भएन
अक्टोबर 1953 अमेरिका-दक्षिण कोरिया आपसी रक्षा सन्धिमा हस्ताक्षर कोरियामा अझै अमेरिकी सेना रहनुको आधार
1954 जेनेभा सम्मेलन कोरियाली समाधानमा सहमत हुन असफल त्यस युगमा शान्ति सम्झौताको अन्तिम गम्भीर प्रयास
सोलको योङसानमा रहेको कोरिया युद्ध स्मारक संग्रहालयको भवन र चोक
फोटो: War Memorial Korea 20150623 03 (19044462756) by Republic of Korea from Seoul, Republic of Korea, CC BY-SA 2.0

कोरियाली युद्धमा को-को लडे, र चीन किन सामेल भयो?

एकातिर दक्षिण कोरिया र संयुक्त राष्ट्र कमान्ड थिए। सोह्र देशले लडाकु सेना पठाए, जसमा अमेरिका, बेलायत, क्यानडा, टर्की, अस्ट्रेलिया, फिलिपिन्स, इथियोपिया, कोलम्बिया र थाइल्यान्ड पर्छन्, र केही अरू देशले चिकित्सा टोली पठाए। सबैभन्दा ठूलो विदेशी सेना अमेरिकाले दियो।

अर्कोतिर उत्तर कोरिया र चीन थिए, जसलाई सोभियत संघले हतियार, सल्लाहकार र गोप्य रूपमा पाइलटसमेत उपलब्ध गरायो। अमेरिकासँग प्रत्यक्ष युद्ध नहोस् भनेर मस्कोले आफ्नो भूमिका लुकाइराख्यो।

चीन कोरियाली युद्धमा किन सामेल भयो?

1949 मा स्थापित माओको नयाँ सरकारले यालु नदीतिर बढिरहेका अमेरिकी सेनालाई चीन आफैँमाथिको खतराका रूपमा हेर्‍यो। संयुक्त राष्ट्र सेनाले 38 औं समानान्तर पार गरे आफूले हस्तक्षेप गर्ने चेतावनी बेइजिङले दिइसकेको थियो। जब त्यसो भयो, चीनले “चिनियाँ जनस्वयंसेवक” (Chinese People’s Volunteers) नाममा सेना पठायो, जसले गर्दा अमेरिकासँग औपचारिक युद्ध घोषणा नगरीकनै लड्न मिल्यो।

कोरियाली युद्धमा कतिको मृत्यु भयो?

ठ्याक्कै कसैलाई थाहा छैन, र अनुमान निकै फरक-फरक छन्। सामान्य रूपमा उद्धृत हुने जम्मा सङ्ख्या करिब 3 मिलियन मृत्यु हो, जसमा ठूलो हिस्सा नागरिकको छ, र लगभग 36,000 अमेरिकी मारिए। सोल र प्योङयाङ जस्ता सहरहरू धेरैजसो ध्वस्त भए र लाखौँ मानिस विस्थापित भए। चलिरहेको मोर्चाले छुट्याएका परिवार प्रायः अन्तिम रेखाको दुई छेउमा परे, र धेरैले एकअर्कालाई फेरि कहिल्यै भेटेनन्।

1953 मा कोरियाली युद्ध युद्धविरामसँगै किन टुङ्गियो?

1951 को मध्यतिर दुवै पक्षले बुझिसकेका थिए, अझ ठूलो युद्ध नगरी कसैले पनि स्पष्ट जित हासिल गर्न सक्दैन। त्यस वर्षको जुलाईमा सुरु भएको वार्ताको उद्देश्य लडाइँ रोक्नु थियो, कोरियाको भविष्य तय गर्नु होइन। त्यो काम पछिका लागि छोडियो।

वार्ता दुई वर्ष तानियो। सबैभन्दा ठूलो अवरोध युद्धबन्दी थिए। संयुक्त राष्ट्रका हातमा रहेका धेरै चिनियाँ र उत्तर कोरियाली बन्दी घर फर्कन चाहँदैनथे, र जबरजस्ती फर्काउन नहुने अडान संयुक्त राष्ट्र पक्षको थियो। उत्तर कोरिया र चीनले सुरुमा सबै बन्दी फिर्ता गर्नुपर्ने माग गरे। सम्झौता फर्कन नचाहने बन्दीको मामिला हेर्न तटस्थ आयोग बनाउने बाटो भयो।

सम्झौता सम्भव बनाउन दुई अरू कुराले मद्दत गरे। मार्च 1953 मा स्टालिनको मृत्यु, र युद्ध सकियोस् भन्ने चाहने अमेरिकाका नयाँ राष्ट्रपति ड्वाइट आइजनहावर। जुलाई 27, 1953 मा पानमुन्जोममा तीन शक्तिका कमान्डरले युद्धविराममा हस्ताक्षर गरे: संयुक्त राष्ट्र कमान्ड, उत्तर कोरियाको कोरियाली जनसेना र चिनियाँ जनस्वयंसेवक।

दक्षिण कोरियाले युद्धविराममा किन हस्ताक्षर गरेन?

राष्ट्रपति सिङम्यान रीले कोरिया विभाजित छोड्ने कुनै पनि सम्झौताको विरोध गरे र एकीकरणका लागि लड्न चाहन्थे। उनले हस्ताक्षर गरेनन्, तर दक्षिण कोरियाले युद्धविरामलाई मान्यो। बदलामा अमेरिकाले त्यही अक्टोबरमा हस्ताक्षर भएको आपसी रक्षा सन्धिमा सहमति जनायो। हस्ताक्षर पृष्ठमा दक्षिण कोरियाको अनुपस्थिति आज पनि महत्त्वपूर्ण छ, जुन तल देख्नुहुनेछ।

कोरियाली युद्धको शान्ति सन्धि किन भएन

युद्धविराम भनेको लडाइँ रोक्न कमान्डरहरूबीच हुने सैन्य सम्झौता हो। शान्ति सन्धि भनेको सरकारहरूबीच हुने राजनीतिक सम्झौता हो, जसले कानुनी रूपमा युद्ध अन्त्य गर्छ र सीमा तथा सम्बन्ध तय गर्छ। 1953 को कागजातले तीन महिनाभित्र कोरियाली प्रश्न समाधान गर्न राजनीतिक सम्मेलन बस्ने भनेको थियो। त्यो सम्मेलन अन्ततः 1954 मा जेनेभामा बस्यो र भत्कियो, मुख्यतः सबै कोरियाको निर्वाचन कसरी गर्ने र विदेशी सेना फर्कनुपर्छ कि भन्ने विषयमा। त्यसयता कुनै सन्धि भएको छैन।

1953 को युद्धविराम शान्ति सन्धि
हस्ताक्षर को गर्छ सैन्य कमान्डर (संयुक्त राष्ट्र कमान्ड, उत्तर कोरिया, चीन) सरकारहरू
के गर्छ लडाइँ रोक्छ, सीमांकन रेखा र बफर क्षेत्र तोक्छ औपचारिक रूपमा युद्ध अन्त्य गर्छ र राजनीतिक प्रश्न समाधान गर्छ
सीमा स्थलमा मात्र सैन्य रेखा समुद्रसमेत सहमत सीमा तोक्ने थियो
आजको अवस्था अझै लागू कहिल्यै हस्ताक्षर भएन

शान्ति सन्धि किन यति गाह्रो छ?

किनभने सन्धिले युद्ध जुन प्रश्नबारे थियो, त्यही प्रश्नको उत्तर माग्छ। कुन सरकार वैध हो? दक्षिण कोरियाको संविधानले सिङ्गो प्रायद्वीपलाई आफ्नो भूभाग भन्छ, र उत्तर कोरियाका संस्थापक दावी पनि त्यसैको प्रतिबिम्ब हुन्। अमेरिकी सेना दक्षिणमा बस्ने कि नबस्ने? उत्तर कोरियाको आणविक कार्यक्रमको के हुने?

हस्ताक्षर नै को गर्ने? उत्तर कोरियाले लामो समयदेखि अमेरिकासँग सीधा सम्झौता गर्न जोड दिँदै आएको छ, जबकि युद्धविराममा हस्ताक्षर नगरेको दक्षिण कोरियाले कुनै पनि शान्ति सम्झौताको पक्ष आफू हुनैपर्ने भन्छ। चीनका सेना 1958 सम्ममा उत्तर कोरियाबाट फर्किसकेका थिए, तर बेइजिङ हस्ताक्षरकर्ता भएकाले उसको भूमिकाको कुरा पनि उठ्छ।

“युद्ध अन्त्य घोषणा” भनेको के हो?

यो युद्ध सकियो भन्ने राजनीतिक वक्तव्य हो, जुन सन्धिभन्दा कमजोर हुन्छ र आफैँले युद्धविरामलाई प्रतिस्थापन गर्दैन। अन्तर-कोरियाली कूटनीतिमा यो विचार बारम्बार आएको छ। 2018 को पानमुन्जोम घोषणामा दुई कोरियाका नेताहरूले युद्ध अन्त्यको घोषणा गर्ने प्रयास गर्ने र युद्धविरामलाई शान्ति व्यवस्थामा बदल्ने प्रतिबद्धता जनाए। त्यो प्रतिबद्धता कार्यान्वयन भएको छैन।

DMZ भनेको के हो, र युद्धविराम अझै कसरी चलिरहेको छ?

युद्धविरामले 1953 मा मोर्चा जहाँ थियो त्यहीँनेर सैन्य सीमांकन रेखा (Military Demarcation Line) तान्यो। यो रेखा पुरानो 38 औं समानान्तरसँग कोण बनाएर प्रायद्वीप काट्छ, पश्चिममा त्यसको दक्षिणतिर झर्छ र पूर्वमा उत्तरतिर उक्लिन्छ। प्रत्येक पक्ष त्यो रेखाबाट 2 किमि पछाडि हट्यो, र असैन्यीकृत क्षेत्र (Demilitarized Zone, DMZ) बन्यो: करिब 4 किमि चौडा र लगभग 250 किमि लामो।

नाम भ्रामक छ। DMZ आफैँ भारी हतियारबाट मुक्त हुनुपर्ने हो, तर दुवै छेउका भूभाग संसारकै सबैभन्दा भारी हतियारबद्ध सीमामध्ये पर्छन्, जहाँ बारबन्देज, बारुदी सुरुङ र गार्ड पोस्ट छन्। दशकौँदेखि मानिस भित्र पस्न नपाएकाले यसको केही भाग अनायासै वन्यजन्तुको शरणस्थल बनेको छ।

पानमुन्जोम भनेको के हो?

पानमुन्जोम युद्धविराममा हस्ताक्षर भएको गाउँ हो, र त्यहाँको संयुक्त सुरक्षा क्षेत्र (Joint Security Area, JSA) DMZ भित्रको एक मात्र ठाउँ हो जहाँ दुवै पक्षका सैनिक एकअर्काको नजरमा खडा हुन्छन्। प्रख्यात निला झुपडीहरू सीमांकन रेखामाथि फैलिएका छन्। यहाँ सैन्य वार्ता, युद्धबन्दी आदानप्रदान र अन्तर-कोरियाली शिखर भेटघाट भएका छन्, 2018 को पानमुन्जोम घोषणा निकाल्ने भेटसमेत।

युद्धविराम कसले चलाइराखेको छ?

युद्धविरामले उल्लङ्घन हेर्न सैन्य युद्धविराम आयोग (Military Armistice Commission) र स्वीडेन, स्विट्जरल्यान्ड, पोल्यान्ड र चेकोस्लोभाकियाले बनेको तटस्थ राष्ट्र निरीक्षण आयोग (Neutral Nations Supervisory Commission) खडा गर्‍यो। दक्षिणतर्फको हस्ताक्षरकर्ता संयुक्त राष्ट्र कमान्ड अझै अमेरिकी जनरलको नेतृत्वमै छ। उत्तर कोरियाको सरकारी सञ्चारमाध्यम KCNA ले कहिलेकाहीँ देश अब युद्धविरामले बाँधिएको नमान्ने घोषणा गरेको छ। ती उत्तर कोरियाका आफ्नै भनाइ हुन्, र सम्झौताको दक्षिणतर्फको संयन्त्र चलिरहेको छ।

समुद्री सीमाको के हुन्छ?

युद्धविरामले समुद्री रेखामा कहिल्यै सहमति गरेन। युद्धपछि संयुक्त राष्ट्र कमान्डले पश्चिम सागर (Yellow Sea) मा उत्तरी सीमा रेखा (Northern Limit Line) तान्यो, जसलाई उत्तर कोरियाले मान्दैन। 1953 यताका केही सबैभन्दा घातक झडप DMZ मा भन्दा समुद्रमा किन भए भन्ने यही खाडलले बताउँछ।

कोरियाली युद्ध आधिकारिक रूपमा सकिन सक्छ? के थाहा छ र के थाहा छैन

के थाहा छ

  • जुलाई 27, 1953 को युद्धविराम अझै प्रायद्वीपमा युद्धविरामको कानुनी आधार हो।
  • सम्बन्धित कुनै पनि सरकारले शान्ति सन्धिमा हस्ताक्षर गरेको छैन।
  • दुई कोरियाले मेलमिलाप र शान्तिबारे राजनीतिक प्रतिबद्धतामा हस्ताक्षर गरेका छन्, जसमा 1991 को आधारभूत सम्झौता र 2018 को पानमुन्जोम घोषणा पर्छन्, तर तिनले युद्धविरामलाई प्रतिस्थापन गरेनन्।
  • अमेरिका र दक्षिण कोरिया 1953 को आपसी रक्षा सन्धिअन्तर्गत सन्धिबद्ध मित्र राष्ट्र नै छन्।

के थाहा छैन

  • अन्तिम सन्धिमा हस्ताक्षर को गर्ने: दुई कोरिया मात्र कि अमेरिका र चीन पनि।
  • उत्तर कोरियाका आणविक हतियारलाई पहिले सम्बोधन गर्नुपर्छ कि, र कसरी।
  • शान्ति सम्झौतापछि संयुक्त राष्ट्र कमान्ड र कोरियामा रहेका अमेरिकी सेनाको के हुने।
  • कुनै कोरियाले सिङ्गो प्रायद्वीपमाथिको दावी औपचारिक रूपमा छोड्छ कि छोड्दैन।

यिनै खुला प्रश्नका कारण “कोरियाली युद्ध अन्त्य गर्ने” कुरा बारम्बार उठ्छ र अड्किन्छ। युद्धको मूल प्रश्न, एउटा कोरिया कि दुई, कहिल्यै टुङ्गिएको छैन। उत्तर कोरियाको नेतृत्वले तीन पुस्तासम्म त्यो प्रश्नलाई कसरी सम्हाल्यो भन्ने बुझ्न हाम्रो किम परिवारले सत्ता कसरी हस्तान्तरण गर्‍यो भन्ने व्याख्या पढ्नुहोस्।

अन्तर-कोरियाली सीमाको पानमुन्जोममा रहेको संयुक्त सुरक्षा क्षेत्रका निला सम्मेलन झुपडी
फोटो: DMZ – Freedom Building by Wtlegis (Anthony W. Holmes), CC BY-SA 3.0

कोरियाली युद्धले आजको कोरियालाई के अर्थ राख्छ

सोलमा हिँड्दा युद्ध सजिलै छुट्छ। तैपनि यो यहीँ छ, यस्ता तरिकामा जसलाई विदेशीहरू प्रायः 1953 सँग जोड्दैनन्।

  • सैनिक सेवा। दक्षिण कोरियाले धेरैजसो पुरुषलाई सेनामा सेवा गर्न अनिवार्य गर्छ, जुन अनसुल्झिएको मोर्चा रेखामा सेनासँग आमने-सामने हुनुको सीधा परिणाम हो। K-pop आइडल र खेलाडीहरू भर्ना हुने खबर सुनिनुको कारण यही हो।
  • अमेरिकी सेना। 1953 को रक्षा सन्धिअन्तर्गत युद्धयता अमेरिकी सेना दक्षिण कोरियामा तैनाथ छ।
  • छुट्टिएका परिवार। लाखौँ कोरियाली युद्धले छुट्टिए। 2000 यता दुई सरकारले कहिलेकाहीँ पुनर्मिलन गराएका छन्, तर ती सम्बन्धको अवस्थामा निर्भर हुन्छन्, र विभाजनअघिको जीवन सम्झने पुस्ता घट्दै गएको छ।
  • बेपत्ताको खोजी। धेरै देशका सैनिकका अवशेष अझै पुराना युद्धक्षेत्रबाट, DMZ भित्रबाटसमेत, खोजेर निकालिँदै छन्।
  • दुई प्रणाली, एउटै जाति। सत्तरी वर्षभन्दा लामो विभाजनले दुई निकै फरक समाज बनायो। हाम्रो उत्तर कोरियाको दैनिक जीवन सम्बन्धी लेखले ती कति टाढा पुगे भनी देखाउँछ।

विदेशमा बस्ने पाठकका लागि अधुरो युद्ध उत्तर कोरियासम्बन्धी लगभग हरेक समाचारको पृष्ठभूमि हो: मिसाइल परीक्षण, प्रतिबन्ध, आउने-जाने शिखर वार्ता। कुनै शिखर भेटले “कोरियाली युद्ध अन्त्य गर्न सक्छ” भन्ने पढ्दा वास्तवमा 1953 को युद्धविरामलाई राजनीतिक समाधानले प्रतिस्थापन गर्ने कुरा बुझाइएको हुन्छ, जुन कदम 1954 देखि बाँकी छ।

कोरियाली युद्धको इतिहास कोरिया र विदेशमा कहाँ हेर्ने

युद्धलाई पढ्नुभन्दा आफ्नै आँखाले हेर्न चाहनुहुन्छ भने यी ठाउँहरू राम्रा छन्। खुल्ने दिन, बुकिङका नियम र शुल्क फेरिन सक्छन्, त्यसैले जानुअघि प्रत्येकको आधिकारिक साइट हेर्नुहोस्।

  • कोरिया युद्ध स्मारक (전쟁기념관), सोल। योङसानको ठूलो संग्रहालय, जहाँ कोरियाली युद्धका विस्तृत कक्ष, ट्यांक र विमानको बाहिरी प्रदर्शनी, र संयुक्त राष्ट्रका सैनिकसमेत मृतकका नाम लेखिएको स्मारक भित्ता छ। आधा दिन बिताउन राम्रो सुरुवात।
  • कोरियाको संयुक्त राष्ट्र स्मारक चिहान (재한유엔기념공원), बुसान। धेरै देशका संयुक्त राष्ट्र कमान्डका सैनिकको चिहान, र दक्षिणतिर जाँदै हुनुहुन्छ भने शान्त र भावुक पार्ने ठाउँ। हाम्रो बुसान यात्रा गाइड सँग जोडेर जानुहोस्।
  • सोल उत्तरका DMZ ठाउँ। टुरमा सामान्यतया इम्जिङ्गak पार्क, दोरा अवलोकन केन्द्र र 1970 को दशकमा उत्तरबाट खनिएको र दक्षिणले पत्ता लगाएको तेस्रो घुसपैठ सुरुङ पर्छन्। केहीमा परिचयपत्र जाँच हुन्छ र स्वीकृत टुरमा मात्र चल्छन्।
  • कोरियन वार भेटेरन्स मेमोरियल, वासिङ्टन, DC। नेसनल मलमा, गस्तीमा रहेका सैनिकका मूर्तिसहित। संयुक्त राष्ट्र कमान्डका अरू धेरै देशको पनि आफ्नै स्मारक छ।

FAQ

के कोरियाली युद्ध अझै चलिरहेको छ?

लडाइँ जुलाई 27, 1953 मा रोकियो, तर युद्ध औपचारिक रूपमा सकिएको छैन। युद्धविराम सैन्य कमान्डरबीचको सहमति हो, र कुनै शान्ति सन्धिले यसलाई प्रतिस्थापन गरेको छैन। त्यसैले उत्तर र दक्षिण कोरियालाई प्रायः “प्राविधिक रूपमा अझै युद्धमा” भनेर वर्णन गरिन्छ।

कोरियाली युद्ध कसले जित्यो?

कसैले पनि आफ्नो लक्ष्य हासिल गरेको अर्थमा जितेन। उत्तर कोरिया बलपूर्वक प्रायद्वीप एकीकरण गर्न असफल भयो, र उत्तरतिर पार गरेपछि संयुक्त राष्ट्र पक्ष पनि असफल भयो। अन्तिम रेखा युद्ध सुरु भएको ठाउँनजिकै रह्यो, र दुवै कोरियाले युद्धविरामलाई आ-आफ्नै तरिकाले मनाउँछन्, उत्तर कोरियाले जुलाई 27 लाई “विजय दिवस” का रूपमा।

कोरियाली युद्धलाई “बिर्सिएको युद्ध” किन भनिन्छ?

अमेरिकामा यो दोस्रो विश्वयुद्ध र भियतनाम युद्धबीच आयो, स्पष्ट जितबिना सकियो, र दुवैभन्दा कम सार्वजनिक ध्यान तान्यो। त्यो उपेक्षाको विरोधमा पूर्वसैनिक र इतिहासकारहरूले यो उपनाम अपनाए। हरेक परिवारलाई आकार दिएको कोरियामा भने यो कहिल्यै बिर्सिएको छैन।

38 औं समानान्तर र DMZ बीच के फरक छ?

38 औं समानान्तर 1945 मा अमेरिका र सोभियत संघले कोरिया बाँड्न प्रयोग गरेको अक्षांश रेखा हो। DMZ भने 1953 को मोर्चा रेखा पछ्याउँछ, जो 38 औं समानान्तरलाई कोण बनाएर काट्छ। मानिसहरू अझै “38 औं समानान्तर” शब्द अन्तर-कोरियाली सीमाको अर्थमा खुकुलो रूपमा प्रयोग गर्छन्।

कोरियाली युद्ध शान्ति सन्धिसहित किन टुङ्गिएन?

राजनीतिक समाधान निकाल्ने उद्देश्यले बसेको 1954 को जेनेभा सम्मेलन निर्वाचन र विदेशी सेनाको प्रश्नमा भत्कियो। त्यसयता कुन सरकार वैध हो, अमेरिकी सेना र उत्तर कोरियाको आणविक कार्यक्रम जस्ता मूल विवादले कुनै सन्धिलाई पहुँचबाहिर राखेका छन्। दक्षिण कोरियाले युद्धविराममा हस्ताक्षर नगर्नुले शान्ति सम्झौतामा को हस्ताक्षर गर्ने भन्ने कुरा झन् जटिल बनाउँछ।

पर्यटकले DMZ घुम्न सक्छन्?

सक्छन्, यसको केही भाग, स्वीकृत टुरमार्फत जुन प्रायः सोलबाट छुट्छ र पासपोर्ट चाहिन्छ। पानमुन्जोमको संयुक्त सुरक्षा क्षेत्रमा पहुँच सबैभन्दा सीमित छ र चेतावनीबिना निलम्बन हुन सक्छ। हालका नियमका लागि आधिकारिक टुर सञ्चालक वा कोरिया पर्यटन सङ्गठन हेर्नुहोस्।

आगे के हेर्ने, पढ्ने र योजना बनाउने

युद्धको कथा पर्दामा हेर्न चाहनुहुन्छ भने कोरियाली सिनेमाले यसलाई धेरै कोणबाट छोएको छ: Taegukgi (2004) ले युद्धमा भर्ती भएका दुई दाजुभाइको कथा भन्छ, Welcome to Dongmakgol (2005) ले दुवै पक्षका सैनिकलाई पहाडी गाउँमा जम्मा पार्छ, The Front Line (2011) गतिरोधका अन्तिम लडाइँमा आधारित छ, र पार्क चान-वुकको Joint Security Area (2000) दशकौँपछि पानमुन्जोमका सैनिकबारेको थ्रिलर हो। उपलब्धता देशअनुसार फरक हुन्छ, त्यसैले JustWatch वा आफ्नो स्ट्रिमिङ सेवा जाँच गर्नुहोस्।

पढ्नका लागि ब्रुस कमिङ्सको The Korean War: A History युद्धका कोरियाली जराबारे छोटो र स्पष्ट मत भएको वर्णन हो, र डेभिड ह्यालबर्स्टमको The Coldest Winter ले अमेरिकी पक्ष गहिराइमा समेट्छ। यात्रा योजना बनाउँदै हुनुहुन्छ भने कोरिया युद्ध स्मारकका लागि आधा दिन छुट्ट्याउनुहोस्, अर्को दिन DMZ टुर राख्नुहोस्, र कुनै लेखले दिन नसक्ने गरी प्रायद्वीपको नक्सा बुझ्नुहुनेछ।

उपयोगी लाग्यो? सेयर गर्नुहोस्XFacebookLINEWhatsAppTelegram

सम्बन्धित लेखहरू

Sources k-korea.blog

मूल्य, खुल्ने समय र उपलब्धता बदलिन सक्छ। किन्नु वा यात्रा गर्नुअघि आधिकारिक पेज जाँच गर्नुहोस्।

लेखक Korea

Korea सोलमा बस्ने एक कोरियालीले चलाउँछन्। यहाँका मानिस के खोज्दैछन्, के किन्दैछन्, के खाँदैछन् र के हेर्दैछन् भनेर म हरेक दिन हेर्छु र ४० भाषामा बुझाउँछु। पैसा लिएर लेखिएका पोस्ट छैनन्।