22 phút đọc
Tuổi Hàn Quốc và tuổi quốc tế chênh nhau 1 hoặc 2 tuổi, và từ ngày 28/6/2023 luật Hàn Quốc dùng tuổi quốc tế. Cách tính cũ coi bạn 1 tuổi ngay khi lọt lòng và cộng thêm một tuổi cho tất cả mọi người vào ngày 1/1. Quy định mới tính từ ngày sinh nhật, giống phần lớn thế giới. Một vài quy định vẫn chỉ dựa vào năm sinh, nên cách tính cũ chưa biến mất hoàn toàn.
Điểm chính cần nhớ
- Theo cách tính truyền thống, bạn 1 tuổi khi mới sinh và thêm một tuổi vào ngày 1/1, nên em bé sinh ngày 31/12 sang hôm sau đã 2 tuổi.
- Từ 28/6/2023, luật, hợp đồng và giấy tờ nhà nước dùng tuổi quốc tế (man nai, 만 나이), trừ khi một đạo luật quy định khác.
- Uống rượu, hút thuốc và kỳ khám nghĩa vụ quân sự đầu tiên vẫn tính theo năm sinh: quy định có hiệu lực từ ngày 1/1 của năm bạn tròn 19 tuổi.
- Tính nhanh: tuổi quốc tế bằng năm nay trừ năm sinh, rồi trừ thêm 1 nếu năm nay bạn chưa đến sinh nhật.
Tuổi Hàn Quốc và tuổi quốc tế khác nhau thế nào?
Hàn Quốc từng dùng song song ba cách tính tuổi trong nhiều thập kỷ, và đó là nguồn gốc của sự rối rắm. Cùng một người 24 tuổi có thể là 24, 25 hoặc 26 tuổi, tùy người hỏi là ai và hỏi để làm gì.
Tuổi đếm (세는 나이, seneun nai)
Đây là thứ người nước ngoài hay gọi là “tuổi Hàn Quốc”. Bạn 1 tuổi ngay ngày chào đời, và cả nước cùng cộng thêm một tuổi vào đầu năm mới chứ không phải vào sinh nhật. Nhiều gia đình trước đây gắn mốc này với Seollal (설날, Tết Nguyên đán), còn trong đời sống hiện đại nó dời sang ngày 1/1. Người Việt có thể thấy nó khá giống tuổi mụ. Về chuyện “sinh ra đã 1 tuổi”, mỗi người giải thích một kiểu (cách phổ biến nhất là tính cả thời gian trong bụng mẹ), và chưa có nguồn gốc nào được xác nhận.
Tuổi năm (연 나이, yeon nai)
Tuổi năm bỏ qua hoàn toàn sinh nhật: lấy năm hiện tại trừ năm sinh. Bạn 0 tuổi trong năm chào đời, và tất cả những người sinh cùng một năm dương lịch bằng tuổi nhau suốt năm đó. Nhiều đạo luật dùng cách này vì dễ thực thi. Nhân viên cửa hàng hay cơ quan quân sự chỉ cần biết năm sinh của bạn.
Tuổi quốc tế (만 나이, man nai)
Đây là cách tính theo sinh nhật mà hầu hết các nước dùng. Bạn 0 tuổi lúc mới sinh và thêm một tuổi vào mỗi sinh nhật. Man (만) nghĩa là “tròn”, nên man nai là tuổi tính theo số năm tròn. Thật ra luật dân sự Hàn Quốc đã dùng cách này cho các mục đích pháp lý từ rất lâu trước năm 2023. Chỉ là đời sống hằng ngày chưa bao giờ theo.
| Cách tính | Tuổi lúc mới sinh | Khi nào thêm tuổi | Chênh lệch so với tuổi quốc tế | Hiện dùng ở đâu |
|---|---|---|---|---|
| Tuổi đếm (세는 나이) | 1 | Mỗi ngày 1/1 | +1 sau sinh nhật, +2 trước sinh nhật | Thói quen xưng hô cũ, một số cột mốc truyền thống |
| Tuổi năm (연 나이) | 0 | Mỗi ngày 1/1 | 0 sau sinh nhật, +1 trước sinh nhật | Bán rượu bia và thuốc lá, kỳ khám nghĩa vụ quân sự, xếp lớp theo năm sinh |
| Tuổi quốc tế (만 나이) | 0 | Vào ngày sinh nhật | Không chênh | Luật pháp, hợp đồng, giấy tờ nhà nước, y tế, biểu mẫu chính thức |
Cách tính tuổi Hàn Quốc trong 3 bước
Bạn không cần công cụ tính tuổi trực tuyến. Chỉ cần hai thông tin: ngày sinh và ngày hôm nay.
- Tuổi năm: lấy năm hiện tại trừ năm sinh.
- Tuổi quốc tế: lấy tuổi năm, và nếu năm nay bạn chưa đến sinh nhật thì trừ thêm 1.
- Tuổi đếm truyền thống: lấy tuổi năm cộng 1.
Ví dụ cụ thể: sinh ngày 15/10/2000
Giả sử hôm nay là 1/3/2025. Tuổi năm là 2025 trừ 2000, tức 25. Sinh nhật tháng 10 chưa đến, nên tuổi quốc tế là 24. Tuổi đếm là 25 cộng 1, tức 26. Người này phần lớn thời gian trong năm bị tính hơn tuổi trên hộ chiếu đến hai tuổi.
Sang ngày 15/10/2025, tuổi quốc tế thành 25, tuổi năm vẫn là 25, còn tuổi đếm vẫn là 26. Từ sinh nhật đến hết ngày 31/12, khoảng cách thu lại còn một tuổi. Vì thế người ta mới nói tuổi Hàn Quốc “hơn 1 hoặc 2 tuổi”. Cả hai cách nói đều đúng, tùy thời điểm trong năm.
Em bé sinh ngày 31/12
Đây là trường hợp cực đoan nhất. Em bé sinh ngày 31/12 được tính 1 tuổi hôm đó và 2 tuổi vào ngày 1/1, sau đúng một ngày chào đời. Theo tuổi quốc tế, đứa trẻ ấy vẫn 0 tuổi cho đến 31/12 năm sau. Những trường hợp như vậy là một lý do khiến cha mẹ của các bé sinh cuối tháng 12 luôn than phiền về cách tính cũ.
Điều gì thay đổi từ ngày 28/6/2023
Thay đổi đến từ việc sửa hai đạo luật: Bộ luật Dân sự và Luật khung về công việc hành chính. Cả hai có hiệu lực từ ngày 28/6/2023. Từ đó, tuổi ghi trong luật, hợp đồng, thông báo chính thức và giấy tờ nhà nước được hiểu là tuổi quốc tế, trừ khi một đạo luật cụ thể quy định khác. Đây là lời hứa trong chiến dịch tranh cử của Tổng thống Yoon Suk Yeol, và Bộ Lập pháp Chính phủ (cơ quan phụ trách cách soạn thảo và diễn giải luật) dẫn dắt phần truyền thông với công chúng.
Lý do rất thực tế. Một hợp đồng hay quy định chỉ ghi “60 tuổi” có thể bị hiểu theo nhiều cách, và một số cách hiểu đã dẫn đến tranh chấp. Khi có một chuẩn chung, “60” nghĩa là tròn 60 năm, trừ khi văn bản nói khác.
Những gì luật không thay đổi
Không ai bị phạt vì dùng tuổi đếm trong bữa cơm gia đình. Luật quy định cách hiểu giấy tờ chính thức, không quy định cách người ta nói chuyện. Dù vậy thói quen vẫn đang đổi. Các chiến dịch công khai đã đẩy mạnh man nai, báo chí và đài truyền hình phần lớn đưa tuổi quốc tế, và người Hàn trẻ ngày càng thoải mái nói tuổi “thật” của mình. Một số người lớn tuổi vẫn nói tuổi đếm, và điều đó hoàn toàn bình thường.
Vì sao điều này quan trọng nếu bạn sống ở nước ngoài
Với độc giả ngoài Hàn Quốc, thay đổi lớn nhất là sự nhất quán. Tuổi trong một bản tin Hàn Quốc, một thông cáo báo chí về phim truyền hình hay một hồ sơ chính thức giờ đây sẽ khớp với tuổi bạn tự tính. Nếu một bài báo cũ ghi ai đó “25 tuổi (tuổi Hàn)”, hãy trừ đi một hoặc hai tuổi tùy theo sinh nhật.
Quy định nào ở Hàn Quốc vẫn dùng tuổi năm
Một số đạo luật vẫn giữ tuổi năm khi thay đổi năm 2023 có hiệu lực. Điểm chung của chúng là đối xử với cả một nhóm cùng năm sinh như nhau. Kiểm tra năm sinh dễ hơn nhiều so với kiểm tra ngày sinh.
Độ tuổi uống rượu và hút thuốc ở Hàn Quốc
Theo Luật Bảo vệ Thanh thiếu niên, bạn được mua rượu và thuốc lá hợp pháp từ ngày 1/1 của năm bạn tròn 19 tuổi. Người sinh vào tháng 12 có thể mua bia từ tháng 1, gần một năm trước sinh nhật 19 tuổi theo tuổi quốc tế. Quán nhậu và cửa hàng tiện lợi kiểm tra năm sinh trên giấy tờ, không soi ngày sinh chính xác. Nếu bạn đến Hàn Quốc và muốn thử soju, bài hướng dẫn quy tắc ăn uống của người Hàn dành cho người nước ngoài giải thích cách rót và nhận rượu trên bàn ăn.
Nghĩa vụ quân sự
Nam giới Hàn Quốc được gọi đi kiểm tra tuyển quân lần đầu (khám thể lực và đánh giá năng lực cho nghĩa vụ bắt buộc) vào năm họ tròn 19 tuổi. Đó là tuổi năm. Quy định chi tiết về thời điểm nhập ngũ và hoãn nghĩa vụ do Cục Quản lý Nhân lực Quân sự đặt ra. Hãy xem trang web chính thức của cơ quan này cho mọi thông tin hiện hành, vì những chi tiết đó thay đổi thường xuyên hơn quy tắc về tuổi.
Tuổi vào tiểu học
Trẻ em vào tiểu học vào tháng 3 của năm sau năm tròn 6 tuổi, nên các bạn cùng lớp được xếp theo năm sinh dương lịch. Trên thực tế, cả lớp cùng một năm sinh. Trước năm học 2009, mốc cắt chạy từ tháng 3 đến tháng 2, nên trẻ sinh vào tháng 1 và tháng 2 thường vào lớp một sớm một năm, học cùng nhóm lớn hơn. Người Hàn gọi những người này là sinh “sớm” (빠른, ppareun), và bạn vẫn nghe thuật ngữ này ở những người ngoài ba mươi tuổi trở lên.
Vì sao tuổi của idol K-pop khiến fan rối
K-pop là nơi khoảng cách này lộ rõ nhất. Nhiều năm liền, các chương trình tạp kỹ Hàn Quốc, fan cafe và nhiều bản hồ sơ ghi tuổi idol theo tuổi đếm. Các trang fan tiếng Anh thì thường quy đổi, đôi khi theo chiều sai. Fan cãi nhau không biết một thành viên 20 hay 22 tuổi, và cả hai phe đều có nguồn để dẫn.
Hệ thống “line”: 97-line, 00-line
Thay vì nói tuổi, fan và idol hay nói về “line” theo năm sinh: 97-line (97라인) nghĩa là tất cả những người sinh năm 1997. Vì nhóm bạn bè ở Hàn Quốc hình thành quanh năm học, các idol cùng line thường coi nhau là chingu (친구, bạn ngang hàng). Điều đó đúng ngay cả khi sinh nhật của họ cách nhau mười một tháng. Bạn sẽ gặp thuật ngữ này liên tục trong các clip tạp kỹ và bản dịch của fan.
Maknae, hyung và unnie: tuổi quyết định cách xưng hô
Trong một nhóm, thành viên nhỏ tuổi nhất là maknae (막내). Các thành viên lớn hơn được gọi bằng những danh xưng như hyung (형, anh trai, do nam gọi) hoặc unnie (언니, chị gái, do nữ gọi). Các danh xưng này phụ thuộc vào thứ tự sinh, và cách tính tuổi cũ đôi khi khiến người ngoài khó suy ra. Hướng dẫn thuật ngữ K-pop của chúng tôi giải thích đầy đủ, từ bias đến maknae.
Cách đọc đúng tuổi của một idol hiện nay
Hãy bắt đầu từ ngày sinh trong hồ sơ chính thức của công ty quản lý và áp dụng công thức ba bước ở trên. Bạn sẽ ra tuổi quốc tế, thứ mà truyền thông Hàn Quốc phần lớn đưa tin hiện nay. Nếu một tài khoản fan, bài phỏng vấn cũ hay phụ đề dịch ghi một độ tuổi cao hơn 1 đến 2 tuổi so với bạn tính, gần như chắc chắn đó là tuổi đếm. Tuổi lúc làm thực tập sinh và lúc debut cũng tính y hệt, điều này quan trọng khi bạn đọc về việc một số idol bắt đầu từ rất nhỏ. Bài giải thích về hệ thống thực tập sinh K-pop vận hành thế nào đi sâu vào phần này.
Vì sao tuổi quan trọng đến vậy trong đời sống Hàn Quốc
Ở nhiều nước, hỏi tuổi ai đó ngay khi vừa quen có thể bị coi là tò mò. Ở Hàn Quốc, đó là chuyện thực tế. Tiếng Hàn có các cấp độ lời nói, và việc dùng dạng kính ngữ (jondaenmal, 존댓말) hay nói thân mật (banmal, 반말) phụ thuộc rất nhiều vào việc ai lớn tuổi hơn. Mọi người cần biết vị trí của mình trước khi trò chuyện thoải mái.
Vì thế, vài phút đầu của một buổi gặp mặt ở Hàn Quốc thường có câu hỏi “Bạn sinh năm nào?” thay vì “Bạn bao nhiêu tuổi?”. Năm sinh giải quyết vấn đề gọn gàng. Điều đó cũng lý giải vì sao cách nghĩ theo năm sinh tồn tại lâu đến thế: đời sống xã hội Hàn Quốc từ trước đến nay tổ chức quanh các nhóm cùng năm sinh nhiều không kém quanh sinh nhật.
Những cột mốc vẫn gắn với cách tính tuổi cũ
Một số lễ truyền thống mang theo logic cũ. Baek-il (백일) đánh dấu ngày thứ 100 của em bé, còn dol (돌) là sinh nhật đầu tiên, thường kèm trò doljabi, nơi em bé chọn một món đồ được cho là gợi ý về tương lai. Hwangap (환갑) mừng việc hoàn tất một chu kỳ 60 năm theo lịch truyền thống. Nó rơi vào tuổi quốc tế 60, tức 61 theo tuổi đếm. Các gia đình tổ chức lễ này ngày nay thường tính từ ngày sinh thật.
Cách hỏi và trả lời về tuổi bằng tiếng Hàn
Nếu bạn đang học tiếng Hàn hoặc sắp gặp bạn bè người Hàn, đây là những câu thực sự hay gặp. Hãy dùng dạng lịch sự với người mới quen, nhất là khi họ có thể lớn tuổi hơn bạn.
| Tiếng Việt | Korean | Romanization | Khi nào dùng |
|---|---|---|---|
| Bạn bao nhiêu tuổi? (lịch sự) | 몇 살이에요? | Myeot sal-ieyo? | Với bạn cùng trang lứa hoặc người trạc tuổi bạn vừa quen |
| Cho tôi hỏi tuổi của bạn được không? (rất lịch sự) | 나이가 어떻게 되세요? | Naiga eotteoke doeseyo? | Với người rõ ràng lớn tuổi hơn, hoặc trong bối cảnh trang trọng |
| Bạn sinh năm nào? (lịch sự) | 몇 년생이에요? | Myeot nyeonsaeng-ieyo? | Cách người Hàn hay dùng nhất để biết ai lớn hơn |
| Tôi sinh năm 2000. (lịch sự) | 저는 2000년생이에요. | Jeoneun icheon-nyeonsaeng-ieyo. | Trả lời câu hỏi về năm sinh |
| Tuổi quốc tế (tuổi tròn) | 만 나이 | Man nai | Khi muốn nói rõ bạn đang nói tuổi tính theo sinh nhật |
| Chúng ta bằng tuổi nhau | 우리 동갑이에요. | Uri donggab-ieyo. | Khi cùng năm sinh; thường là khởi đầu để chuyển sang nói thân mật |
| Mình nói chuyện thoải mái nhé? | 말 놓을까요? | Mal noeulkkayo? | Đề nghị bỏ kính ngữ; thường người lớn tuổi hơn là người đề xuất |
Một mẹo nhỏ: nếu nói tuổi bằng con số, hãy thêm man (만) phía trước, như man seumul-daseot sal (만 스물다섯 살, “25 tuổi tròn”). Cách này xóa mọi nghi ngờ. Muốn thêm các câu giao tiếp hằng ngày, hãy xem danh sách các câu tiếng Hàn cơ bản cho du khách của chúng tôi.
Những lỗi người nước ngoài hay mắc khi tính tuổi Hàn Quốc
Cho rằng tuổi Hàn lúc nào cũng +1
Chỉ +1 sau sinh nhật của bạn. Trước sinh nhật mỗi năm, tuổi đếm cao hơn tuổi quốc tế hai tuổi. Ai chỉ nhớ “cộng một” sẽ tính sai trong một phần của mỗi năm.
Nghĩ rằng năm 2023 đã xóa mọi cách tính khác
Luật biến tuổi quốc tế thành mặc định cho mục đích chính thức. Nó không đụng đến các đạo luật cụ thể dùng tuổi năm, và đó là lý do độ tuổi uống rượu và kỳ khám nghĩa vụ quân sự vẫn tính theo năm sinh. Câu hỏi nên đặt ra là “đây là quy định nào?”, không phải “tuổi nào mới đúng?”
Lẫn lộn cùng một con số trong các cách tính khác nhau
“19” mang nghĩa khác nhau tùy theo quy định. Để mua rượu, đó là năm bạn tròn 19 tuổi. Với hợp đồng sau tháng 6/2023, đó là sinh nhật 19 tuổi của bạn. Hãy đọc xem văn bản nói đến tuổi nào trước khi vội kết luận.
Nói thân mật chỉ vì bằng tuổi nhau
Việc donggap (동갑, bằng tuổi) cho phép nói thân mật, nhưng không tự động. Phần lớn người Hàn chờ một bên đề nghị, và một số người vẫn giữ kính ngữ ở nơi làm việc bất kể tuổi tác. Khi chưa chắc, hãy cứ lịch sự.
Nên xem và thử gì tiếp theo
Lần tới khi một nhân vật phim Hàn hay một idol nhắc đến tuổi của mình, hãy thử công thức ba bước và bạn sẽ biết họ đang nói theo cách nào. Phim cũ và chương trình tạp kỹ phần lớn dùng tuổi đếm, còn tài liệu báo chí mới nghiêng về tuổi quốc tế. Sự khác biệt đó sẽ dần nổi bật trước mắt bạn.
Nếu bạn đang lên kế hoạch cho chuyến đi, hãy nhớ các quy định dùng tuổi năm khi đi chơi đêm và mang theo hộ chiếu. Nếu bạn đang học tiếng Hàn, hãy tập hỏi “Myeot nyeonsaeng-ieyo?” vì đó là câu bạn sẽ nghe nhiều nhất trong những cuộc trò chuyện đầu tiên. Còn nếu một quy định liên quan đến chuyện chính thức như visa, nhập học hay nghĩa vụ quân sự, hãy xem trang chính thức của cơ quan nhà nước liên quan thay vì wiki của fan hay một bài diễn đàn cũ.
FAQ
Tuổi Hàn Quốc của tôi là bao nhiêu?
Lấy năm hiện tại trừ năm sinh rồi cộng 1. Đó là tuổi đếm truyền thống của bạn. Với tuổi chính thức ở Hàn Quốc ngày nay, hãy dùng tuổi quốc tế tính theo sinh nhật, thứ mà từ tháng 6/2023 luật và giấy tờ nhà nước Hàn Quốc dùng theo mặc định.
Hàn Quốc còn dùng tuổi Hàn không?
Không còn chính thức. Từ 28/6/2023, luật, hợp đồng và giấy tờ nhà nước dùng tuổi quốc tế, trừ khi một đạo luật cụ thể quy định khác. Một số người vẫn dùng tuổi đếm khi nói chuyện, và một vài đạo luật, như về rượu bia, thuốc lá và kỳ khám nghĩa vụ quân sự, dùng tuổi năm.
Tuổi Hàn hơn 1 hay 2 tuổi?
Cả hai, tùy ngày. Trước sinh nhật mỗi năm, tuổi đếm cao hơn tuổi quốc tế 2 tuổi. Sau sinh nhật, nó cao hơn 1 tuổi, cho đến ngày 1/1 kế tiếp.
Độ tuổi uống rượu ở Hàn Quốc là bao nhiêu?
Bạn được mua rượu hợp pháp từ ngày 1/1 của năm tròn 19 tuổi, theo Luật Bảo vệ Thanh thiếu niên. Quy định dùng năm sinh, không dùng ngày sinh chính xác. Du khách nước ngoài nên mang theo hộ chiếu làm giấy tờ tùy thân.
Vì sao người Hàn được tính 1 tuổi từ lúc mới sinh?
Hệ thống truyền thống tính năm bạn chào đời là năm đầu tiên của cuộc đời. Mọi người giải thích theo nhiều cách, thường là nhắc đến thời gian trong bụng mẹ, nhưng chưa có nguồn gốc nào được thống nhất. Truyền thống này cũng cho cả nước thêm tuổi cùng lúc vào đầu năm mới thay vì vào sinh nhật từng người.
Idol K-pop hiện có dùng tuổi quốc tế không?
Truyền thông Hàn Quốc phần lớn đưa tuổi quốc tế hiện nay, theo thay đổi năm 2023. Các trang fan, bài phỏng vấn cũ và clip dịch có thể vẫn ghi tuổi đếm. Cách an toàn nhất là bắt đầu từ ngày sinh trong hồ sơ chính thức của công ty quản lý rồi tự tính.
Bài liên quan
Nguồn k-korea.blog
Giá, giờ mở cửa và tình trạng hàng có thể thay đổi. Hãy kiểm tra trang chính thức trước khi mua hoặc đi.