29 phút đọc
Chiến tranh Triều Tiên kéo dài 3 năm, từ tháng 6/1950 đến tháng 7/1953, nhưng chưa bao giờ kết thúc chính thức. Hiệp định đình chiến ký ngày 27/7/1953 chỉ chấm dứt tiếng súng giữa các đạo quân, còn hiệp ước hòa bình đáng lẽ phải đến sau đó thì chưa từng được ký. Vì vậy hai miền Triều Tiên về mặt pháp lý vẫn đang trong tình trạng chiến tranh, ngăn cách bởi một vùng đệm rộng khoảng 4 km gọi là DMZ.
Ở Hàn Quốc, cuộc chiến này thường được gọi là 6·25 전쟁 (yugio jeonjaeng, “cuộc chiến 6-2-5”, theo ngày nổ ra) hoặc 한국전쟁 (Hanguk jeonjaeng). Bắc Triều Tiên gọi đó là “Chiến tranh giải phóng Tổ quốc”. Người Mỹ hay gọi nó là “cuộc chiến bị lãng quên”. Tất cả đều nói về cùng một cuộc xung đột, và không sự kiện đơn lẻ nào giải thích được nhiều hơn về bán đảo Triều Tiên trên các bản tin hôm nay.
Điểm chính cần nhớ
- Chiến tranh bắt đầu ngày 25/6/1950, năm năm sau khi Mỹ và Liên Xô chia đôi Triều Tiên tại vĩ tuyến 38.
- Hiệp định đình chiến 1953 do tư lệnh của Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc, quân đội Bắc Triều Tiên và lực lượng Trung Quốc ký. Hàn Quốc không ký.
- DMZ rộng khoảng 4 km và dài khoảng 250 km (155 dặm). Panmunjom (Bàn Môn Điếm) là điểm duy nhất nơi hai bên đứng đối mặt nhau.
- Không có hiệp ước hòa bình, cuộc chiến về mặt pháp lý chỉ đang tạm dừng, và đó là một lý do đàn ông Hàn Quốc vẫn phải nhập ngũ bắt buộc.
Điều gì châm ngòi chiến tranh Triều Tiên năm 1950?
Cuộc chiến bắt đầu từ một đường biên giới mà không người Triều Tiên nào chọn. Nhật Bản cai trị Triều Tiên như một thuộc địa từ năm 1910 đến khi bại trận năm 1945. Khi Thế chiến II kết thúc, Mỹ và Liên Xô thống nhất sẽ nhận hàng binh Nhật ở Triều Tiên bằng cách chia bán đảo dọc vĩ tuyến 38, một đường vĩ độ, với quân Liên Xô ở phía bắc và quân Mỹ ở phía nam.
Đó vốn chỉ là giải pháp tạm thời. Nhưng nó không tạm thời. Khi Chiến tranh Lạnh ngày càng căng, các cuộc đàm phán lập một chính phủ Triều Tiên thống nhất không đi đến đâu. Năm 1948, hai nhà nước đối địch ra đời: Đại Hàn Dân Quốc (Hàn Quốc) ở Seoul dưới quyền Syngman Rhee, và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (Bắc Triều Tiên) ở Bình Nhưỡng dưới quyền Kim Il Sung. Mỗi bên tuyên bố mình là chính phủ hợp pháp duy nhất của toàn Triều Tiên. Đến nay cả hai vẫn nói vậy.
Ai là bên phát động chiến tranh Triều Tiên?
Bắc Triều Tiên. Ngày 25/6/1950, quân đội nước này vượt vĩ tuyến 38 trong một cuộc tấn công quy mô lớn và chiếm Seoul chỉ sau vài ngày. Các vụ đụng độ biên giới đã diễn ra nhiều tháng trước đó, nhưng chính cuộc xâm lược này mới biến một đất nước bị chia cắt thành một cuộc chiến thực sự. Các tài liệu lưu trữ của Liên Xô được mở sau Chiến tranh Lạnh cho thấy Stalin đã chấp thuận kế hoạch của Kim Il Sung và Mao Trạch Đông đồng ý ủng hộ. Sử sách chính thức của Bắc Triều Tiên đến nay vẫn nói miền Nam nổ súng trước, một khẳng định mà giới sử học không chấp nhận.
Vì sao Mỹ tham chiến?
Washington coi cuộc xâm lược là sự bành trướng của cộng sản cần phải chặn lại. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhanh chóng kêu gọi các thành viên giúp Hàn Quốc, vào lúc Liên Xô đang tẩy chay hội đồng nên không thể dùng quyền phủ quyết. Đó là lý do các lực lượng chiến đấu cho miền Nam đứng dưới cờ Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc (UN Command) do Mỹ đứng đầu.
Chiến tranh Triều Tiên giải thích qua 4 giai đoạn, 1950-1953
Trong năm đầu tiên, chiến tuyến dịch chuyển lên xuống bán đảo với tốc độ chóng mặt, rồi mới đóng băng. Cách dễ nhất để nhớ là chia cuộc chiến thành bốn giai đoạn.
- Miền Bắc tiến xuống phía nam (tháng 6 đến tháng 9/1950). Quân Hàn Quốc và Mỹ bị đẩy lùi vào một góc nhỏ quanh Busan ở đông nam, gọi là Vành đai Busan (Pusan Perimeter).
- Quân Liên Hợp Quốc tiến lên phía bắc (tháng 9 đến tháng 11/1950). Cuộc đổ bộ đường biển của tướng Douglas MacArthur tại Incheon, gần Seoul, ngày 15/9 đã cắt đứt đường tiếp tế của quân Bắc Triều Tiên. Quân Liên Hợp Quốc chiếm lại Seoul, vượt vĩ tuyến 38 và tiến về sông Áp Lục (Yalu) trên biên giới Trung Quốc.
- Trung Quốc nhập cuộc (cuối năm 1950 đến mùa xuân 1951). Hàng trăm nghìn quân Trung Quốc, trên danh nghĩa là “quân tình nguyện”, tràn qua biên giới và đẩy quân Liên Hợp Quốc xuống phía nam. Seoul thất thủ lần thứ hai vào tháng 1/1951 rồi được chiếm lại vào tháng 3. Đến lúc đó, thủ đô đã đổi chủ bốn lần.
- Bế tắc và đàm phán (giữa năm 1951 đến tháng 7/1953). Chiến tuyến ổn định quanh vĩ tuyến 38. Suốt hai năm, binh lính đánh những trận khốc liệt giành các ngọn đồi như Heartbreak Ridge và Pork Chop Hill, trong khi các nhà đàm phán tranh cãi trên bàn họp.
| Thời gian | Sự kiện | Vì sao quan trọng |
|---|---|---|
| 1910-1945 | Nhật Bản cai trị Triều Tiên như thuộc địa | Triều Tiên không có chính phủ riêng khi Nhật đầu hàng |
| Tháng 8/1945 | Mỹ và Liên Xô chia Triều Tiên tại vĩ tuyến 38 | Một đường “tạm thời” trở thành biên giới quốc gia |
| 1948 | Hàn Quốc (tháng 8) và Bắc Triều Tiên (tháng 9) được thành lập | Hai nhà nước, mỗi bên đều nhận là chủ toàn bán đảo |
| 25/6/1950 | Bắc Triều Tiên tấn công | Chiến tranh bắt đầu; Seoul thất thủ trong vài ngày |
| 15/9/1950 | Đổ bộ Incheon | Quân Liên Hợp Quốc lấy lại Seoul và tiến lên phía bắc |
| Tháng 10/1950 | Trung Quốc tham chiến | Cuộc chiến thành cuộc đối đầu Mỹ-Trung trên đất Triều Tiên |
| Tháng 4/1951 | Tổng thống Truman cách chức MacArthur | Washington loại trừ khả năng mở rộng chiến tranh sang Trung Quốc |
| Tháng 7/1951 | Đàm phán đình chiến mở ở Kaesong, sau chuyển đến Panmunjom | Hai năm vừa nói chuyện vừa đánh nhau |
| 27/7/1953 | Hiệp định đình chiến ký tại Panmunjom | Chiến sự dừng; không có hiệp ước hòa bình |
| Tháng 10/1953 | Mỹ và Hàn Quốc ký Hiệp ước Phòng thủ chung | Cơ sở để quân Mỹ vẫn đóng ở Hàn Quốc |
| 1954 | Hội nghị Geneva không đạt được giải pháp cho Triều Tiên | Nỗ lực thực sự cuối cùng nhằm đạt một thỏa thuận hòa bình thời đó |
Ai đã chiến đấu trong chiến tranh Triều Tiên, và vì sao Trung Quốc tham gia?
Một bên là Hàn Quốc và Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc. Mười sáu quốc gia gửi quân chiến đấu, trong đó có Mỹ, Anh, Canada, Thổ Nhĩ Kỳ, Úc, Philippines, Ethiopia, Colombia và Thái Lan, cùng một số nước khác gửi các đơn vị y tế. Mỹ đóng góp lực lượng nước ngoài lớn nhất với khoảng cách rất xa.
Bên kia là Bắc Triều Tiên và Trung Quốc, với Liên Xô cung cấp vũ khí, cố vấn và, một cách bí mật, cả phi công. Moskva giữ kín vai trò của mình để tránh một cuộc chiến trực diện với Mỹ.
Vì sao Trung Quốc tham gia chiến tranh Triều Tiên?
Chính quyền mới của Mao, thành lập năm 1949, coi việc quân Mỹ tiến về sông Áp Lục là mối đe dọa với chính Trung Quốc. Bắc Kinh đã cảnh báo sẽ can thiệp nếu quân Liên Hợp Quốc vượt vĩ tuyến 38. Khi điều đó xảy ra, Trung Quốc đưa quân vào dưới tên gọi Chí nguyện quân Nhân dân Trung Hoa, cách này cho phép họ chiến đấu mà không phải chính thức tuyên chiến với Mỹ.
Chiến tranh Triều Tiên làm bao nhiêu người chết?
Không ai biết chính xác, và các ước tính chênh nhau rất xa. Con số thường được trích dẫn vào khoảng 3 triệu người chết, trong đó dân thường chiếm một phần lớn, cùng khoảng 36.000 lính Mỹ thiệt mạng. Các thành phố như Seoul và Bình Nhưỡng bị phá hủy gần hết, hàng triệu người phải rời bỏ nơi ở. Nhiều gia đình bị chiến tuyến di chuyển chia cắt rồi rơi vào hai phía đối lập của đường ranh cuối cùng, và phần lớn không bao giờ gặp lại nhau.
Vì sao chiến tranh Triều Tiên kết thúc bằng đình chiến năm 1953?
Đến giữa năm 1951, cả hai bên hiểu rằng không bên nào thắng hẳn được nếu không mở một cuộc chiến lớn hơn nhiều. Các cuộc đàm phán bắt đầu vào tháng 7 năm đó nhằm chấm dứt giao tranh, chứ không nhằm giải quyết tương lai của Triều Tiên. Việc đó được để lại cho sau này.
Đàm phán kéo dài hai năm. Điểm vướng lớn nhất là tù binh chiến tranh. Nhiều tù binh Trung Quốc và Bắc Triều Tiên do phía Liên Hợp Quốc giữ không muốn về nước, và phía Liên Hợp Quốc khẳng định không thể ép họ quay về. Ban đầu Bắc Triều Tiên và Trung Quốc đòi trả lại toàn bộ tù binh. Giải pháp thỏa hiệp là một ủy ban trung lập xử lý những tù binh từ chối hồi hương.
Hai yếu tố khác giúp chốt thỏa thuận: cái chết của Stalin vào tháng 3/1953, và một tổng thống Mỹ mới, Dwight Eisenhower, người muốn chấm dứt chiến tranh. Hiệp định đình chiến được ký tại Panmunjom ngày 27/7/1953 bởi tư lệnh của ba lực lượng: Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc, Quân đội Nhân dân Triều Tiên và Chí nguyện quân Nhân dân Trung Hoa.
Vì sao Hàn Quốc không ký hiệp định đình chiến?
Tổng thống Syngman Rhee phản đối mọi thỏa thuận để Triều Tiên vẫn bị chia cắt và muốn tiếp tục đánh để thống nhất. Ông không ký, dù Hàn Quốc vẫn chấp hành lệnh ngừng bắn. Đổi lại, Mỹ đồng ý ký một hiệp ước phòng thủ chung vào tháng 10 năm đó. Việc Hàn Quốc vắng mặt trên trang chữ ký vẫn còn ảnh hưởng đến ngày nay, như bạn sẽ thấy bên dưới.
Vì sao không có hiệp ước hòa bình cho chiến tranh Triều Tiên?
Hiệp định đình chiến là thỏa thuận quân sự giữa các tư lệnh nhằm ngừng bắn. Hiệp ước hòa bình là thỏa thuận chính trị giữa các chính phủ, chấm dứt chiến tranh về mặt pháp lý và giải quyết biên giới cũng như quan hệ. Văn bản năm 1953 nêu rằng một hội nghị chính trị cần được tổ chức trong vòng ba tháng để giải quyết vấn đề Triều Tiên. Hội nghị đó cuối cùng họp ở Geneva năm 1954 và đổ vỡ, chủ yếu vì bất đồng về cách tổ chức bầu cử trên toàn Triều Tiên và việc quân đội nước ngoài có rút đi hay không. Từ đó đến nay chưa có hiệp ước nào được ký.
| Hiệp định đình chiến 1953 | Hiệp ước hòa bình | |
|---|---|---|
| Ai ký | Các tư lệnh quân sự (Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc, Bắc Triều Tiên, Trung Quốc) | Các chính phủ |
| Làm được gì | Dừng giao tranh, vạch đường phân giới và vùng đệm | Chính thức chấm dứt chiến tranh và giải quyết các vấn đề chính trị |
| Biên giới | Một đường quân sự chỉ trên đất liền | Sẽ ấn định biên giới được thừa nhận, kể cả trên biển |
| Tình trạng hiện nay | Vẫn còn hiệu lực | Chưa từng được ký |
Vì sao hiệp ước hòa bình khó đến vậy?
Bởi hiệp ước sẽ buộc các bên trả lời đúng những câu hỏi là nguyên nhân của cuộc chiến. Chính phủ nào hợp pháp? Hiến pháp Hàn Quốc coi toàn bán đảo là lãnh thổ của mình, và những tuyên bố lập quốc của Bắc Triều Tiên cũng có tinh thần tương tự. Quân Mỹ có ở lại miền Nam không? Chương trình vũ khí hạt nhân của Bắc Triều Tiên sẽ ra sao?
Rồi ai sẽ là bên ký? Bắc Triều Tiên từ lâu muốn thỏa thuận trực tiếp với Mỹ, trong khi Hàn Quốc, nước không ký hiệp định đình chiến, khẳng định phải là một bên trong bất kỳ hiệp ước hòa bình nào. Quân Trung Quốc đã rời Bắc Triều Tiên từ năm 1958, nhưng Bắc Kinh là một bên đã ký hiệp định, nên vai trò của họ cũng sẽ phải được đặt ra.
“Tuyên bố chấm dứt chiến tranh” là gì?
Đó là một tuyên bố chính trị rằng chiến tranh đã kết thúc, yếu hơn hiệp ước và tự nó không thay thế được hiệp định đình chiến. Ý tưởng này nhiều lần xuất hiện trong ngoại giao liên Triều. Trong Tuyên bố Panmunjom năm 2018, lãnh đạo hai miền cam kết theo đuổi việc tuyên bố chấm dứt chiến tranh và biến hiệp định đình chiến thành một cơ chế hòa bình. Cam kết đó chưa được thực hiện.
DMZ là gì, và hiệp định đình chiến vẫn vận hành thế nào?
Hiệp định đình chiến vạch ra một Đường Phân giới Quân sự gần đúng vị trí chiến tuyến năm 1953. Đường này cắt ngang bán đảo theo một góc nghiêng so với vĩ tuyến 38 cũ, chạy thấp hơn vĩ tuyến ở phía tây và cao hơn ở phía đông. Mỗi bên lùi 2 km khỏi đường này, tạo nên Khu phi quân sự (DMZ): rộng khoảng 4 km và dài khoảng 250 km.
Cái tên dễ gây hiểu lầm. Bản thân DMZ được cho là không có vũ khí hạng nặng, nhưng vùng đất hai bên là một trong những đường biên giới được trang bị vũ khí dày đặc nhất thế giới, đầy hàng rào, mìn và chốt gác. Vì con người bị cấm vào suốt nhiều thập kỷ, nhiều đoạn của DMZ cũng vô tình trở thành khu bảo tồn động vật hoang dã.
Panmunjom là gì?
Panmunjom (Bàn Môn Điếm) là ngôi làng nơi hiệp định đình chiến được ký, và Khu vực An ninh chung (JSA) ở đó là nơi duy nhất trong DMZ mà binh lính hai bên đứng trong tầm mắt nhau. Những căn nhà xanh nổi tiếng nằm vắt ngang đường phân giới. Nơi đây từng diễn ra các cuộc đàm phán quân sự, trao đổi tù binh và các hội nghị thượng đỉnh liên Triều, trong đó có cuộc gặp năm 2018 đưa đến Tuyên bố Panmunjom.
Ai giữ cho hiệp định đình chiến vận hành?
Hiệp định lập ra một Ủy ban Đình chiến Quân sự để xử lý các vi phạm, và một Ủy ban Giám sát các Quốc gia Trung lập gồm Thụy Điển, Thụy Sĩ, Ba Lan và Tiệp Khắc. Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc, vẫn do một tướng Mỹ chỉ huy, là bên ký ở phía nam. Hãng thông tấn nhà nước Bắc Triều Tiên KCNA đôi lần thông báo nước này không còn coi mình bị ràng buộc bởi hiệp định đình chiến; đó là tuyên bố của chính Bắc Triều Tiên, còn bộ máy của hiệp định ở phía nam vẫn tiếp tục hoạt động.
Còn đường biên giới trên biển thì sao?
Hiệp định đình chiến chưa bao giờ thống nhất một đường ranh trên biển. Sau chiến tranh, Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc vạch Đường Giới hạn phía Bắc (NLL) ở Hoàng Hải, và Bắc Triều Tiên phản đối đường này. Khoảng trống đó giải thích vì sao một số vụ đụng độ chết chóc nhất kể từ năm 1953 xảy ra trên biển chứ không phải dọc DMZ.
Chiến tranh Triều Tiên có thể kết thúc chính thức không? Điều đã biết và chưa biết
Điều đã biết
- Hiệp định đình chiến ngày 27/7/1953 vẫn là cơ sở pháp lý của lệnh ngừng bắn trên bán đảo.
- Chưa chính phủ nào liên quan ký hiệp ước hòa bình.
- Hai miền Triều Tiên đã ký các cam kết chính trị về hòa giải và hòa bình, trong đó có Thỏa thuận Cơ bản năm 1991 và Tuyên bố Panmunjom năm 2018, nhưng các văn bản này không thay thế được hiệp định đình chiến.
- Mỹ và Hàn Quốc vẫn là đồng minh theo Hiệp ước Phòng thủ chung năm 1953.
Điều chưa biết
- Ai sẽ ký hiệp ước cuối cùng: chỉ hai miền Triều Tiên, hay cả Mỹ và Trung Quốc.
- Liệu vũ khí hạt nhân của Bắc Triều Tiên có phải được giải quyết trước, và giải quyết bằng cách nào.
- Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc và quân Mỹ ở Hàn Quốc sẽ ra sao sau một thỏa thuận hòa bình.
- Liệu một trong hai miền có chính thức từ bỏ yêu sách đối với toàn bán đảo hay không.
Những câu hỏi bỏ ngỏ đó là lý do chuyện “chấm dứt chiến tranh Triều Tiên” cứ nổi lên rồi lại chững lại. Vấn đề gốc của cuộc chiến, một Triều Tiên hay hai, chưa bao giờ được giải quyết. Để hiểu cách giới lãnh đạo Bắc Triều Tiên xử lý câu hỏi này qua ba thế hệ, hãy đọc bài giải thích của chúng tôi về cách gia tộc Kim truyền quyền lực.
Chiến tranh Triều Tiên ảnh hưởng gì đến Hàn Quốc ngày nay?
Đi dạo quanh Seoul, bạn dễ không nhận ra chiến tranh. Nhưng nó vẫn hiện diện, theo những cách mà người nước ngoài thường không gắn với năm 1953.
- Nghĩa vụ quân sự. Hàn Quốc bắt hầu hết nam giới nhập ngũ, hệ quả trực tiếp của việc đối diện một đội quân bên kia chiến tuyến chưa được giải quyết. Đó là lý do bạn nghe chuyện các idol K-pop và vận động viên đi nhập ngũ.
- Quân đội Mỹ. Lực lượng Mỹ đóng tại Hàn Quốc từ sau chiến tranh theo hiệp ước phòng thủ năm 1953.
- Các gia đình ly tán. Hàng triệu người Hàn bị chiến tranh chia cắt. Từ năm 2000, hai chính phủ thỉnh thoảng tổ chức các cuộc đoàn tụ, nhưng chúng phụ thuộc vào tình hình quan hệ, và thế hệ còn nhớ cuộc sống trước khi chia cắt đang dần khuất.
- Tìm kiếm người mất tích. Hài cốt binh sĩ của nhiều nước vẫn đang được tìm lại từ các chiến trường cũ, kể cả bên trong DMZ.
- Hai chế độ, một dân tộc. Hơn bảy mươi năm chia cắt đã tạo ra hai xã hội rất khác nhau. Bài của chúng tôi về cuộc sống thường ngày ở Bắc Triều Tiên cho thấy hai bên đã xa nhau đến mức nào.
Với độc giả ở nước ngoài, cuộc chiến chưa kết thúc là phông nền của gần như mọi tiêu đề về Bắc Triều Tiên: các vụ thử tên lửa, trừng phạt, những hội nghị thượng đỉnh đến rồi đi. Khi bạn đọc rằng một cuộc gặp thượng đỉnh “có thể chấm dứt chiến tranh Triều Tiên”, điều thực sự được nói đến là thay thế hiệp định đình chiến 1953 bằng một giải pháp chính trị, bước còn đang chờ từ năm 1954.
Xem di tích chiến tranh Triều Tiên ở đâu, trong và ngoài Hàn Quốc?
Nếu muốn tận mắt thấy cuộc chiến thay vì chỉ đọc về nó, những địa điểm dưới đây làm việc đó rất tốt. Ngày mở cửa, quy định đặt chỗ và mọi khoản phí đều thay đổi, nên hãy kiểm tra trang chính thức của từng nơi trước khi đi.
- Bảo tàng Chiến tranh Hàn Quốc (전쟁기념관), Seoul. Một bảo tàng lớn ở Yongsan với các phòng trưng bày chi tiết về chiến tranh Triều Tiên, khu trưng bày xe tăng và máy bay ngoài trời, cùng bức tường tưởng niệm khắc tên người đã mất, trong đó có binh sĩ Liên Hợp Quốc. Một điểm khởi đầu tốt cho nửa ngày.
- Nghĩa trang Tưởng niệm Liên Hợp Quốc tại Hàn Quốc (재한유엔기념공원), Busan. Nơi an táng binh sĩ Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc từ nhiều nước, một điểm dừng yên tĩnh và xúc động nếu bạn xuống phía nam. Có thể kết hợp với cẩm nang du lịch Busan của chúng tôi.
- Các điểm DMZ phía bắc Seoul. Tour thường gồm công viên Imjingak, Đài quan sát Dora và Đường hầm Xâm nhập thứ Ba, được đào từ phía Bắc và bị phía Nam phát hiện vào thập niên 1970. Một số nơi yêu cầu kiểm tra giấy tờ và chỉ đi được theo tour được cấp phép.
- Đài tưởng niệm Cựu chiến binh Chiến tranh Triều Tiên, Washington, DC. Nằm trên National Mall, với các bức tượng binh sĩ đi tuần. Nhiều nước khác trong Bộ Chỉ huy Liên Hợp Quốc cũng có đài tưởng niệm riêng.
FAQ
Chiến tranh Triều Tiên có còn đang diễn ra không?
Giao tranh đã dừng vào ngày 27/7/1953, nhưng chiến tranh chưa chính thức kết thúc. Hiệp định đình chiến là lệnh ngừng bắn giữa các tư lệnh quân sự, và chưa có hiệp ước hòa bình nào thay thế. Vì thế Bắc và Nam Triều Tiên thường được mô tả là “về mặt kỹ thuật vẫn đang có chiến tranh”.
Ai thắng chiến tranh Triều Tiên?
Không bên nào thắng theo nghĩa đạt được mục tiêu của mình. Bắc Triều Tiên không thống nhất được bán đảo bằng vũ lực, còn phía Liên Hợp Quốc không thống nhất được sau khi tiến lên phía bắc. Đường ranh cuối cùng nằm gần nơi cuộc chiến bắt đầu, và cả hai miền đều kỷ niệm hiệp định đình chiến theo cách riêng, trong đó Bắc Triều Tiên coi ngày 27/7 là “Ngày Chiến thắng”.
Vì sao chiến tranh Triều Tiên được gọi là “cuộc chiến bị lãng quên”?
Ở Mỹ, cuộc chiến này nằm giữa Thế chiến II và chiến tranh Việt Nam, kết thúc mà không có chiến thắng rõ ràng, và thu hút ít chú ý của công chúng hơn cả hai. Các cựu chiến binh và sử gia dùng biệt danh này để phản đối sự thờ ơ đó. Ở Hàn Quốc, nơi chiến tranh định hình từng gia đình, nó hoàn toàn không bị lãng quên.
Khác biệt giữa vĩ tuyến 38 và DMZ là gì?
Vĩ tuyến 38 là đường vĩ độ mà Mỹ và Liên Xô dùng để chia Triều Tiên năm 1945. DMZ thì theo chiến tuyến năm 1953, chạy xiên qua vĩ tuyến 38. Người ta vẫn dùng “vĩ tuyến 38” một cách lỏng lẻo để chỉ biên giới liên Triều.
Vì sao chiến tranh Triều Tiên không kết thúc bằng hiệp ước hòa bình?
Hội nghị Geneva 1954, vốn nhằm đạt một giải pháp chính trị, đã sụp đổ vì bầu cử và quân đội nước ngoài. Từ đó các tranh chấp cốt lõi, gồm chính phủ nào hợp pháp, quân Mỹ và chương trình hạt nhân của Bắc Triều Tiên, khiến hiệp ước nằm ngoài tầm với. Việc Hàn Quốc không ký hiệp định đình chiến cũng làm phức tạp thêm câu hỏi ai sẽ ký một thỏa thuận hòa bình.
Du khách có thể tham quan DMZ không?
Có, một phần, qua các tour được cấp phép thường khởi hành từ Seoul và yêu cầu hộ chiếu. Vào Khu vực An ninh chung ở Panmunjom là hạn chế nhất và có thể bị đình chỉ mà không báo trước. Hãy kiểm tra các đơn vị tổ chức tour chính thức hoặc Tổng cục Du lịch Hàn Quốc để biết quy định hiện hành.
Nên xem, đọc và lên kế hoạch gì tiếp theo?
Nếu muốn xem câu chuyện trên màn ảnh, điện ảnh Hàn đã khai thác cuộc chiến từ nhiều góc độ: Taegukgi (2004) theo chân hai anh em bị gọi nhập ngũ, Welcome to Dongmakgol (2005) đặt binh sĩ cả hai phía vào một ngôi làng trên núi, The Front Line (2011) lấy bối cảnh những trận đánh cuối của giai đoạn bế tắc, và Joint Security Area (2000) của Park Chan-wook là phim kinh dị về những người lính ở Panmunjom nhiều năm sau. Phim có sẵn hay không tùy từng quốc gia, nên hãy kiểm tra JustWatch hoặc dịch vụ xem phim của bạn.
Về sách, The Korean War: A History của Bruce Cumings là một tác phẩm ngắn, nhiều chính kiến về gốc rễ Triều Tiên của cuộc chiến, còn The Coldest Winter của David Halberstam đi sâu vào phía Mỹ. Đang lên kế hoạch cho chuyến đi? Hãy dành nửa ngày cho Bảo tàng Chiến tranh Hàn Quốc, rồi một ngày khác cho tour DMZ, và bạn sẽ hiểu bản đồ bán đảo theo cách không bài viết nào mang lại được.
Bài liên quan
Nguồn k-korea.blog
Giá, giờ mở cửa và tình trạng hàng có thể thay đổi. Hãy kiểm tra trang chính thức trước khi mua hoặc đi.