14 dk okuma
Kuzey Kore’de internet var mı? 25 milyon insanın çoğu için hayır, yalnızca küçük bir elit için var. Ülkenin tamamı, yurt dışındaki birçok tek şirketin elindekinden bile küçük bir genel IP adres bloğuyla çalışıyor. Sıradan Kuzey Koreliler dış web’e hiçbir bağlantısı olmayan, kapalı bir ulusal intranet olan Kwangmyong’u (광명) kullanıyor. Gerçek internet erişimi ise küçük ve süzgeçten geçirilmiş bir elite, devletin hackerlarına ve bazı yabancılara ayrılıyor.
Bu iki ağ arasındaki uçurum, 25 milyon insanın neyi bilmesine izin verildiğini belirliyor. Dış dünyadan bilgi taşıyan en önemli kanalın neden çevrimiçi olmadığını da açıklıyor. O kanal, elden ele geçen bir USB bellek.
Önemli noktalar
- Kuzey Kore’nin bütün kamusal internet varlığı tek bir küçük IPv4 adres bloğuna sığıyor, yani yurt dışındaki orta ölçekli bir şirketin çoğu zaman elinde tuttuğundan az adrese.
- Kwangmyong ülke çapında bir intranet: e-posta, devlet haberleri ve onaylı veri tabanları var, Google’a, YouTube’a ya da yabancı haber sitelerine giden hiçbir yol yok.
- Şehirlerde cep telefonu yaygın, ama yerel SIM kartlarla yurt dışına arama ya da mesaj yapılamıyor, telefonlar da onaysız dosyaları engelleyecek şekilde tasarlanmış.
- Dışarıdan gelen haberlerin, filmlerin ve K-dizilerinin çoğu hâlâ Çin sınırından kaçırılan USB belleklerle, SD kartlarla ve DVD’lerle giriyor.
Kuzey Kore’de internet var mı, yoksa sadece intranet mi?
İkisi de var ve bilerek birbirinden ayrı tutuluyor. İki ayrı boru hattı düşünün. Biri Çin üzerinden, 2017’den beri de Rusya üzerinden küresel internete uzanan ince bir hat. Öteki, içeriden internet gibi görünen (web siteleri, tarayıcı, e-posta) ama yalnızca Kuzey Kore içindeki sunuculara bağlanan bir yerel ağ.
Dışarıdaki araştırmacıların ölçebildiği şey, bu ince küresel hat. Tek bir küçük IPv4 adres bloğunun üzerinde çalışıyor, o kadar küçük ki dış ağ izleyicileri ülkenin kamusal varlığını tek bakışta takip edebiliyor. Karşılaştırma için: geniş bant altyapısını Güney Kore internetinin neden bu kadar hızlı olduğunu anlatan yazımızda ele aldığımız Güney Kore, dünyanın en bağlantılı ülkelerinden biri. Aynı yarımadayı paylaşan iki ülke, bağlantı ölçeğinin iki ucunda duruyor.
Vatandaşların gördüğü ise yerel ağ. Bilgisayarları dış dünyaya hiç yönlendirilmiyor, yani bunu açacak bir VPN numarası ya da gizli bir ayar yok. Ayrım yalnızca bir yazılım filtresi değil, fiziksel ve idari bir ayrım.
Kuzey Kore interneti neden kısıtlıyor?
Devlet, bilgi denetimini yönetim biçiminin çekirdeğine koyuyor. Resmî ideoloji, Kim ailesinin liderliğini, ki bunu 3 liderin iktidarı nasıl devrettiğini anlattığımız yazıda ele alıyoruz, ulusun başarısının kaynağı olarak sunuyor. Güney Kore medyasına, yabancı haberlere ve açık mesajlaşmaya serbest erişim, insanların bu anlatıyı dışarıdaki anlatılarla karşılaştırmasına yol açardı. Kapalı bir intranet, hükümetin modern araçları bu risk olmadan sunmasını sağlıyor.
Kuzey Kore’nin intraneti Kwangmyong (광명) nedir?
Kwangmyong “parlak ışık” demek. 2000’lerin başında devreye giren, devlet kurumlarının işlettiği ülke çapında bir ağ ve çoğu Kuzey Koreli için web’e en yakın şey bu.
Kwangmyong’da neler var?
Onu inceleyen firarilerin ve araştırmacıların anlatımları oldukça dar bir menüye işaret ediyor:
- Devlet medyası: KCNA (Kore Merkezî Haber Ajansı, yani resmî haber servisi) ve iktidar partisinin gazetesi Rodong Sinmun.
- Hükümet ve kurum siteleri: bakanlıklardan üniversitelere ve fabrikalara kadar.
- Kütüphane ve araştırma materyali: bilimsel ve teknik belgeler, bir kısmı denetimden sonra yabancı kaynaklardan çevrilmiş ya da özetlenmiş.
- Ağın içinde kalan dahili e-posta ve mesajlaşma.
Yabancı materyal de görünüyor, ama süzülmüş hâlde. Mühendisler ve bilim insanları, küresel internetten indirilip incelemeden sonra Kwangmyong’a konan teknik makaleleri talep edebiliyor. Eksik olan şey, kullanıcıların dış kaynaklara doğrudan ulaşmasına ya da yurt dışındaki insanlarla konuşmasına izin veren her şey.
Kwangmyong’u kim, nerede kullanıyor?
Erişim genellikle kurumlar üzerinden oluyor: üniversiteler, araştırma merkezleri, iş yerleri, Pyongyang’daki Büyük Halk Çalışma Evi gibi kütüphaneler ve bilgisayar salonları. Ev bağlantıları var, ama kayda bağlı ve taşrada olduğundan çok daha fazla Pyongyang’da görülüyor. Başkent dışındaki elektrik kesintileri kullanımı daha da sınırlıyor, bu yüzden taşradaki bir kullanıcının Kwangmyong deneyimi, Pyongyang’daki bir öğrencininkinden çok farklı olabiliyor.
Kuzey Kore’de gerçek internete kimler erişebiliyor?
Az sayıda insan ve her biri belirli bir iş için. Kesin sayıya dair tahminler değişiyor ve hiçbiri bağımsız olarak doğrulanamıyor, ama araştırmacılar bunun nüfusun çok küçük bir kısmı olduğunda hemfikir. Genellikle şu gruplar anlatılıyor:
| Grup | Kullandığı ağ | Ulaşabildikleri | Nasıl denetleniyor |
|---|---|---|---|
| Sıradan vatandaşlar | Kwangmyong intranet, yerel mobil ağ | Devlet medyası, onaylı siteler, dahili e-posta | Küresel internete yol yok; kayıtlı cihazlar |
| Üst düzey yetkililer ve güvenilir elit | Küresel internet, sınırlı | İşleriyle ilgili yabancı siteler | Güvenlik soruşturması, izleme, erişimin görevle bağlantılı olması |
| Seçilmiş araştırmacılar ve öğrenciler | Gözetimli küresel erişim | Teknik ve bilimsel kaynaklar | Gözetimli odalar, kayıt tutma, atanmış amaç |
| Devletin siber birimleri | Küresel internet, çoğu zaman yurt dışından | Dünya genelindeki hedefler | Gelir ve istihbarat için devlet tarafından yönetiliyor |
| Yabancı diplomatlar, yardım çalışanları, bazı ziyaretçiler | Yabancılara ayrı ağlar | Küresel internet, kurallar zamanla değişiyor | Yerel kullanıcılardan ayrı tutuluyor |
Kuzey Koreli hackerlar interneti kullanıyor mu?
Evet, hem de ülkenin en aktif kullanıcıları arasındalar. Devlet destekli hacker grupları hükümetler ve güvenlik şirketleri tarafından geniş biçimde belgelenmiş durumda ve işlerinin büyük kısmı para ile ilgili. Reuters‘a göre FBI, Kuzey Koreli hackerların görüntülü aramalarda güvenilir kişiler gibi davranarak video görüntüleriyle 400 milyon dolardan fazlasını çaldığını söylüyor. DW aynı FBI davasını, ABD’nin 400 milyon dolarlık bir kripto dolandırıcılığını bozması olarak aktardı. Kuzey Kore, kendisine atfedilen siber saldırılara karıştığını sürekli olarak reddediyor.
Bunu bir paradoks olarak düşünün. Kendi halkını çevrimdışı tutan bir ülke, dünyanın en yetenekli hacking operasyonlarından bazılarını yürütüyor. Bunların çoğunun, bildirildiğine göre, o ince yerel hat yerine Kuzey Kore dışındaki altyapı üzerinden çalıştığı söyleniyor.
.kp alan adı nedir?
.kp, Kuzey Kore’nin ülke kodlu alan adı, tıpkı .uk ya da .kr gibi. 2016’da bir sunucu yanlış yapılandırması, dışarıdan birilerinin .kp alan adlarının tam listesini kısa süreliğine görmesine yol açtı ve listede yalnızca yaklaşık 28 site vardı, çoğu devlet medyası, turizm ve hükümet portallarıydı. O tek bakış, dışa açık internetin gerçekte ne kadar küçük olduğunu gösterdi.
Kuzey Korelilerin cep telefonu var mı?
Evet, özellikle şehirlerde birçoğunun var. Mobil hizmet, Mısır’ın Orascom şirketiyle ortak girişim olan Koryolink’in (고려링크) 2008’de 3G ağını başlatmasından sonra yaygınlaştı. Sonradan ikinci bir yerel operatör geldi. Arirang ve Pyongyang gibi yerel marka adlarıyla satılan akıllı telefonlar, bunu karşılayabilenler arasında yaygın.
Bu telefonların yapabildiğinden çok, yapamadıkları önemli. Yerel SIM kartlarla uluslararası arama yapılamıyor ya da yurt dışına mesaj gönderilemiyor. Küresel internete erişim yok, yabancı uygulama mağazası yok, yabancı mesajlaşma uygulaması yok. Kullanıcılara yerel aramalar, mesajlar ve bazı tarifelerde onaylı intranet hizmetleri, oyunlar, sözlükler ve devletin onayladığı uygulamalar sunuluyor.
Kuzey Kore telefonları nasıl izleniyor?
Kaçırılan cihazları inceleyen araştırmacılar, yazılımın denetim için kurulduğunu bildiriyor. Telefonların dosyalarda devletin dijital imzasını aradığı ve onaylanmamış medyayı açmayı reddettiği, bazılarının ise müfettişlerin inceleyebileceği ekran görüntüsü ya da tarama geçmişi gibi etkinlikleri kaydettiği aktarılıyor. Aynı mantık, ülkenin Linux tabanlı bilgisayar işletim sistemi Red Star OS’ta (붉은별) da var. Onu parçalarına ayıran güvenlik araştırmacıları, sistemin dosyaları geldikleri makineye kadar izlenebilecek biçimde etiketlediğini buldu.
Pratikte bu, telefonun özel bir cihaz olmadığı anlamına geliyor. Her an denetlenebilecek, kayıtlı bir araç ve Kuzey Korelilerin genellikle onu bunu aklında tutarak kullandığı söyleniyor.
Dış dünyadan bilgi Kuzey Kore’ye nasıl giriyor?
Çoğunlukla çevrimdışı. Ağlar kapalı olduğu için yabancı içerik fiziksel olarak, genellikle Çin’le olan uzun kara sınırından geçiyor. Sınırda hem yasal hem kayıt dışı ticaret on yıllardır sürüyor.
- USB bellekler ve microSD kartlar. Küçük, ucuz ve saklaması kolay. Tek bir kart, Güney Kore dizisinin bir sezonunu, bir film ve müziği taşıyabiliyor. Denetim yaklaşırsa microSD kartlar yutulabiliyor ya da ikiye kırılabiliyor, bu yüzden bu kadar çok tercih ediliyor.
- DVD’ler ve daha eski VCD’ler. Eski format hâlâ ortalıkta, ama daha riskli. Ani bir elektrik kesintisinde disk oynatıcıda takılı kalabiliyor ve müfettişler baktığında bulunuyor.
- Notel (노트텔) oynatıcılar. USB ve SD yuvası ile TV çıkışı olan, Çin yapımı küçük taşınabilir medya oynatıcıları. Kayıtlı bir bilgisayarda iz bırakmadan kaçak dosyaları oynatabildikleri için hane halkının vazgeçilmezi hâline geldi.
- Radyo. Yasal radyolar devlet kanallarına önceden ayarlı satılıyor, ama değiştirilmiş ve kaçak radyolar Güney Kore’den ve uluslararası yayıncılardan Kuzey’e yönelik yayınları yakalayabiliyor.
- Sınır yakınındaki Çin telefonları. Sınır kasabalarında kaçak Çin telefonları zaman zaman Çin şebekelerine bağlanabiliyor ve insanların yurt dışındaki akrabalarını aramasına izin veriyor. Bunlar çoğu zaman eve para gönderen firariler oluyor. Bu, en tehlikeli faaliyetlerden biri ve aktif olarak takip ediliyor.
Bu ticaretin büyük kısmı, 1990’lardaki kıtlıktan sonra büyüyen kayıt dışı pazarlar olan jangmadang (장마당) üzerinden dönüyor. Medya, diğer kaçak mallar gibi hareket ediyor: tüccarlar, akrabalar ve güvenilir arkadaşlar aracılığıyla. Çıkış yollarını 30.000’den fazla Kuzey Koreli firarinin nasıl kaçıp yeni bir hayat kurduğunu anlattığımız yazıda ele aldığımız firariler, dışarıdaki hayata dair ilk gerçek fikirlerinin çoğu zaman Güney Kore dizileri olduğunu söylüyor.
Kuzey Korelilerin yabancı medyayla yakalanırsa başına ne geliyor?
Cezalar ağır olabiliyor ve daha da sertleşti. Çoğu zaman 109 Grubu (109상무) olarak anılan denetim ekipleri, uzun süredir evlerde, telefonlarda ve medya oynatıcılarında ani kontroller yapıyor. Firari ifadeleri ve insan hakları grupları, aramaların elektrik kesintilerine denk getirildiğini, böylece diskin oynatıcıda sıkışıp kaldığını anlatıyor.
2020’de ülke, genellikle Gerici İdeoloji ve Kültürü Reddetme Yasası diye çevrilen bir yasa çıkardı. İnsan hakları kuruluşları, bu yasanın Güney Kore medyasını izleyene ya da dağıtana ağır hapis cezaları getirdiğini, dağıtım için cezanın daha da ağır olduğunu söylüyor. Dış gruplar ayrıca Güney Kore şivesini ya da argosunu taklit ettiği için cezalandırılan kişileri de belgeledi. Kuzey Kore içinde bağımsız doğrulama neredeyse imkânsız olduğundan tek tek davalardaki cezaları teyit etmek zor ve tek bir anekdota dikkatle yaklaşmak gerekiyor.
İnsanlar neden hâlâ bu riski alıyor?
Çoğunlukla merak ve eğlence için. Firariler Güney Kore dizilerini devlet televizyonundan daha heyecan verici buluyor, dizilerdeki sıradan hayatın ayrıntıları da (yemek, giysi, apartman daireleri) onlara öğretileni sessizce yalanlıyor. Rüşvet de rol oynuyor: müfettişlere bazen para verilebiliyor, yani gerçek risk, yasa kadar paraya ve bağlantılara da bağlı.
Kuzey Kore’nin interneti hakkında bildiklerimiz ve bilmediklerimiz
Bildiklerimiz
- Kuzey Kore’nin kamusal internet varlığı, dış ağ ölçümlerinin ve 2016’daki alan adı listesinin gösterdiği gibi, küçük bir adres bloğu ve bir avuç .kp siteyle sınırlı.
- Sıradan vatandaşlar Kwangmyong’la ve uluslararası arama ya da tarama olmayan yerel bir mobil ağla kısıtlı.
- Devletin hacking operasyonları küresel interneti yaygın biçimde kullanıyor, Reuters ve DW’nin aktardığı FBI davası bunun yakın tarihli bir örneği.
- Firarilere ve araştırmacılara göre kaçak depolama cihazları, dış medya için hâlâ ana kanal.
Bilmediklerimiz
- Kaç kişinin gerçek internet erişimi olduğu. Dolaşan rakamlar tahmin ve kontrol edilemiyor.
- Kaçak cihazlarda araştırmacıların bulduklarının ötesinde, tek tek telefonların ve bilgisayarların gün içinde ne kadar yakından izlendiği.
- 2020 yasasının ve artan denetimlerin yabancı medya akışını ne kadar azalttığı, yoksa onu daha da yer altına mı ittiği.
Zaman çizelgesi: Kuzey Kore internetinin kilit anları
| Ne zaman | Olay |
|---|---|
| 2000 civarı | Kwangmyong intraneti kapalı bir ulusal ağ olarak hizmete giriyor |
| 2008 | Mısır’ın Orascom şirketiyle ortak girişim olan Koryolink 3G mobil hizmetini başlatıyor |
| 2013 | Yabancı ziyaretçiler, ayrı bir yabancı ağında kısa süreliğine 3G mobil veriye kavuşuyor |
| 2014 | Kuzey Kore’nin internet bağlantısı saatlerce kesiliyor, izleme şirketlerinin geniş biçimde aktardığı bir kesinti |
| 2016 | Yanlış yapılandırılmış bir sunucu, yaklaşık 28 .kp alan adının tam listesini açığa çıkarıyor |
| 2017 | Çin hattının yanında Rusya üzerinden ikinci bir uluslararası bağlantı devreye giriyor |
| 2020 | Güney Kore medyasını tüketmenin cezalarını sert biçimde artıran bir yasa kabul ediliyor |
Yabancılar Kuzey Kore’de interneti kullanabiliyor mu?
Bazen, yerellerden ayrı tutulan ağlarda. Diplomatlar, yardım çalışanları ve ülkede yaşayan yabancılar büyükelçilikler, ofisler ve özel hizmetler üzerinden erişim sağladı. Turistlerde durum farklı: ziyaretçilere yönelik kurallar birkaç kez değişti, bazı dönemlerde otellerde ya da yabancı SIM kartlarla ücretli bağlantıya izin verildi, bazılarında verilmedi.
Gitmeyi merak ediyorsanız, Kuzey Kore’yi ziyaret edebilir misiniz rehberimiz turları, kuralları ve riskleri anlatıyor. Bağlantıya dair güncel bilgi için lisanslı tur operatörünüze doğrudan sorun ve kendi hükümetinizin seyahat uyarıları sayfasına bakın, çünkü birçok ülke oraya seyahat etmeyi uyarıyor ya da kısıtlıyor. Telefonunuzun çalışacağını varsaymayın ve denetlenmesini istemeyeceğiniz medya ya da dosyaları yanınıza almayın.
Kuzey Kore dışındaki insanlar Kuzey Kore web sitelerini ziyaret edebilir mi?
Bazılarını, evet. .kp alan adlı birkaç devlet sitesine, örneğin resmî haber ve turizm portallarına yurt dışından ulaşılabiliyor, ama çoğu zaman yavaşlar ya da çevrimdışılar. Bazı hükümetlerin Kuzey Kore devlet sitelerine ya da sosyal medyasına erişimi kısıtladığını, özellikle Güney Kore’nin kendi güvenlik yasaları gereği bunların birçoğunu engellediğini unutmayın. Aramaya girişmeden önce kendi ülkenizin kurallarına bakın.
SSS
Kuzey Kore’de Wi-Fi var mı?
Wi-Fi var, ama sıradan kullanıcılar için küresel internete değil, yerel ağlara bağlanıyor. Yabancılara yönelik oteller ve ofisler zaman zaman bağlantı sundu. Kuzey Kore telefonunda görünen bir Wi-Fi simgesi, Google’a ya da YouTube’a erişim anlamına gelmiyor.
Kuzey Koreliler Google, YouTube ya da Facebook kullanabilir mi?
Hayır, sıradan vatandaşlar kullanamaz. Bu hizmetler, Kwangmyong’dan ve yerel telefonlardan kopuk olan küresel internette yer alıyor. Yalnızca yetkili küresel erişimi olan az sayıda insan onlara ulaşabilir ve bu erişim izleniyor.
Kwangmyong ücretsiz mi?
Erişim genellikle ev geniş bant paketi gibi satılmak yerine okullar, kütüphaneler ve iş yerleri gibi kurumlar üzerinden sağlanıyor. Ev ve mobil erişim, değişen kayıt ve ücretler içeriyor ve dış araştırmacılar güncel maliyetleri doğrulayamıyor. Açık olan şu: içerik her iki durumda da devlet onaylı.
Kuzey Koreliler ülke dışındaki insanları arayabilir mi?
Yerel telefonlarla hayır, bunlar uluslararası aramaları engelliyor. Çin sınırına yakın bazı insanlar, yurt dışındaki akrabalarına ulaşmak için Çin şebekelerinde kaçak Çin telefonları kullanıyor. Bu yasa dışı ve yakından takip ediliyor. Resmî uluslararası arama yalnızca onaylı kanallardan mümkün.
K-dizileri Kuzey Kore’ye nasıl giriyor?
Çoğunlukla Çin sınırından kaçırılan, kayıt dışı pazarlarda satılan ya da takas edilen USB belleklerle, microSD kartlarla ve DVD’lerle. İnsanlar bunları notel oynatıcılarda ya da bilgisayarlarda izliyor. Yakalanmak, Güney Kore medyasını hedef alan yasalar uyarınca ağır cezalara yol açabiliyor.
Kuzey Kore’nin interneti hiç tamamen çöktü mü?
Evet. Sınırlı uluslararası bağlantıları, 2014’te geniş biçimde aktarılan bir kesinti dahil, birkaç kez çevrimdışı kaldı. Ülke çok az yola bağlı olduğu için tek bir arıza ya da saldırı küresel bağlantısını kesebiliyor, ama Kwangmyong ülkenin içinde çalışmaya devam ediyor.
Kuzey Kore’nin internetinde sırada neyi izlemeli?
Üç işaret en çok şeyi anlatır. Birincisi, dış ağ izleyicilerinde Kuzey Kore’nin adres bloğundaki ya da uluslararası hatlardaki değişiklikleri izleyin, çünkü Çin ya da Rusya’ya yeni bir bağlantı resmî haberlerde görünmeden önce orada belli olur. İkincisi, kaçak medya üzerine firari ifadelerini ve insan hakları haberlerini takip edin, çünkü baskının işe yarayıp yaramadığını gösteren en iyi pencere bu. Üçüncüsü, FBI, BM ve güvenlik şirketlerinin Kuzey Kore siber operasyonlarına dair raporlarına bakın. Bunlar, devletin halkına yasakladığı interneti kendisinin nasıl kullandığına dair en net kanıt.
İnsani boyut için firarilerin kendi anlatıları en iyi başlangıç noktası. Kuzey Kore devlet medyası da okunabilir, yeter ki doğrulanmış gerçek olarak değil, resmî iddia olarak ele alın.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Kaynaklar k-korea.blog · news.google.com
Fiyatlar, çalışma saatleri ve stok durumu değişebilir. Satın almadan ya da yola çıkmadan önce resmi sayfayı kontrol edin.