16 dk okuma
Güney Kore’ye ulaşan Kuzey Kore’den kaçanların sayısı 30.000’i aşıyor ve çoğu Çin üzerinden geldi. Olağan yol şöyle işliyor: sınır nehrini geçip Çin’e girmek, Çin’i boydan boya aşarak üçüncü bir ülkeye varmak, sonra Seul’de güvenlik incelemesinden geçip hükümetin yerleşim okulu Hanawon’da (하나원) 12 hafta geçirmek. Ardından dilini paylaştığı ama pek az şeyini paylaştığı bir ülkede yeni bir hayat başlıyor.
Bu yazıda kaçış rotalarını genel hatlarıyla, kaçanların fiilen hangi desteği aldığını, nerelerde zorlandıklarını, hangi hikâyelerin okunmaya değer olduğunu ve dünyanın neresinde olursanız olun nasıl yardım edebileceğinizi anlatıyoruz.
Öne çıkanlar
- Kaçışların çoğunda ilk durak Çin, ama Pekin Kuzey Korelileri kaçak göçmen sayıyor ve birçoğunu geri gönderiyor. Bu yüzden yolculuk genellikle üçüncü bir ülkeye uzanıyor.
- Güney Kore anayasası Kuzey Korelileri kendi vatandaşı sayıyor. Ulaşan kaçanlar, güvenlik incelemesi ve Hanawon’daki 12 haftalık kursun ardından vatandaşlık alıyor.
- Güney’e ulaşan kaçanların kabaca 10’da 7’si kadın ve bunların birçoğu önce yıllarca Çin’de kalmış.
- Kuzey Kore’nin 2020’de sınırlarını kapatmasıyla geliş sayıları keskin biçimde düştü. Güncel rakamları Birleşme Bakanlığı yayımlıyor.
Kuzey Kore’den kaçanlar nasıl kaçıyor?
Kuzey Kore’den kaçanların çoğu, mayınlarla dolu Askerden Arındırılmış Bölge’yi (DMZ, yarımadayı 1953 ateşkesinden beri ikiye bölen 4 km genişliğindeki tampon şerit) değil, kuzey sınırını yaya olarak geçiyor. Çin’le olan kuzey sınırı iki nehri izliyor: kuzeydoğuda Tumen (두만강), kuzeybatıda Yalu (압록강). Kışın Tumen’in bazı kesimleri donuyor, bazı yerlerde de yürüyerek geçilecek kadar sığ kalıyor.
Rotaları yalnızca genel hatlarıyla anlatıyoruz. Belirli geçiş noktaları, kaçakçı ağları ve yöntemler sürekli değişiyor. Bunları yayımlamak, kaçmaya çalışanlardan çok sınır muhafızlarına yarıyor.
Çin neden ilk durak, ama neden son durak değil?
Çoğu insan için karadan çıkışın tek gerçekçi kapısı Çin. Aynı zamanda tehlikeli. Pekin, belgesiz geçen Kuzey Korelileri mülteci değil, yasa dışı ekonomik göçmen olarak sınıflandırıyor ve Pyongyang’la 1986’ya uzanan bir sınır anlaşması uyarınca yakaladıklarının birçoğunu geri gönderiyor. BM’nin Kuzey Kore insan hakları Soruşturma Komisyonu’nun 2014 raporuna göre, geri gönderilenleri sorgu ve gözaltı bekliyor; tekrar yakalananlar veya “siyasi” sayılan vakalar hapishane kamplarına gönderilebiliyor.
Çoğu kaçanın Çin’de kalmayı denememesinin nedeni bu. Yasal statüsü olmayan biri açıkça çalışamıyor, ev kiralayamıyor, doktora gidemiyor, bir suçu bildiremiyor. Kadınlar özellikle risk altında: birçoğu zorla evlendirilmek veya sömürücü işlerde çalıştırılmak üzere kaçırılıyor, bazen yıllarca oradan çıkamıyor.
Yolculuk üçüncü bir ülkeye nasıl uzanıyor?
Sık görülen düzen şu: genellikle bir komisyoncuyla (ücret karşılığı rehberlik eden kaçakçı) Çin’i boydan boya geçmek, Güneydoğu Asya’ya inmek, sonra Güney Kore’ye devam etmelerine izin verecek bir ülkeye ulaşmak. Bu rotanın en bilinen varış noktası Tayland oldu: oraya ulaşanlar genellikle yasa dışı giriş nedeniyle alıkonuyor, ardından Güney Kore’ye aktarılıyor. Önceki yıllarda Gobi Çölü üzerinden Moğolistan da kullanıldı. Komisyoncular pahalı; bu yüzden birçok kaçan Seul’e kendi kaçışının borcuyla geliyor.
Diğer yollar: deniz, DMZ ve zaten yurtdışında olanlar
Az sayıda insan deniz sınırından tekneyle geliyor. DMZ’yi bizzat geçenler daha da az; bunlar genellikle araziyi bilen askerler ve mayın ile ateş riski aşırı yüksek. Üçüncü bir grup ise hiç sınır geçmiyor: halihazırda yurtdışında bulunan diplomatlar, yurtdışı işçileri ve öğrenciler, Güney Kore büyükelçiliğinden ya da ev sahibi hükümetten koruma istiyor. Londra’daki eski büyükelçi yardımcısı Thae Yong-ho 2016’da bu yolla ayrıldı.
| Rota | Genel olarak nasıl işliyor? | Başlıca tehlike |
|---|---|---|
| Nehirden Çin’e geçiş | Tumen veya Yalu’yu geçip kuzeydoğu Çin’de saklanmak | Çin polisinin yakalaması ve zorla geri gönderilme |
| Çin’den Güneydoğu Asya’ya | Bir komisyoncuyla Çin üzerinden karadan Tayland yönüne ilerlemek | Kontrol noktaları, gözaltı, uzun ve masraflı yolculuk |
| Çin’den Moğolistan’a | Sınırdaki çölü geçmek (önceki yıllarda daha çok kullanıldı) | Zorlu arazi, yolunu kaybetme, yakalanma |
| Deniz yoluyla | Deniz sınırı boyunca küçük teknelerle | Hava koşulları, devriyeler, dalgalı deniz |
| DMZ üzerinden | Nadir; çoğunlukla askerler | Mayınlar, iki taraftaki muhafızlar |
| Yurtdışından | Diplomatlar veya işçiler görev yaptıkları yerde koruma istiyor | Kuzey’de kalan aile için doğabilecek sonuçlar |
Kuzey Koreliler ilk etapta neden ülkesini terk ediyor?
İlk büyük dalga, Kuzey Kore’nin Zorlu Yürüyüş (고난의 행군) adını verdiği 1990’lar ortasındaki kıtlığın ardından geldi. Devletin gıda dağıtım sistemi çöktü ve yüz binlerce insan sırf yiyecek bulmak için Çin’e geçti. Birçoğu gidip geldi, bir kısmı hiç dönmedi.
Zamanla nedenler çeşitlendi. Kaçanlar şunları anlatıyor: Güney Kore dizisi izlediği için cezalandırılma korkusu, komisyoncuyu finanse edebilecek Güney’de yaşayan bir akraba, songbun sistemi (성분, güvenilmez sayılan ailelerin iş ve eğitim imkânını kısıtlayan, kuşaktan kuşağa geçen sadakat sıralaması) ya da çocuklarına bir gelecek kurma isteği. Elit kesimden kaçanlar için çoğu zaman sebep tasfiye korkusu veya ülkeye geri çağrılma endişesi.
Bilgi de önemli. Güney Kore dizileri taşıyan kaçak USB bellekler ve SD kartlar birçok Kuzey Koreliye dış dünyayı gösterdi; kaçanlar da kararlarının bundan etkilendiğini sık sık söylüyor. Ülkeyi kimin, nasıl yönettiğiyle ilgili siyasi arka plan arıyorsanız Kim ailesi ve iktidarın 3 lider arasında devri üzerine açıklama yazımız bunu anlatıyor.
Kuzey Kore’den kaçanlar Güney Kore’ye varınca ne oluyor?
Güney Kore anayasası bütün yarımadayı kendi toprağı sayıyor; yani hukuken bir Kuzey Koreli zaten Güney Kore vatandaşı. Sonrasında olan her şeyi bu tek gerçek belirliyor: olağan anlamda bir iltica başvurusu yok. Bunun yerine devlet, kaçanların korunması ve yerleştirilmesi hakkındaki 1997 tarihli yasaya dayanan sabit bir süreç işletiyor (resmî adı 북한이탈주민, “Kuzey Kore’den ayrılan sakinler”; ayrıca 탈북자, talbukja ve 새터민, saeteomin, “yeni toprağın insanları” sözcüklerini de duyacaksınız).
1. adım: güvenlik incelemesi
Varışta kaçanlar, bir koruma tesisinde Ulusal İstihbarat Servisi (NIS, Güney Kore’nin istihbarat teşkilatı) tarafından sorguya çekiliyor. Amaç, gerçekten Kuzey’den geldiklerini doğrulamak, Pyongyang’ın gönderdiği ajanlar olmadıklarını kontrol etmek ve bilgi toplamak. İnceleme çoğu zaman haftalar sürüyor, karmaşık vakalarda daha da uzayabiliyor. İnsan hakları örgütleri geçmişte bu aşamanın bazı yönlerini, özellikle gözaltı süresini eleştirdi ve sistem yıllar içinde gözden geçirildi.
2. adım: Hanawon’da 12 hafta
Birleşme Bakanlığı’nın (Güney Kore’de Kuzey Kore politikasından sorumlu bakanlık) işlettiği Kuzey Koreli Mülteciler Yerleşim Destek Merkezi Hanawon, 1999’da Seul’ün güneyindeki Anseong’da açıldı. Ana program 12 hafta sürüyor. Çoğu gelenin hiç görmediği bir toplumun pratik temellerini kapsıyor: banka hesabı açmak, kredi kartı kullanmak, kira sözleşmesi okumak, metroya binmek, oy kullanmak, iş başvurusu yapmak.
Dil de işin bir parçası. Kuzeyliler ve Güneyliler aynı Korece’yi konuşuyor, ama onlarca yıllık ayrılık farklı bir söz dağarcığı doğurdu ve Güney Kore konuşma dili İngilizce alıntı sözcüklerle dolu. Geri kalan zamanı sağlık kontrolleri, psikolojik danışmanlık, meslek eğitimi ve demokrasi ile bireysel haklar eğitimi dolduruyor. Çocuklar ve gençler, Güney Kore sınıflarına hazırlanmak için ayrı bir eğitim alıyor.
| Aşama | Kim yürütüyor? | Neler oluyor? | Ne kadar sürüyor? |
|---|---|---|---|
| Koruma talebi | Güney Kore’nin yurtdışı temsilcilikleri ve ev sahibi hükümetler | Kaçan yardım istiyor ve Güney Kore’ye nakledilmesi sağlanıyor | Çok değişken |
| Güvenlik incelemesi | Ulusal İstihbarat Servisi | Kimlik kontrolleri, sorgu, ajan taraması | Çoğu zaman birkaç hafta |
| Hanawon | Birleşme Bakanlığı | Yaşam becerileri, dil, sağlık hizmeti, meslek eğitimi | 12 hafta |
| Yerel yerleşim | Hana Merkezleri ve yerel yönetimler | Konut, kayıt, okul, ilk iş adımları | İlk aylar |
| Koruma dönemi | Birleşme Bakanlığı, polis koruma görevlileri | Süregelen destek ve güvenlik kontrolleri | Genellikle 5 yıl |
Hanawon’dan sonra kaçanlara hangi destek veriliyor?
Kurs bittiğinde her kaçan vatandaşlık belgelerini alıyor ve genellikle hükümet aracılığıyla tahsis edilen kamu kiralık dairesi gibi bir eve taşınıyor. Destek, Kore Hana Vakfı’nın (kaçanların yerleşimi için kurulmuş, devlet destekli vakıf) yürüttüğü bölgesel Hana Merkezleri üzerinden sürüyor; bu merkezler ilk aylarda evrak işlerinde, iş aramada ve danışmanlıkta yardımcı oluyor.
Pakette yerleşim parası, konut yardımı, meslek eğitimi, kaçanları işe alan işverenlere teşvikler ile üniversite harcı ve okul masrafı desteği yer aldı. Koruma dönemi boyunca, genellikle beş yıl, bir polis koruma görevlisi atanıyor; bu hem yardım hem de güvenlik içindir, çünkü bazı kaçanlar Kuzey’in gözetimine ya da baskısına maruz kalıyor. Tutarlar ve kurallar değişiyor, bu yüzden güncel ayrıntılar için Birleşme Bakanlığı ile Kore Hana Vakfı’nın resmî sitelerine bakın.
Kaçanlar için Güney Kore’de hayatın en zor yanları
Varış, hikâyenin sonu değil. Kore Hana Vakfı’nın ve Güney Koreli araştırmacıların anketleri yıllardır kaçanların genel nüfusa göre daha az kazandığını ve işsizliğin daha yüksek olduğunu gösteriyor; bazı ölçütlerde fark azalmış olsa da. Nedenleri somut.
İş ve eğitim açıkları
Kuzey Kore diplomaları ve iş deneyimi nadiren geçerli sayılıyor. Bir doktor ya da öğretmen sıfırdan yeniden eğitim almak zorunda kalabiliyor. Kaçış sırasında yıllarca okuldan kopan gençler çoğu zaman çok daha küçük çocuklarla aynı sınıfa düşüyor; Seul’deki Yeomyung Okulu gibi kaçan gençlere yönelik alternatif okulların normal okullarla yan yana var olmasının nedeni bu.
Şive, önyargı ve yalnızlık
Kuzey şivesi kişiyi hemen belli ediyor. Kaçanlar, fakir akraba gibi muamele gördüklerini, Kuzey hakkında rahatsız edici sorulara maruz kaldıklarını veya daha az yetenekli sanıldıklarını anlatıyor. Bazıları nereli olduğunu saklıyor ve kendini Güney Kore’nin bir eyaletinden ya da Çin’deki etnik Koreli topluluktan biri olarak tanıtıyor.
Travma, borç ve geride kalan aile
Birçoğu kıtlığın, hapishanenin, insan ticaretinin ya da kaçışın kendisinin travmasını taşıyor. Komisyoncu borçları ilk gelirlerden ciddi bir pay alıyor. Birçoğu ayrıca Kuzey’deki akrabalarına gayriresmî kanallarla para gönderiyor; bu hem pahalı hem riskli. Az sayıda kaçan Kuzey’e geri bile döndü; yerleşimin her zaman işlemediğinin bir hatırlatması bu.
Madalyonun öbür yüzü de gerçek: kaçanlar bugün girişimci, akademisyen, YouTuber, hemşire ve milletvekili olarak çalışıyor; Güney Kore toplumu da Kuzeyli karakterlerin yer aldığı televizyon programları ve dizilerin etkisiyle onlara daha aşina hale geldi.
Okunacak ve dinlenecek tanınmış Kuzey Koreli kaçan sesleri
Dünyanın Kuzey Kore’nin içinde olanları öğrenme biçimi büyük ölçüde kaçanların anıları oldu. Bunlar birinci elden tanıklıklar; yani tek bir kişinin anlatısı olarak okuyun ve BM Soruşturma Komisyonu raporu gibi daha geniş kaynaklarla birlikte değerlendirin.
- Hyeonseo Lee: 1990’ların sonunda genç bir kız olarak ayrıldı, yıllarca Çin’de kaldı ve sonradan ailesini de dışarı çıkardı. 2013 tarihli TED konuşması ve The Girl with Seven Names adlı anı kitabı, en çok paylaşılan anlatılar arasında.
- Yeonmi Park: genç bir kız olarak Çin üzerinden kaçtı ve Moğolistan yoluyla Güney Kore’ye ulaştı. In Order to Live adlı anı kitabı ona küresel bir okur kitlesi kazandırdı; bazı gazeteciler anlatılarındaki ayrıntıları sorguladı, o ise bunlara itiraz etti.
- Ji Seong-ho: kıtlık sırasında bir tren kazasında bir elini ve bir bacağını kaybetti, sonra koltuk değnekleriyle kaçtı. 2020’de Güney Kore Ulusal Meclisi’ne seçildi.
- Thae Yong-ho: 2016’da kaçan Londra’daki eski büyükelçi yardımcısı; o da 2020’de Ulusal Meclis’e seçildi. Bakışı elitin içinden geliyor.
- Kang Chol-hwan: çocukken Yodok hapishane kampına gönderildi; The Aquariums of Pyongyang adlı anı kitabı, geniş kitlelerce okunan ilk kamp anlatılarından biri oldu.
- Shin Dong-hyuk: Blaine Harden’ın Escape from Camp 14 kitabının konusu. Hikâyesinin bazı bölümlerini sonradan düzeltti; kapalı bir ülkeden gelen tanıklığı doğrulamanın ne kadar zor olduğu söz konusu olduğunda sıkça anılan bir örnek.
Film olarak Beyond Utopia (2023), gerçek bir ailenin Çin ve Güneydoğu Asya üzerinden kaçışını, kaçanlara yardım eden bir Güney Koreli papazla birlikte izliyor ve rotayı herhangi bir özetten çok daha dürüst gösteriyor.
Kuzey Kore’den kaçanlar: bildiklerimiz ve bilmediklerimiz
Bildiklerimiz
Birleşme Bakanlığı toplamda 30.000’den fazla varış sayıyor; bunların kabaca yüzde 70’ini, yani %70’ini kadınlar oluşturuyor. Yıllık varışlar 2000’lerin sonu ile 2010’ların başında zirve yaptı, ardından Kuzey Kore ve Çin sınır güvenliğini sıkılaştırınca düştü ve Pyongyang 2020’de Covid-19 salgını sırasında sınırlarını kapatınca çok daha fazla geriledi. Kaçanlar ülke hakkında önemli bir bilgi kaynağı olmayı sürdürüyor: NPR‘ın aktardığına göre, birçok kaçan Kim Jong Un’un kızını onun varisi olarak görüyor.
Bilmediklerimiz
Çin’de gizlenerek yaşayan kaç Kuzey Koreli olduğunu kimse bilmiyor; tahminler çok farklı. Her yıl kaç kişinin yakalanıp geri gönderildiği ve her birinin başına ne geldiği çoğunlukla yalnızca hayatta kalanların tanıklığıyla biliniyor. Sınır kontrollerinin yeniden gevşeyip gevşemeyeceği ve geliş sayılarının toparlanıp toparlanmayacağı açık bir soru.
| Ne zaman | Ne oldu? |
|---|---|
| 1990’ların ortası | Kıtlık (“Zorlu Yürüyüş”) Çin’e ilk kitlesel geçişleri başlatıyor |
| 1997 | Güney Kore, kaçanların korunması ve yerleşim desteği hakkındaki yasayı çıkarıyor |
| 1999 | Hanawon, Anseong’da açılıyor |
| 2004 | ABD’nin Kuzey Kore İnsan Hakları Yasası, Kuzey Koreli mültecilerin Amerika Birleşik Devletleri’ne yerleşmesine imkân tanıyor |
| 2014 | BM Soruşturma Komisyonu, büyük ölçüde kaçanların tanıklığına dayanarak insanlığa karşı suçları raporluyor |
| 2020 | Kuzey Kore Covid-19 sırasında sınırlarını kapatıyor; Güney’e gelişler keskin biçimde düşüyor |
Kuzey Kore’den kaçanlar ABD’de, Birleşik Krallık’ta veya başka yerlerde yaşayabilir mi?
Evet, ama çok daha küçük sayılarda. 2004 tarihli ABD yasasından bu yana az sayıda Kuzey Koreli mülteci, mülteci programı aracılığıyla Amerika Birleşik Devletleri’ne yerleşti. Birleşik Krallık’ta ise Avrupa’nın en bilinen topluluklarından biri var; merkezi, zaten büyük bir Güney Koreli nüfusu barındıran güneybatı Londra’daki New Malden. Kanada ve birkaç Avrupa ülkesi de kaçanları kabul etti.
Bir komplikasyon var: Kuzey Koreliler Güney Kore vatandaşlığı talep edebildiği için bazı ülkeler, Güney’e zaten yerleşmiş kişilerin iltica başvurularını reddetti. Kurallar ülkeden ülkeye değişiyor; bu konuyu araştıran herkes ilgili ülkenin göç idaresine ve UNHCR’ye bakmalı.
Yurtdışından Kuzey Kore’den kaçanlara nasıl destek olunur?
Yardım etmek için Seul’de yaşamanız gerekmiyor ve en işe yarar yardım çoğu zaman gösterişsiz olanı.
- Köklü kuruluşlara bağış yapın. 2004’te kurulan ve ABD merkezli Liberty in North Korea (LiNK), kurtarma çalışmalarını ve yerleşim desteğini finanse ediyor. Bağış yapmadan önce her kuruluşun resmî sitesine ve yıllık raporlarına bakın.
- Çevrimiçi ders verin. İngilizce, Güney Kore’de iş ve üniversite için büyük bir engel. Seul’deki Teach North Korean Refugees (TNKR), kaçanları uzaktan seanslar dahil gönüllü öğretmenlerle eşleştiriyor; güncel koşullar için sitelerine bakın.
- Kaçanların kendi işlerini satın alın ve paylaşın. Kaçanların yazdığı kitaplar, yaptığı konuşmalar ve kanallar onlara doğrudan kazanç sağlıyor ve kendi seslerini öne çıkarıyor.
- Temsilcilerinize ulaşın. Çin’den zorla geri gönderme bir siyaset sorusu; hükümetler bu konuyu gündeme getiren seçmenlere yanıt veriyor.
- Hikâyelerle ilgili dikkatli olun. Doğrulanmamış kaçış ayrıntılarını, isimleri veya fotoğrafları dolaştırmayın; sansasyonel viral iddialara, teyit edilmemiş herhangi bir haberde göstereceğiniz özeni gösterin.
Sınırın kendisini merak ediyor ve seyahat etmeyi düşünüyorsanız, Kuzey Kore’yi ziyaret edip edemeyeceğinizi, 9 kuralı ve gerçek riskleriyle anlatan rehberimiz Seul’den kalkan DMZ turlarını ve bunların neleri gösterip neleri gösteremeyeceğini ele alıyor.
Sık Sorulan Sorular
Güney Kore’de kaç Kuzey Koreli kaçan yaşıyor?
Birleşme Bakanlığı, kayıtların başladığı günden bu yana 30.000’den fazla varış sayıyor; büyük çoğunluğu 1990’ların sonundan beri geldi. Yaklaşık %70’i kadın. Bakanlığın resmî sitesi güncel toplamları ve yıllık varışları yayımlıyor.
Kuzey Kore’den kaçanlar Güney Kore vatandaşlığı alıyor mu?
Evet. Güney Kore anayasası Kuzey Koreliler’i kendi vatandaşı sayıyor; bu yüzden güvenlik incelemesinin ve Hanawon’un ardından kaçanlar, kimlik numarası ve oy hakkı dahil tam vatandaşlık alıyor. Kuzey’den değil de Çin’deki etnik Koreli topluluktan çıkanlar bu hakka sahip değil.
Hanawon nedir?
Hanawon (하나원), Birleşme Bakanlığı’nın işlettiği, 1999’da Anseong’da açılan hükümet yerleşim merkezi. Kaçanlar burada 12 hafta boyunca bankacılıktan iş aramaya kadar Güney Kore toplumunun nasıl işlediğini öğreniyor, ayrıca sağlık hizmeti ve danışmanlık alıyor.
Kuzey Koreliler neden DMZ’yi geçmiyor?
DMZ, dünyanın en yoğun korunan sınırlarından biri: iki tarafta mayınlar, çitler ve silahlı birlikler var. Geçişler nadir ve çoğunlukla askerler tarafından yapılıyor. Siviller için, riskli olsa da Çin’le olan kuzey sınırı çok daha erişilebilir.
Kaçanlar Kuzey Kore’deki aileleriyle iletişim kurabiliyor mu?
Açıkça hayır. Bazıları sınır yakınında kaçak Çin cep telefonları ve para göndermek için gayriresmî komisyoncular kullanıyor; bu hem pahalı hem de akrabalar için tehlikeli. Birçok kaçanın kamuya açık biçimde kimliğinin bilinmesinden kaçınmasının bir nedeni bu.
Kuzey Koreli kaçanlara nasıl yardım edebilirim?
Liberty in North Korea gibi köklü kuruluşlara bağış yapın, Teach North Korean Refugees gibi gruplar aracılığıyla İngilizce öğretmeni olarak gönüllü olun ve kaçanların kendi yazdığı kitapları ve kanalları destekleyin. Her şeyden önce mahremiyetlerine saygı gösterin.
Sırada ne okumalı, izlemeli ve takip etmeli?
Bir anı kitabıyla başlayın, The Girl with Seven Names ya da The Aquariums of Pyongyang, sonra rotayı gerçek görüntülerle görmek için Beyond Utopia‘yı izleyin. Daha geniş insan hakları tablosu için 2014 BM Soruşturma Komisyonu raporunun özetini, bölünmüş sınırın arkasındaki tarih için de 1953 ateşkesinin neden hiç barışa dönüşmediğini anlatan yazımızı okuyun. Rakamlar için Birleşme Bakanlığı’nın yıllık varış verilerini izleyin: çıkış yollarının yeniden açılıp açılmadığının en net göstergesi onlar.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Kaynaklar k-korea.blog · news.google.com
Fiyatlar, çalışma saatleri ve stok durumu değişebilir. Satın almadan ya da yola çıkmadan önce resmi sayfayı kontrol edin.