15 dk okuma
En iyi Kore varyete şovları listesi 5 klasikle başlıyor ve ilk durak Running Man. Infinite Challenge, 2 Days 1 Night, Knowing Bros ve I Live Alone’ı da eklediğinizde Kore televizyon komedisinin ana türlerini görmüş olursunuz: oyun programları, kaotik görevler, yol gezileri, sohbet programları ve gündelik hayat tadında yayınlar.
Seçimi ne kadar ünlü olduğuna göre değil, sizi neyin güldürdüğüne göre yapın. Aşağıda her programın gerçekte ne yaptığını, ekranın neden yazılarla kaplı olduğunu, K-pop idollerinin neden hepsinde karşımıza çıktığını ve Kore dışından nasıl izleyeceğinizi bulacaksınız.
Önemli noktalar
- Running Man (SBS, 2010’dan beri) en kolay giriş kapısı: Bir bölüm bir oyun demek ve geçmişi bilmenize gerek yok.
- Infinite Challenge 2018’de MBC’de sona erdi ama eski bölümleri hâlâ Kore varyete komedisinin ölçü noktası sayılıyor.
- Ekrandaki rengârenk yazılara jamak (자막) deniyor. Bunlar montaj ekibinin eklediği bir espri katmanı, yani yazıyı atlayan bir çeviri komedinin yarısını kaybediyor.
- Tüm programları yurt dışında tek bir servis sunmuyor. Ülkeniz için Netflix, Viki, KOCOWA+ ve yayıncıların YouTube kanallarını JustWatch’tan kontrol edin.
Kore varyete şovu (예능) nedir?
Kore’de varyete şovuna yeneung (예능) denir; “eğlence” anlamına gelen bir sözcüğün kısaltmasıdır. Sabit bir kadroyla (komedyenler, oyuncular, şarkıcılar) birlikte bir şey yapmaya dayanan, senaryosu hiç olmayan ya da gevşek olan her programı kapsar: oyun oynamak, gezmek, yemek yapmak, sohbet etmek ya da sadece kamera önünde yaşamak.
Amerikan reality TV’den asıl fark tondadır. ABD’deki reality programları çoğunlukla yabancılar arasındaki çatışmayla yürür. Kore varyetesi ise yıllardır süren bir kadro ve oturmuş roller üzerine kurulur: güvenilir lider, hep kaybeden, ekibin en küçüğü olarak takılınan maknae (막내) ve gizliden gizliye hırslı olan kişi. İzleyici bu karakterlerin hafta hafta birbirine nasıl çarptığını görmek için geri döner.
Klasik programların çoğu Korelilerin real variety (리얼 버라이어티) dediği formattan çıktı: Kadroya her sürpriz önceden söylenmez, yapımcı-yönetmen (PD) tuzaklar ve görevler kurar, kurgu da gerçek tepkilere yaslanır. Bu programların birçoğu hafta sonu akşamüstü, yani aile saatinde yayınlanır. Mizahın büyük oranda temiz ve slapstick’e yatkın olmasının nedeni de bu.
Varyete, talk show ve K-dramadan nasıl ayrılıyor?
K-drama, belirli sayıda bölümü olan tamamen senaryolu bir kurgudur. Bir varyete şovu ise on yıl ya da daha uzun sürebilir, kadro değişir. Talk show’lar da türün içinde yer alır ama Knowing Bros gibi örnekler bile masa başında konuk röportajı yapan bir sunucudan çok oyun ve skeçlerle kurulur. Kore televizyonuna genel olarak yeniyseniz, kurgu tarafını yeni başlayanlar için K-drama rehberimizde bulabilirsiniz.
Yeni başlayanlar için en iyi Kore varyete şovları: 5 klasik
Bu beş program Koreli izleyicilerin sürekli atıf yaptığı yapımlar ve sonradan karşılaşacağınız hemen her stili kapsıyor. Tek tek anlatmadan önce yan yana karşılaştıralım.
| Program | Kanal | İlk yayın | Format | Şunları seviyorsanız size uyar | Nereden başlamalı |
|---|---|---|---|---|---|
| Running Man (런닝맨) | SBS | 2010 | Kovalamaca ve görevli oyun programı | Hızlı oyunlar, fiziksel komedi | Tanıdığınız bir konuğun olduğu herhangi bir bölüm |
| Infinite Challenge (무한도전) | MBC | 2005 (2018’de bitti) | Haftalık saçma görevler ve büyük projeler | Skeç komedisi, uzun hikâye kemerleri | Şarkı festivali ve özel projeler |
| 2 Days 1 Night (1박 2일) | KBS2 | 2007 | Şans oyunlarıyla Kore turu | Seyahat, yemek, kırsal manzara | Herhangi bir sezonun başı |
| Knowing Bros (아는 형님) | JTBC | 2015 | Sınıf temalı sohbet ve oyun programı | Atışma, K-pop konukları | Takip ettiğiniz bir idol grubunun konuk olduğu bölüm |
| I Live Alone (나 혼자 산다) | MBC | 2013 | Gözlemci: ünlülerin gündelik hayatı | Sıcak, gerçek hayat rutinleri | Herhangi bir bölüm; her bölüm kendi içinde bütün |
Running Man (런닝맨): en güvenli ilk seçim
Running Man 2010’da SBS’te başladı ve büyük ihtimalle Kore dışında en çok bilinen Kore varyete şovu. Meşhur oyunu isim etiketi eleme: Her oyuncunun sırtında bir isim etiketi var ve biri etiketinizi koparınca elenirsiniz. Bunun etrafında yarışlar, takım görevleri, ihanetler ve kaybedenlere ceza var.
Yeni başlayanlar için neden iyi: Her bölüm kuralları net, kendi içinde bir oyun olduğundan kadronun geçmişini bilmeden takip edebilirsiniz. Fiziksel komedi de kelime oyunlarına göre çeviriye daha iyi dayanıyor. Tek sorun boyut. Programın yüzlerce bölümü var ve kadro yıllar içinde değişti, o yüzden sırayla gitmeye kalkmayın. Tanıdığınız konukların olduğu bölümleri seçin.
Infinite Challenge (무한도전): modern Kore varyetesini kuran program
Infinite Challenge, 2005’ten 2018’e kadar MBC’de yayınlandı ve birçok Koreli izleyici hâlâ onu türün en büyüğü olarak anıyor. Kendilerine “ortalamanın altında” diyen bir grup erkek, çoğu zaman saçma, bazen iddialı görevlere girişti: güreş maçları, bir takvim projesi, kadroyu profesyonel müzisyenlerle eşleştiren bir şarkı festivali.
Yeni biri için Running Man’den zor, çünkü komedi yıllar içinde biriken iç şakalara ve kelime oyunlarına yaslanıyor. Net hedefi olan ve kendi başına izlenebilen büyük proje bölümleriyle başlayın. Program bittikten sonra yapımcı Kim Tae-ho ile sunucu Yoo Jae-suk, MBC için aynı ruhtan bir parça taşıyan Hangout with Yoo (놀면 뭐하니?) programını yaptı.
2 Days 1 Night (1박 2일): yol gezisi olarak Kore
KBS2’nin 2 Days 1 Night programı 2007’de başladı ve kadroyu Kore’nin dört bir yanındaki kasabalara, adalara ve dağlara bir gecelik gezilere çıkarıyor. Programın motoru bok-bul-bok (복불복): akşam yemeğini kimin yiyeceğine, kimin dışarıda uyuyacağına karar veren şansa dayalı oyunlar. Kaybedenlerin geceyi çadırda geçirdiği, kazananların ise sıcak bir odada kaldığı oldu.
Seul’ün ötesinde Kore’yi görmek istiyorsanız seçeceğiniz program bu: bölgesel yemekler, küçük balıkçı köyleri, kırsal manzara. Program farklı kadrolarla birkaç sezon yürüdü, o yüzden ortadan değil, bir sezonun başından başlayın.
Knowing Bros (아는 형님): sınıf kılığındaki talk show
Knowing Bros 2015’ten beri bir kablolu kanal olan JTBC’de yayınlanıyor. Set bir lise sınıfı, kadro öğrenci rolünde ve her haftanın konukları “nakil öğrenci” olarak gelip hayatlarıyla ilgili bir quiz üzerinden kendilerini tanıtıyor. Yabancıların bilmesi gereken kıvrım şu: Yaşı ya da statüsü ne olursa olsun herkes banmal (반말) yani rahat, saygı eki taşımayan Korece konuşuyor.
Yaşça büyük birine rahat konuşmanın normalde kabalık sayıldığı bir dilde bu kural komedinin büyük kısmını yaratıyor. (Korece saygı eklerinin öğrenilmesinin neden yıllar aldığını anlattığımız yazı, bunun neden bu kadar önemli olduğunu gösteriyor.) K-pop grupları sık sık konuk olduğu için müzik hayranları açısından en kolay köprü bu program.
I Live Alone (나 혼자 산다): en sıcak olanı
MBC’nin I Live Alone programı 2013’te başladı ve tek yaşayan ünlüleri sıradan günlerinde izliyor: yemek yapıyor, temizlik yapıyor, spor yapıyor, ailesini ziyaret ediyor. Stüdyodaki kalıcı üyeler görüntüleri izleyip tepki veriyor, yani hem klibi hem de eşlik eden yorumu alıyorsunuz.
Korelilerin gwanchal yeneung (관찰 예능) yani gözlemci varyete dediği türün örneği bu. Running Man’in kaosundan eser yok. Cazibesi de zaten bu: uzun bir günün sonunda açılacak program ve her bölüm kendi başına durabiliyor.
İlk hangi Kore varyete şovunu izlemelisiniz?
Programı, zaten sevdiğiniz komedi türüne göre seçin. Kısa hâli şöyle.
- Oyun programlarını ya da Taskmaster tarzı kaosu seviyorsanız: Running Man, sonra Infinite Challenge.
- Seyahat ve yemek içerikleri izliyorsanız: 2 Days 1 Night, sonra aşağıdaki tvN yemek ve seyahat programları.
- K-pop için geldiyseniz: Knowing Bros, sonra idol odaklı programlar.
- Arka planda açık kalacak sakin bir şey istiyorsanız: I Live Alone.
- Skeç komedisini ve uzun soluklu bölümleri seviyorsanız: Infinite Challenge; yalnız bazı esprilerin bağlam istediğini kabul edin.
Örnek senaryo: ilk haftanız
Birkaç K-pop grubu biliyorsunuz ama hiç Kore televizyonu izlemediniz diyelim. Sevdiğiniz bir grubun konuk olduğu Knowing Bros bölümüyle başlayın, çünkü konukları zaten önemseyeceksiniz. Sonra bir idol konuğun olduğu Running Man bölümünü deneyin; böylece uzun soluklu kadroyla tanıdık bir yüz üzerinden tanışırsınız. Konuklardan çok kadroya güldüyseniz, ünlü konuğu olmayan programlara, mesela 2 Days 1 Night’a hazırsınız demektir. Üç bölüm sonunda hangi stilin size ait olduğunu bilirsiniz.
Kore varyete şovlarında ekran neden yazıyla dolu?
Her yerde beliren parlak yazılara, emojilere ve ses efektlerine jamak (자막) deniyor, yani altyazı ya da başlık. Çekimden sonra montaj ekibi ekliyor ve işitme engelli izleyiciler için orada değiller. Bir komedi katmanı: editörler bir kadro üyesinin suçlu bakışını etiketliyor, yalanı işaret ediyor, sahte bir iç ses ekliyor ya da küçücük bir hataya dramatik bir manşet yapıştırıyor.
Yoğun yazılandırma 2000’lerde Kore varyetesinin belirleyici stillerinden biri oldu ve onu en ileri götüren program olarak çoğunlukla Infinite Challenge gösteriliyor. Bugün o kadar standart ki, yazısız bir program Koreli izleyiciye yarım kalmış gibi geliyor.
İngilizce altyazıyla izlerken bunun anlamı ne?
İki metin katmanıyla uğraşıyorsunuz: insanların söylediği ve editörlerin ekrana yazdığı. İyi çeviriler ikisini de kapsıyor, genellikle ekran yazısının çevirisini orijinal metnin yakınına koyuyor. Zayıf olanlar jamak’ı atlıyor ve esprinin vuruş noktası çoğu zaman tam orada. Bir sahne tuhaf biçimde komik gelmiyorsa durdurup bir ekran yazısı çevirisini kaçırıp kaçırmadığınıza bakın.
Kelime oyunları da kayıp verenlerden. Kore varyetesi cinası, kısaltmayı ve argoyu çok sever. Dilden biraz anlamak yardımcı olur; K-dramalardan 25 Korece sözcük listemiz, daebak (대박, “harika”) ve maknae gibi varyetede de sık geçen birçok kelimeyi kapsıyor.
Hayran altyazıları neden bu kadar önemli?
Yıllarca birçok programın resmî İngilizce sürümü hiç olmadı ve hayranlar çeviri yaptı. Bu topluluk kültürü gönüllü altyazıcıların bölümler üzerinde çalıştığı Rakuten Viki gibi servislerde ve internette paylaşılan hayran çevirilerinde yaşıyor. Seçme şansınız varsa resmî ya da topluluk tarafından gözden geçirilmiş altyazılar, ekran yazılarını da konuşma kadar iyi çevirme ihtimali en yüksek olanlar.
K-pop idolleri neden bu kadar çok varyete şovunda yer alıyor?
Çünkü varyete bir tanıtım aracı. Bir K-pop grubunun comeback‘i (컴백, yeni çıkış ve etrafındaki tanıtım dönemi) olduğunda ajansı üyeleri müzik programlarına, radyoya ve varyete şovlarına yerleştirerek grubu henüz takip etmeyen izleyicilere ulaşmaya çalışıyor. Komik bir varyete konukluğu, bir klibin kazanamayacağı insanları kazanabiliyor.
Tersi de geçerli. Programlar idol istiyor, çünkü hayranları izliyor, bölümleri klipliyor ve paylaşıyor. Özellikle Knowing Bros ve Running Man düzenli olarak idol konuk ağırlıyor; bir de 2011’de başlayan Weekly Idol gibi tamamen idollere kurulu programlar var.
İdoller bundan ne kazanıyor?
Kişilik. Sahnede idoller cilalı performans sanatçıları. Varyetede ise oyun kaybediyor, dansta hata yapıyor, şakalaşıyorlar; hayranlar tek tek üyelere işte böyle bağlanıyor. Bazı gruplar hayranları için kendi varyete serilerini de yapıyor, örneğin BTS’in Run BTS!’i ve Seventeen’in Going Seventeen’i; ikisi de aynı oyun ve görev formülünü izliyor.
Büyük 5’in ötesinde: sıradaki Kore varyete formatları
Stilinizi bulduktan sonra popülerliğe göre değil, formata göre genişleyin. Aşağıdakiler türün farklı köşelerini temsil eden köklü program ve serilerden.
Yavaş yaşam ve yemek programları
Yapımcı Na Young-seok, oyunların yerine sakinliği koyan bir dizi tvN hiti yaptı: Three Meals a Day (삼시세끼, 2014’ten itibaren) kadronun kırsalda her öğünü sıfırdan pişirdiği bir program; Youn’s Kitchen (윤식당, 2017) ise oyuncuların yurt dışında küçük bir Kore restoranı işletmesini izliyor. Koreliler buna “healing” varyete diyor. I Live Alone size iyi geldiyse ideal.
Kaotik seyahat ve oyun programları
Yine Na Young-seok imzalı New Journey to the West (신서유기, tvN, 2015’ten itibaren) seyahati durmayan oyunlarla harmanlıyor ve Running Man ya da 2 Days 1 Night’tan sonra doğal bir sonraki adım. Amazing Saturday (놀라운 토요일, tvN, 2018) kadronun yemek kazanmak için şarkı sözlerini çözmeye çalıştığı bir program, müzik severlere hitap ediyor.
Sohbet ve röportaj programları
You Quiz on the Block (유 퀴즈 온 더 블럭, tvN, 2018) sunucuların sokakta sıradan insanlarla röportaj yapmasıyla başladı, sonra stüdyo konuklarına geçti. Knowing Bros’tan daha yumuşak ve daha duygusal.
Netflix yapımı Kore reality programları
Netflix’in kendi Kore yapımları, örneğin bir flört reality programı olan Single’s Inferno (2021) ve bir fitness yarışması olan Physical: 100 (2023), format olarak Batı reality TV’sine daha yakın. Yurt dışındakilerin gördüğü ilk Kore senaryosuz programlar çoğu zaman bunlar oluyor. İyiler ama klasik yeneung değiller, o yüzden türü yalnızca bunlara bakarak yargılamayın.
Kore varyete şovlarını yurt dışından nereden izlersiniz?
Lisanslar sık değişiyor ve ülkeden ülkeye farklı. Bu yüzden aşağıdakileri belirli bir programın bugün orada olduğunun garantisi değil, bakılacak yerlerin listesi olarak okuyun.
- Netflix: kendi Kore reality yapımlarını ve bazı bölgelerde lisanslı varyete programlarını barındırıyor. Başlığı kendi bölgenizde aratın.
- Rakuten Viki: Asya içerikleriyle ve birçok dilde topluluk yapımı altyazılarla bilinen bir yayın servisi.
- KOCOWA+: Kore’nin üç ana yayıncısı KBS, MBC ve SBS’in desteklediği, ağırlıklı olarak Amerika kıtasındaki izleyicilere yönelik bir servis. Yaşadığınız yerde hizmet veriyorsa kanal programlarına en doğrudan yol bu.
- Resmî YouTube kanalları: yayıncılar ve programların kendileri klipler, öne çıkanlar ve bazen tam bölümler yayınlıyor, giderek daha çok İngilizce altyazıyla.
Resmî olmayan sitelerden izlemek yasal mı?
Lisanssız yayın siteleri yayıncılara ödeme yapmıyor, çoğu zaman kötü amaçlı yazılım dolu reklamlar taşıyor ve sık sık ekran yazılarını tamamen atlayan makine çevirisi altyazılar kullanıyor. Resmî YouTube klipleri, tam bir servise para vermeden önce bir programı denemenin ücretsiz ve yasal yolu.
Kore varyetesini izlemeye başlarken sık yapılan hatalar
Kore varyetesinden soğuyanların çoğu şu hatalardan birini yapıyor. Bunlardan kaçının, ilk bölümünüz daha iyi oturur.
- Uzun soluklu bir programın 1. bölümünden başlamak. Yıllardır süren programların ilk bölümleri çoğu zaman kaba görünür ve kadro farklıdır. Yeni bir bölümle ya da çok önerilen bir özel bölümle başlayın, sardıysa geriye dönün.
- Açılış kısmında bırakmak. Bölümler ilk kısmı genellikle kuralları kurmaya ve kadroyla dalga geçmeye harcar. Komedi genelde oyunlar başlayınca yükselir.
- Ekran yazılarını görmezden gelmek. Altyazınız yalnızca konuşmayı çeviriyorsa editörlerin esprilerini kaçırıyorsunuz. Jamak’ı da çeviren bir sürüm seçin.
- Her esprinin çevrilmesini beklemek. Cinaslar ve yaşa dayalı saygı eki mizahı her zaman geçmez. Tepkilere gülün; o kısım her dilde işler.
- Türü tek bir formata bakarak yargılamak. Running Man size fazla gürültülü geliyorsa I Live Alone’ı deneyin. Aralarındaki fark spor yayını ile yemek kanalı kadar.
SSS
Yurt dışında en popüler Kore varyete şovu hangisi?
Running Man genel olarak Kore dışında en çok bilinen Kore varyete şovu; basit oyun formatı ve sık gelen ünlü konuklar bunda etkili. Kore’nin içinde ise en etkili program olarak çoğunlukla Infinite Challenge anılıyor. Kalıcı tek bir sıralama yok, o yüzden uluslararası izleyici için “en popüler” cevabını Running Man olarak düşünün.
Kore varyete şovlarını sırayla izlemem gerekiyor mu?
Hayır. Bölümlerin çoğu kendi içinde bütün, özellikle Running Man, Knowing Bros ve I Live Alone’da. Infinite Challenge ve 2 Days 1 Night sırayla izlemeyi biraz daha çok ödüllendiriyor, ama orada bile özel bir bölümle ya da sezonun başıyla başlayabilirsiniz.
Infinite Challenge hâlâ yayında mı?
Hayır, Infinite Challenge 2018’de MBC’de sona erdi. Yapımcısı Kim Tae-ho ve sunucusu Yoo Jae-suk daha sonra MBC’de Hangout with Yoo’yu başlattı. Eski Infinite Challenge bölümleri ve klipleri hâlâ yaygın biçimde izleniyor; ülkenizde nerede bulunduğunu görmek için MBC’nin resmî kanallarına ya da JustWatch’a bakın.
Kore varyete şovlarında ekranda neden bu kadar çok yazı var?
Bu yazıya jamak (자막) deniyor ve editörler çekimden sonra bir komedi katmanı olarak ekliyor: etiketler, sahte düşünceler, ses efektleri ve tepki manşetleri. 2000’lerde Kore varyetesinin imzası hâline geldi. Çevrilmiş sürümler diyalogla birlikte bu yazıyı da kapsadığında en iyi sonucu veriyor.
ABD’de Kore varyete şovlarını İngilizce altyazıyla nereden izleyebilirim?
KBS, MBC ve SBS’in desteklediği KOCOWA+’ya, ayrıca Rakuten Viki’ye, Netflix’e ve klipler için yayıncıların resmî YouTube kanallarına bakın. Erişim değişiyor, o yüzden abone olmadan önce programı JustWatch’ta ABD’yi seçerek arayın.
Yeneung ne demek?
Yeneung (예능) eğlence ve varyete programları için kullanılan Korece sözcük. Bir yeneung şovu; oyun, seyahat, sohbet ya da gündelik hayat etrafında kurulan, senaryosuz ya da hafif senaryolu her program olabilir. Sanatçıların “varyete duygusu” (variety sense) yani bu programlarda doğal bir komik zamanlama içgüdüsüne sahip olmakla övüldüğünü de duyarsınız.
İlk varyete şovundan sonra sırada ne izlemeli?
Seçtiğiniz programa üç bölüm şansı verin. Tutarsa bir süre onunla kalın, çünkü Kore varyetesinin karşılığı kadroyu tanımaktır. Tutmazsa bırakmak yerine format değiştirin: kaostan sakinliğe (Running Man’den I Live Alone’a), sohbetten seyahate (Knowing Bros’tan 2 Days 1 Night’a) ya da klasikten Netflix tarzı reality’ye.
Sonra insanları takip edin. Bir kadro üyesi sizi güldürdüğünde diğer programlarına bakın; Koreli eğlenceciler programlar arasında sürekli yer değiştiriyor ve sevdiğiniz bir sunucu, bir sonraki serinize en iyi rehber. Güncel yayın takvimi, yeni sezonlar ve kadrolar için yayıncının resmî sitesine ya da programın resmî YouTube kanalına gidin; bunlar hiçbir rehberin takip edebileceğinden daha sık değişiyor. Şakalar sizde dile dair merak uyandırdıysa Korece öğrenme rehberimiz iyi bir sonraki durak.
Bunlar da ilginizi çekebilir
Kaynaklar k-korea.blog
Fiyatlar, çalışma saatleri ve stok durumu değişebilir. Satın almadan ya da yola çıkmadan önce resmi sayfayı kontrol edin.