13 dk okuma
Kore’de askerlik yaklaşık 18 ila 21 ay sürüyor ve sağlığı yerinde hemen her Güney Koreli erkek bunu yapmak zorunda. Sebep basit: Kore Savaşı 1953’te barış anlaşmasıyla değil, ateşkesle bitti ve Güney, kuzeyindeki devasa orduyla hâlâ karşı karşıya.
Bu tek gerçek, Son Heung-min’in tam dönem askerlikten kaçmak için neden altın madalya kazanması gerektiğini, BTS’in yedi üyesinin de şöhretinin zirvesinde neden üniforma giydiğini ve Koreli erkeklerin üniversiteyi bitirip kariyere ABD’li ya da Avrupalı yaşıtlarından neden daha geç başladığını açıklıyor.
Öne çıkanlar
- Fiili askerlik kara kuvvetlerinde ve denizci piyadelerde yaklaşık 18 ay sürüyor, deniz ve hava kuvvetlerinde daha uzun. Güncel süreleri Askerlik İşleri İdaresi (MMA) yayımlıyor.
- Her Koreli erkek 19 yaş civarında sağlık muayenesinden geçiyor ve 7 sınıftan birine yerleştiriliyor. 1 ila 3. sınıflar fiili askerlik demek.
- Olimpiyat madalyalıları ve Asya Oyunları altın madalyalıları spor personeli olarak hizmet edip kariyerine devam edebiliyor. Pop yıldızları için böyle bir yol yok.
- Koreli kökenli çifte vatandaşlar da yükümlülüğün kapsamına girebiliyor. Kore vatandaşlığından çıkmanın son günü, 18 yaşına girdikleri yılın sonunda değil, o yılın 31 Mart’ı.
Güney Kore’de zorunlu askerlik neden hâlâ var?
Kore Savaşı’ndaki çatışmalar 27 Temmuz 1953’te bir ateşkesle (askeri komutanların imzaladığı ateşkes anlaşması) durdu. Arkasından hiçbir barış anlaşması gelmedi. Teknik olarak iki Kore hâlâ savaş halinde ve yarımadayı kabaca 4 kilometre genişliğindeki tampon şerit, yani DMZ (Askerden Arındırılmış Bölge), ikiye bölüyor. Tarihin ayrıntıları için 1953 ateşkesinin neden barışa dönüşmediğini anlattığımız yazıya bakabilirsiniz.
Kuzey Kore, nüfusuna oranla dünyanın en büyük ordularından birini elinde tutuyor. Güney’de ise doğum oranı düşüyor. Seul, tam profesyonel bir orduya maaş ödemeden yeterli asker bulmayı zorunlu askerlikle sağlıyor. Yasal dayanak Askerlik Kanunu, Anayasa da ulusal savunmayı vatandaşların görevi olarak sayıyor.
Çoğu Koreli için bu soyut bir tartışma değil. Babalar, kardeşler, sınıf arkadaşları ve iş arkadaşları hep askerlik yaptı. 군대 (gundae) yani “ordu” sözcüğü, kendine ait hikâyeleri, argosu ve şikâyetleriyle koca bir ortak kültürü taşıyor.
Kore’de askerlik yeni bir uygulama mı?
Hayır. Zorunlu askerlik, Kore Cumhuriyeti’nin kuruluş dönemi ve savaş yıllarından beri var. Değişen şey ayrıntılar: hizmet süresi onlarca yıl içinde birkaç kez kısaltıldı, maaşlar ve yaşam koşulları iyileşti. Ama temel kural (erkekler askere gider) yerinde duruyor.
Kore’de askerliği kimler yapmak zorunda?
Yükümlülük, Güney Kore vatandaşı erkeklere ait. Kadınlar zorunlu askerliğe alınmıyor, ancak subay ve astsubay olarak gönüllü katılabiliyor. Yabancı eşler ve uzun dönem oturum sahipleri dahil yabancılar bu yükümlülüğe tabi değil ve askere alınamaz.
19 yaşındaki sağlık muayenesi ve 7 sınıf
Her Koreli erkek 19 yaş civarında 병역판정검사 (byeongyeok panjeong geomsa), yani askerlik karar muayenesine giriyor. Muayeneyi, askerlik işlerini yöneten devlet kurumu olan Askerlik İşleri İdaresi (병무청, byeongmucheong) yapıyor. Muayene fiziksel sağlığı, ruh sağlığını ve yeteneği kapsıyor. Sonuç bir sınıf olarak veriliyor:
- 1 ila 3. sınıf: fiili askerliğe uygun.
- 4. sınıf: yedek hizmet. Genellikle kamu kurumlarında ya da sosyal yardım tesislerinde sosyal hizmet görevlisi olarak çalışılıyor.
- 5. sınıf: barış zamanında muaf, savaş zamanında görevli.
- 6. sınıf: tamamen muaf.
- 7. sınıf: daha sonra yeniden muayene.
Koreli erkekler ne zaman askere gidiyor?
Çoğu kişi 19 yaşından yirmili yaşların ortasına kadar askere gidiyor. Üniversite öğrencileri erteleme yapabiliyor ve birçoğu bir ya da iki yıl okuduktan sonra askere gidip dönüyor. Okul, yurt dışında eğitim gibi gerekçelerle erteleme mümkün, ama bu haklar yirmili yaşların sonunda tükeniyor. Bu yüzden çok az erkek askerliği 30 yaşın ötesine atabiliyor. Güncel erteleme kuralları MMA’nın resmî sitesinde yer alıyor ve yasalarla birlikte değişiyor.
Kore’de askerlik kaç ay sürüyor?
Süre, kuvvete göre değişiyor. Son yıllardaki genel tabloya göre kara kuvvetleri ve denizci piyadeler yaklaşık 18 ayla en kısa, deniz kuvvetleri biraz daha uzun, hava kuvvetleri ise fiili hizmet kollarının en uzunu olan yaklaşık 21 ay. Sosyal hizmet görevlileri kara askerlerinden uzun hizmet ediyor. Vicdani retçiler için alternatif hizmet ise hepsinin en uzunu.
Süreler kanun ve kararnameyle belirleniyor ve daha önce kısaltıldı. Tabloyu yol gösterici olarak görün, güncel rakamlar için Askerlik İşleri İdaresi’nin mma.go.kr adresine bakın.
| Hizmet türü | Kimler için | Yaklaşık süre | Nerede kalıyorlar |
|---|---|---|---|
| Kara Kuvvetleri (육군) | 1-3. sınıf, çoğu er | Yaklaşık 18 ay | Kışlada |
| Denizci Piyadeler (해병대) | Başvuruyla seçilen gönüllüler | Yaklaşık 18 ay | Kışlada |
| Deniz Kuvvetleri (해군) | Sınav ve mülakatla seçilen başvuru sahipleri | Yaklaşık 20 ay | Kışlada ya da gemide |
| Hava Kuvvetleri (공군) | Başvuru sahipleri, genellikle rekabetli | Yaklaşık 21 ay | Kışlada |
| Sosyal hizmet görevlisi (사회복무요원) | 4. sınıf | Kara kuvvetleri hizmetinden uzun | Evden işe gidip geliyor |
| Alternatif hizmet (대체복무) | Tanınmış vicdani retçiler | Yaklaşık 36 ay | Cezaevlerinde yaşıyor |
| Sanat ve spor personeli (예술·체육요원) | Şartları sağlayan sporcular ve klasik sanatçılar | Temel eğitimle birlikte yaklaşık 34 ay | Kariyerine devam ediyor |
Neden daha uzun bir kuvveti seçsinler?
Birçok kişi fazladan aylara rağmen hava ya da deniz kuvvetlerine başvuruyor. Bu kuvvetlerde daha teknik görevler olduğu düşünülüyor, hava kuvvetleri için de daha az yıpratıcı bir düzen olduğu yönünde bir itibar var. Giriş rekabetli. Başka yere başvurmazsanız varsayılan kuvvet kara kuvvetleri.
Askerlik hizmet türleri: aktif, sosyal hizmet ve alternatif
Fiili askerlik (현역, hyeonyeok) çoğu insanın aklına gelen şey: acemi eğitim merkezinde temel eğitim, ardından çoğu zaman DMZ yakınındaki bir birliğe atama. Askerler kışlada yaşıyor ve hizmetleri boyunca erden çavuşa kadar dört erbaş kademesinde yükseliyor.
Sosyal hizmet görevlileri (사회복무요원, sahoe bongmu yowon) temel eğitimi aldıktan sonra belediye binaları, metro istasyonları, okullar ya da sosyal yardım merkezleri gibi yerlerde düzenli mesai yapıp geceleri evine dönüyor. Sağlık sorunu nedeniyle fiili askerliğe uygun olmayan erkekler için yaygın bir yol.
Vicdani retçiler ne oluyor?
Onlarca yıl boyunca dinî ya da vicdani gerekçelerle askerliği reddeden erkekler, çoğu Yehova Şahidi, hapse gönderildi. 2018’de Anayasa Mahkemesi alternatif hizmetin olmamasını anayasaya aykırı buldu ve alternatif hizmet 2020’de başladı. Cezaevlerinde yaşayarak ve çalışarak yaklaşık 36 ay sürüyor. Eleştirenler bu süreyi cezalandırıcı buluyor, savunanlar ise alternatif hizmetin kolay bir çıkış yoluna dönüşmemesi için gerekli görüyor.
Profesyonel olarak hizmet etmenin bir yolu var mı?
Var. Erkekler er olarak hizmet etmek yerine daha uzun sözleşmeyle subay ya da astsubay olabiliyor. Belirlenmiş şirketlerde ve kurumlarda bazı teknik ve araştırma görevleri de alternatif hizmet sayıldı. Bu yolların özel nitelik şartları var, kontrol için MMA sitesine bakın.
Sporcular neden muaf olabiliyor, K-pop idolleri neden olamıyor?
Yabancıların en çok sorduğu tartışma bu. Sanat ve spor personeli sisteminde, herhangi bir Olimpiyat madalyası ya da Asya Oyunları altın madalyası kazanan sporcular hak kazanıyor. Belirlenmiş uluslararası yarışmalarda üst dereceler alan klasik müzisyenler, bale sanatçıları ve diğer sanatçılar da hak kazanabiliyor.
Bu tam bir muafiyet değil. Temel eğitimi alıyorlar, ardından resmen hizmette sayılırken yaklaşık 34 ay kariyerlerine devam ediyorlar, üstüne birkaç yüz saatlik toplum hizmeti yapıyorlar. Futbolcu Son Heung-min, Güney Kore’nin 2018 Asya Oyunları’nda altın madalya kazanmasının ardından bu yoldan hak kazandı ve İngiltere’de oynamaya devam edebildi.
Peki pop yıldızları neden kapsam dışı?
Sistem, spor ve klasik sanatlarda ulusal prestiji ödüllendirmek için tasarlandı ve milletvekilleri popüler müziği listeye hiç eklemedi. BTS dünya çapında bir numara konumuna ulaşınca eleştirmenler kuralın eskidiğini savundu: grup, Kore’nin imajına tartışmasız herhangi bir madalyadan fazla katkı yapmıştı. Karşı çıkanlar ise sistemin genişlememesi, daha çok daralması gerektiğini ve ünlülere tanınacak muafiyetin sıradan askerlere haksızlık olacağını söyledi.
Uzlaşma 2020’de geldi. Askerlik Kanunu’nda yapılan değişiklikle, hükümetten kültür liyakat nişanı almış pop sanatçıları kültür bakanının tavsiyesiyle askere gidişlerini 30 yaşına kadar erteleyebilir hale geldi. Gayriresmî adı “BTS yasası” oldu, çünkü BTS böyle bir nişan almıştı. Bu düzenleme askerliği erteledi ama iptal etmedi.
K-pop idolleri askerliği nasıl atlatıyor?
İdoller herkes gibi askere gidiyor: muayeneye giriyor, sınıf alıyor ve sınıfın gerektirdiği şekilde hizmet ediyor. BTS’in en büyüğü Jin, Aralık 2022’de fiili asker olarak askere gitti. Grubun üyeleri hizmetlerini aşamalı olarak Haziran 2025’e kadar tamamladı. Bazı üyeler fiili askerlik yaptı, biri ise muayene sınıfına uygun olarak sosyal hizmet görevlisi olarak hizmet etti.
Ajanslar bunu yıllar öncesinden planlıyor. Tipik hamleler arasında bir üyenin yokluğunda yayımlanacak müzik ve içeriği önceden kaydetmek, üyelerin askere gidişini kademelendirmek ya da bir grup olarak birlikte dönebilmeleri için askere gidişleri birbirine yakın tutmak var. Büyük K-pop ajansları, bir üyenin askere gidişini kişisel olduğu kadar bir takvim olayı olarak da yönetiyor.
İdollere özel muamele yapılıyor mu?
Resmen hayır. Ünlü askerlerin birliklere gösteri yapmasını sağlayan eski savunma tanıtım birimi, kamuoyunun eleştirileri üzerine 2013’te kaldırıldı. İdoller artık sıradan birliklerde hizmet ediyor, bazıları askeri bando gibi yeteneklerini kullanabilecekleri görevlere seçiliyor. Kore’de kayırmacılık izlenimi veren her şey yoğun kamuoyu denetimine takılıyor. Yani ünlü erkeklere yönelik baskı ters yönde işliyor: gösterişsiz ve gözle görülür biçimde hizmet etmeleri bekleniyor.
Hayranlar gerçekte ne yapıyor?
Ajanslar askere gidişi genellikle az ayrıntıyla duyuruyor ve hayranlardan eğitim merkezlerinde toplanmamalarını istiyor. Terhis (전역, jeonyeok) çoğu zaman hayranlar için daha büyük bir an. Ardından hemen comeback planları açıklanıyor. Belirli bir idolü takip ediyorsanız güvenilir kaynaklar ajansın resmî duyuruları ve hayran topluluğu bildirimleri, söylenti hesapları değil.
Kore ordusunda günlük hayat nasıl?
Askere gidiş günü (입대, ipdae) acemi eğitim merkezinde birkaç haftalık temel eğitimle başlıyor, ardından bir birliğe atanılıyor. Aileler genellikle yeni askerleri kapıya kadar arabayla götürüyor. K-dizilerinde gözyaşlı vedalaşma sahnelerinin hiç eksik olmamasının sebebi bu.
Son on yılda hayat epey değişti. 2019’daki pilot uygulamadan bu yana askerler görev saatleri dışında kişisel akıllı telefon kullanabiliyor. Mektubun ve ankesörlü telefonun tek iletişim yolu olduğu döneme göre büyük bir fark. Aylık maaşlar da son yıllarda belirgin biçimde artırıldı. Güncel rakamları Milli Savunma Bakanlığı yayımlıyor.
İzin ve K-dizilerindeki hali
Askerler izin (휴가, hyuga) ve çıkış hakkı kazanıyor, yani hizmet boyunca birkaç kez eve geliyor. Netflix’teki D.P. gibi K-diziler çok daha sert bir yüzü, kışla içindeki zorbalığı ve istismarı anlatıyor. Dizi yayımlandığında Kore’de gerçek bir kamuoyu tartışması başlattı. Ordu bu sorunlara yönelik reformlar getirdi, ama ne kadar işe yaradığı Kore’de haberlere ve tartışmalara konu olmaya devam ediyor.
Askerlik Kore’de hayatı nasıl şekillendiriyor?
Yirmili yaşlarınızdan iki yılı çıkarmak çok şeyi değiştiriyor. Koreli erkekler genellikle yaşıtı kadınlardan daha geç mezun oluyor, iş piyasasına daha geç giriyor, bazen de üniversiteden izin alıp diplomayı beş altı yıla yayıyor.
군필 (gunpil), yani “askerliğini tamamlamış”, iş konuşmalarında ve hatta flörtle ilgili sohbetlerde hâlâ geçen bir ifade. Birçok erkek askerliği disiplin öğrendiği, ömür boyu arkadaşlar edindiği ya da basitçe iki yılı kaybettiği dönem olarak anlatıyor. İki görüş de yaygın.
Terhisle bitmiyor
Fiili hizmetten sonra erkekler birkaç yıl yedek kuvvetlere (예비군, yebigun) katılıyor ve kısa yıllık eğitimlere gidiyor. Askerliğini bitirmemiş erkekler, yirmili yaşların ortasına geldiklerinde uzun yurt dışı seyahatleri için MMA’dan izin almak zorunda.
Cinsiyet tartışması
Yalnızca erkekler askere gittiği için zorunlu askerlik, Kore’de kadın ve erkek arasındaki adalet tartışmalarının merkezinde duruyor. Kamu görevi sınavlarında gazilere verilen ek puan 1999’da Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi. Tazminat, kadınların askerliği ve profesyonel orduya geçiş olasılığı üzerine tartışmalar seçim dönemlerinin çoğunda yeniden gündeme geliyor.
Koreli Amerikalılar ve çifte vatandaşlar: askerlik size de uygulanır mı?
Uygulanabilir. Koreli bir ebeveynden doğan erkek, ABD’de doğup büyümüş olsa bile otomatik olarak Güney Kore vatandaşlığına sahip olabilir. Bu vatandaşlığı korursa askerlik yükümlülüğü prensipte onun için de geçerli.
Yurt dışında daimî oturma iznine sahip Koreli vatandaşlar, orada kaldıkları sürece genellikle askerliği erteleyebiliyor. Ancak Kore’de kalma ya da çalışma süresine getirilen sınırlar gibi koşullar var. Sorunlar genellikle biri iş ya da eğitim için Kore’ye taşındığında ya da bir ziyarette beklenenden uzun kaldığında ortaya çıkıyor.
Askere gitmek isteyen yabancılar ne olacak?
Yabancı uyruklular Güney Kore ordusuna katılamaz. Vatandaşlığa geçmiş Koreliler varsayılan olarak askere alınmıyor ama gönüllü olabiliyor. Bunlara ilişkin kurallar MMA sitesinde yer alıyor.
SSS
Kore’de askerlik şu anda kaç ay sürüyor?
Genel bir rehber olarak kara kuvvetleri ve denizci piyadelerde yaklaşık 18 ay, deniz kuvvetlerinde yaklaşık 20 ay, hava kuvvetlerinde yaklaşık 21 ay. Sosyal hizmet ve alternatif hizmet daha uzun sürüyor. Süreler kanunla belirlendiği için güncel rakamlar adına Askerlik İşleri İdaresi’nin resmî sitesini kontrol edin.
Kore’de kadınlar askerlik yapmak zorunda mı?
Hayır. Yalnızca erkekler askere alınıyor. Kadınlar subay ya da astsubay olarak gönüllü katılabiliyor. Kadınların da askere gidip gitmemesi tekrar tekrar gündeme gelen bir siyasi tartışma.
K-pop idolleri askerlikten muaf olabilir mi?
Hayır. Pop müzisyenleri sanat ve spor personeli sisteminin kapsamında değil. 2020’deki değişiklikten bu yana hükümetten kültür liyakat nişanı almış sanatçılar askere gidişlerini 30 yaşına kadar erteleyebiliyor, ama yine de hizmet etmek zorundalar.
Son Heung-min neden tam dönem askerlik yapmadı?
Güney Kore’nin 2018 Asya Oyunları’nda futbol altın madalyasını kazanmasının ardından spor personeli olarak hak kazandı. Bu yine de temel eğitim ve resmî bir hizmet süresi anlamına geliyordu, ama bu süre boyunca profesyonel olarak oynamaya devam edebildi.
Koreli bir erkek askerliği reddederse ne olur?
Yasal bir gerekçe olmadan askerlikten kaçmak hapse varabilen bir suç. Askerlikten kaçmak için Kore vatandaşlığından çıkanlar da Kore’ye girişte ya da çalışmada kısıtlamalarla karşılaşabiliyor. Tanınmış vicdani retçilerin ise artık alternatif hizmetle yasal bir yolu var.
Kuzey Kore’de de askerlik var mı?
Evet, hem de çok daha uzun. Kuzey Kore’de erkekler için zorunlu askerliğin yaklaşık on yıl sürdüğü yaygın biçimde bildiriliyor, kadınlar da daha kısa bir süre hizmet ediyor. Kuzey’in sistemi için Kim ailesinin Kuzey Kore’yi nasıl yönettiğini anlattığımız rehbere bakın.
Kore’de askerlik sisteminde sırada ne var?
Sistem üzerindeki en büyük baskı demografik. Güney Kore’nin doğum oranı dünyanın en düşükleri arasında. Yani her yıl daha az 19 yaşında genç var. Hizmet süresini kısaltma, gönüllü kuvvetleri genişletme ya da profesyonel orduya geçme tartışmaları Ulusal Meclis’te sürekli geri dönüyor.
Hizmet sürelerinde, asker maaşlarında ve sanat ile spor muafiyet listesinde değişiklikleri takip edin. Askerlik İşleri İdaresi ile Milli Savunma Bakanlığı resmî güncellemeleri yayımlıyor. K-pop takip ediyorsanız bir sonraki askere gidiş dalgasını en kolay ajans duyurularından izlersiniz. Çifte vatandaşsanız ya da bir ebeveyniniz Koreliyse, vatandaşlık durumunuzu 18. yaş yılınızdan önce, sonra değil, bir Kore konsolosluğundan kontrol ettirin.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Kaynaklar k-korea.blog · mma.go.kr
Fiyatlar, çalışma saatleri ve stok durumu değişebilir. Satın almadan ya da yola çıkmadan önce resmi sayfayı kontrol edin.