25 phút đọc
Mê tín Hàn Quốc trải dài từ fan death đến con số 4 xui xẻo, và 15 điều dưới đây vẫn len vào đời sống hằng ngày. Phần lớn giờ chỉ là thói quen nửa đùa nửa thật, không còn là nỗi sợ thực sự. Nhưng một vài điều vẫn quyết định cách người Hàn thiết kế thang máy, chọn quà, đi thi hay chọn ngày chuyển nhà, và nếu biết trước, bạn sẽ tránh được vài lỗi khiến người đối diện khựng lại.
Quy tắc chung khá đơn giản. Những điều liên quan đến cái chết (số 4, mực đỏ, đũa cắm đứng trong bát cơm) được coi như phép lịch sự và gần như ai cũng giữ. Những điều về vận may (mơ thấy heo, chim ác là, rung chân) chủ yếu để trêu nhau. Fan death nằm ở giữa: đa số người Hàn cười chuyện này, nhưng không ít người vẫn đặt hẹn giờ tắt quạt cho chắc.
Tóm tắt nhanh
- Nhiều thang máy ở Hàn Quốc ghi tầng 4 là “F”, vì từ số 4 gốc Hán là sa (사) đọc giống từ “chết”.
- Đừng bao giờ viết tên người còn sống bằng mực đỏ. Màu đỏ gắn với việc ghi tên người đã mất, và điều này đến nay vẫn gây phản cảm.
- Trước kỳ thi lớn, người Hàn tránh canh rong biển (vì “trơn”) và tặng kẹo mạch nha yeot để đáp án “dính” vào đúng chỗ.
- Fan death không có bằng chứng y khoa. Nguy hiểm thật trong căn phòng nóng, đóng kín là nhiệt độ, rượu và bệnh nền.
Những điều mê tín phổ biến nhất ở Hàn Quốc là gì?
Đây là 15 điều bạn dễ nghe nhắc nhất, kèm mức độ “nặng ký” của từng điều ngày nay. Cột cuối là nhận định chung về thái độ thường ngày, không phải số liệu khảo sát. Người lớn tuổi thường nghiêm khắc hơn.
| Điều mê tín (tiếng Hàn) | Niềm tin | Nguồn gốc | Ngày nay còn nghiêm túc không? |
|---|---|---|---|
| Fan death (선풍기 사망) | Bật quạt suốt đêm trong phòng kín có thể gây tử vong | Thời hiện đại, sau khi quạt điện phổ biến | Phần lớn là chuyện đùa, nhưng hẹn giờ tắt quạt vẫn được dùng |
| Số 4 (사) | Số bốn mang đến cái chết | Sa đọc giống 死, nghĩa là chết | Được tuân thủ rộng rãi trong các tòa nhà |
| Tên viết bằng mực đỏ | Viết tên người còn sống bằng mực đỏ là cầu mong họ chết | Màu đỏ dùng để ghi tên người đã mất | Được tuân thủ rộng rãi |
| Canh rong biển trước kỳ thi (미역국) | Bạn sẽ “trượt” và thi hỏng | Rong biển trơn, cộng thêm một thành ngữ nghĩa là thi rớt | Học sinh và phụ huynh thường giữ |
| Kẹo yeot và bánh gạo nếp (엿, 찹쌀떡) | Đồ dính giúp bạn “dính” vào kết quả đỗ | Chơi chữ quanh việc “dính” vào một ngôi trường | Một truyền thống tặng quà vui vẻ |
| Tặng giày | Người yêu sẽ mang đôi giày đó bỏ bạn mà đi | Giày là thứ để rời đi | Nửa thật nửa đùa; thường giải quyết bằng một đồng xu |
| Con đường tường đá Deoksugung (덕수궁 돌담길) | Các cặp đôi đi qua sẽ chia tay | Từng có tòa án gia đình ở gần đó | Giai thoại đô thị, người ta hay đem ra đùa |
| Mơ thấy heo (돼지꿈) | Tiền sắp đến | Heo là biểu tượng của sự giàu có | Có người mua vé số |
| Chim ác là (까치) | Tin vui hoặc khách sắp đến | Tín ngưỡng dân gian về loài chim này | Mang tính thương mến, không hiểu theo nghĩa đen |
| Huýt sáo ban đêm | Gọi rắn hoặc ma đến | Lời dọa dân gian dành cho trẻ nhỏ | Chủ yếu nói với trẻ con |
| Rung chân | Vận may bị rung văng đi | Câu nói dân gian về phép tắc | Dùng để nhắc nhở khi ai đó ngồi không yên |
| Giẫm lên ngưỡng cửa (문지방) | Phúc khí rời khỏi nhà | Phép tắc nhà cửa truyền thống | Thế hệ lớn tuổi |
| Cắt móng tay ban đêm | Con chuột ăn móng tay rồi biến thành bạn | Một truyện dân gian nổi tiếng | Chuyện thuở nhỏ |
| Đũa cắm đứng trong bát cơm | Trông giống cúng cho người đã khuất | Nghi lễ cúng tổ tiên (jesa) | Được giữ rộng rãi như phép tắc bàn ăn |
| Chuyển nhà vào “son eomneun nal” (손 없는 날) | Những ngày không có thần quấy nhiễu là an toàn nhất | Tín ngưỡng dân gian theo âm lịch | Nhiều gia đình vẫn chọn các ngày này |
Fan death (선풍기 사망): vì sao người Hàn bị cảnh báo về quạt điện
Fan death là niềm tin rằng ngủ trong phòng kín với quạt điện chạy có thể gây tử vong. Đây là điều mê tín Hàn Quốc nổi tiếng nhất ở nước ngoài, phần lớn vì nó nghe lạ lùng với những ai lớn lên cùng chiếc quạt kêu vo vo cạnh giường mỗi mùa hè.
Câu chuyện thường có hai phiên bản. Phiên bản thứ nhất: quạt làm người ngủ lạnh đến mức thân nhiệt tụt quá thấp. Phiên bản thứ hai: quạt bằng cách nào đó hút cạn hoặc đẩy hết oxy trong phòng kín khiến người ngủ ngạt thở. Cả hai đều không đứng vững. Quạt chỉ khuấy không khí, không phá hủy oxy, và một người trưởng thành khỏe mạnh không thể chết cóng trong phòng ngủ mùa hè.
Niềm tin về fan death bắt nguồn từ đâu?
Chưa ai xác định được một nguồn gốc duy nhất. Niềm tin này lớn dần cùng sự phổ biến của quạt điện trong thế kỷ 20, và được tiếp thêm mỗi lần tin tức gắn một ca tử vong trong căn phòng nóng, kín với chiếc quạt vừa hay đang chạy. Các cảnh báo an toàn tiêu dùng từng xếp nó vào danh sách nguy cơ mùa hè, khiến nó tồn tại lâu hơn mức đáng có. Một giả thuyết phổ biến cho rằng các cảnh báo được khuyến khích để giảm tiêu thụ điện hộ gia đình trong thời kỳ thiếu năng lượng. Giả thuyết này được lặp lại nhiều nhưng chưa từng được chứng minh, nên hãy xem nó là câu chuyện về câu chuyện.
Điều y khoa thực sự chỉ ra là bối cảnh. Say nắng trong phòng không thông gió, uống nhiều rượu trước khi ngủ và các bệnh tim phổi có sẵn đều có thể nguy hiểm, còn quạt thổi không khí nóng vào người trong đợt nắng nóng gay gắt thì không ngăn được say nắng. Quạt chưa bao giờ là nguyên nhân.
Người Hàn bây giờ còn tin vào fan death không?
Đa số người trẻ coi đây là chuyện đùa quen thuộc, và nó là chủ đề ưa thích trong các bài đăng kiểu “những điều chỉ người Hàn mới tin”. Tuy vậy, thói quen vẫn sống lâu hơn nỗi sợ. Quạt bán ở Hàn thường có hẹn giờ ngủ (취침 타이머, chwichim taimeo) tự tắt sau một khoảng thời gian, và nhiều người vẫn hé cửa sổ hoặc cửa ra vào trước khi ngủ với quạt đang bật. Nếu chủ nhà người Hàn đặt hẹn giờ quạt hoặc để hé cửa cho bạn, đó là sự quan tâm, bạn không cần tranh luận về khoa học.
Vì sao số 4 bị coi là xui xẻo ở Hàn Quốc?
Số 4 xui vì từ số bốn gốc Hán là sa (사) đọc giống từ “chết” gốc Hán (사, viết bằng chữ Hán là 死). Tiếng Hàn có hai hệ đếm, một hệ thuần Hàn và một hệ mượn từ tiếng Trung, và bài hướng dẫn về số đếm thuần Hàn và số đếm gốc Hán trong tiếng Hàn của chúng tôi giải thích khi nào dùng hệ nào. Số tầng, số phòng và số buồng bệnh viện dùng hệ gốc Hán, nên nỗi sợ xuất hiện ở đó. Nỗi sợ số bốn (tetraphobia) cũng có ở Trung Quốc và Nhật Bản, với cùng lý do đồng âm.
Vì sao thang máy ở Hàn Quốc ghi F thay vì số 4?
Nhiều tòa nhà ghi tầng bốn là “F” (viết tắt của “four”) để không ai phải bấm nút mang chữ “chết”. Một số nơi bỏ hẳn con số và nhảy từ tầng 3 lên tầng 5. Bạn sẽ gặp nhiều nhất ở bệnh viện và các tòa chung cư, văn phòng cũ, nơi không ai muốn bệnh nhân nằm ở “tầng chết”. Các tòa nhà mới thì đa dạng hơn, và không ít nơi vẫn in số 4 như bình thường.
Số 4 còn quan trọng ở những đâu khác?
Số phòng kết thúc bằng 4 đôi khi bị tránh ở khách sạn và bệnh viện, và một số người lặng lẽ tránh những món quà đóng theo bộ bốn. Ngược lại, số 7 được coi rộng rãi là may mắn (một thói quen học một phần từ văn hóa phương Tây) còn số 3 từ lâu là con số được ưa chuộng trong truyền thống Hàn Quốc. Nếu bạn chọn bộ quà hay số lượng món đồ, cứ chọn bất kỳ số nào khác bốn là khỏi phải nghĩ thêm.
Vì sao không nên viết tên bằng mực đỏ ở Hàn Quốc
Viết tên người còn sống bằng mực đỏ ngụ ý họ đã chết, và đây là một trong số ít điều mê tín mà gần như người Hàn nào cũng vẫn giữ. Màu đỏ từ lâu gắn với việc ghi tên người quá cố, nên một cái tên màu đỏ bị coi là lời nguyền rủa, hoặc ít nhất là một sai sót rợn người.
Giáo viên vẫn chấm bài bằng bút đỏ và bút đỏ bán khắp nơi. Vấn đề chỉ nằm ở tên người. Đừng ký thiệp sinh nhật, sổ lưu bút hay sơ đồ chỗ ngồi bằng mực đỏ, và đừng viết tên bạn Hàn bằng bút đỏ lên thẻ quà. Nếu bạn đang học Hangul và tập viết tên bạn bè, như nhiều độc giả bài hướng dẫn cách đặt tên của người Hàn vẫn làm, hãy dùng mực đen hoặc xanh.
Có một chi tiết thú vị. Đỏ cũng là màu xua đuổi tà ma, vì thế bujeok (부적, bùa giấy bán ở chỗ thầy bói và một số ngôi chùa) theo truyền thống được vẽ bằng mực đỏ trên giấy vàng. Cùng một màu mà hai nhiệm vụ trái ngược: bảo vệ trên lá bùa, cái chết khi nằm cạnh một cái tên.
Mê tín khi thi cử ở Hàn Quốc: kẹo yeot, bánh gạo nếp và không ăn canh rong biển
Đây là nhóm mê tín bạn dễ thấy “hoạt động” nhất, vì kỳ thi đại học Suneung (수능, kỳ thi năng lực học tập đại học, tổ chức mỗi tháng 11) là một sự kiện quốc gia. Các đàn em đứng cổ vũ trước điểm thi, cảnh sát từng chở vội thí sinh đến muộn tới phòng thi, và các cửa hàng ngập quà chúc may mắn.
Vì sao người Hàn tránh canh rong biển trước kỳ thi
Miyeokguk (미역국) là món canh rong biển ăn vào ngày sinh nhật và dành cho các bà mẹ sau sinh. Trước kỳ thi thì món này bị loại khỏi bàn ăn. Rong biển trơn, và “trượt” nghĩa là rớt khỏi cuộc đua. Cụm tiếng Hàn “ăn canh rong biển” (미역국을 먹다) thậm chí là tiếng lóng cho việc thi trượt hay bị từ chối. Nhiều học sinh còn không gội đầu vào ngày thi để khỏi “gội trôi” những gì đã học.
Người Hàn tặng gì cho thí sinh trước kỳ thi Suneung?
Đồ dính là món kinh điển. Yeot (엿) là kẹo mạch nha dai truyền thống và chapssaltteok (찹쌀떡) là bánh gạo nếp dẻo; cả hai tượng trưng cho việc “dính” vào ngôi trường bạn đã đăng ký (động từ tiếng Hàn chỉ việc đỗ kỳ thi đầu vào, 붙다, cũng có nghĩa là “dính”). Những món quà chơi chữ hiện đại cũng đã nhập hội. Cái nĩa tượng trưng cho việc “chọn” đúng đáp án (찍다 vừa là đâm bằng nĩa, vừa là khoanh bừa ở câu trắc nghiệm), còn cuộn giấy vệ sinh tượng trưng cho việc “gỡ” các bài toán, vì 풀다 vừa là tháo cuộn vừa là giải đề.
Nếu bạn có người bạn Hàn sắp thi lớn, một gói yeot hoặc một hộp chapssaltteok là món quà chu đáo mà ai cũng hiểu. Chỉ đừng rủ họ đi ăn canh rong biển vào tối hôm trước.
Mê tín Hàn Quốc về tình yêu, quà tặng và tiền bạc
Nhóm này nhẹ nhàng hơn. Người ta nhắc đến chúng kèm nụ cười, nhưng chúng vẫn ảnh hưởng đến việc chọn quà và thỉnh thoảng là một tấm vé số.
Tặng giày ở Hàn Quốc có xui không?
Niềm tin xưa nói rằng nếu bạn tặng giày cho bạn trai hoặc bạn gái, họ sẽ mang đôi giày ấy bỏ bạn mà đi. Điều này phổ biến đến mức các cặp đôi đôi khi giải quyết bằng một mẹo: người nhận giày đưa lại một đồng xu nhỏ, coi như đã “mua” đôi giày. Giữa bạn bè hay người thân thì chuyện này ít quan trọng hơn nhiều. Nếu chưa chắc về đối phương, hãy chọn món quà khác hoặc cứ xin đồng xu.
Các cặp đôi có thật sự chia tay trên con đường tường đá Deoksugung?
Deoksugung Doldam-gil (덕수궁 돌담길), con đường rợp bóng cây dọc bức tường đá của cung Deoksugung ở trung tâm Seoul, nổi tiếng là con đường chia rẽ các cặp đôi. Lời giải thích quen thuộc là tòa án gia đình của Seoul từng nằm gần đó, nên các cặp đôi đi làm thủ tục ly hôn thường đi qua lối này. Ngày nay đây là một trong những con đường dạo lãng mạn nhất thành phố, và truyền thuyết chủ yếu để các cặp đôi đem ra cười. Bài về các địa điểm quay phim K-drama ở Seoul của chúng tôi giới thiệu thêm những điểm ở cùng khu vực.
Mơ thấy heo, chim ác là và những điềm may khác
Giấc mơ về con heo (돼지꿈, dwaeji kkum) được cho là báo hiệu tiền sắp đến, và một số người thực sự mua vé số vào sáng hôm sau. Người Hàn cũng coi taemong (태몽, giấc mơ thai nghén) khá nghiêm túc như một câu chuyện gia đình: họ hàng sẽ nhớ lại điều người mẹ hay người bà đã mơ trước khi đứa trẻ chào đời.
Chim ác là (까치, kkachi) là loài chim báo tin vui. Tiếng chim ác là kêu gần nhà theo truyền thống nghĩa là có khách quý hoặc tin tốt, và nó xuất hiện trong một bài hát thiếu nhi về Tết Âm lịch. Ngược lại, quạ là điềm báo tin xấu từ xa xưa.
Mê tín trong nhà: huýt sáo, rung chân và ngày chuyển nhà
Phần lớn đây là những điều cha mẹ và ông bà Hàn nói với trẻ nhỏ. Chúng hoạt động như phép tắc ứng xử có thêm một câu chuyện ma.
- Huýt sáo ban đêm được cho là gọi rắn hoặc ma đến. Thực ra, nó giữ cho bọn trẻ yên lặng sau khi trời tối.
- Rung chân khi ngồi (다리 떨기) khiến vận may, hay tiền của, trôi mất. Nếu bạn ngồi không yên ở bàn ăn, đừng ngạc nhiên khi một người thân lớn tuổi gõ nhẹ vào đầu gối bạn.
- Giẫm lên ngưỡng cửa (문지방) khiến phúc khí thoát khỏi nhà. Ở những ngôi nhà truyền thống, ngưỡng cửa cao rất có ý nghĩa; trong các căn hộ hiện đại thì gần như không còn.
- Cắt móng tay ban đêm bị cho là nguy hiểm vì theo một truyện dân gian nổi tiếng, con chuột ăn phần móng cắt rồi biến thành bản sao của bạn. Đó là truyện thiếu nhi, nhưng thói quen không cắt móng tay buổi tối vẫn còn đến nay.
Vì sao không nên cắm đũa đứng trong bát cơm
Cắm đũa hoặc thìa thẳng đứng vào bát cơm trông giống mâm cúng ở jesa (제사), nghi lễ tưởng niệm tổ tiên, nơi chiếc thìa được cắm vào cơm cúng cho người đã khuất. Trong bữa ăn với người còn sống, hành động này bị coi là xui xẻo và thiếu lịch sự. Hãy đặt đũa lên bàn hoặc giá gác đũa là ổn. Điều này được xem là phép tắc ăn uống, nên đáng để làm đúng.
Son eomneun nal (손 없는 날) là gì?
Son eomneun nal nghĩa là “ngày không có son”, trong đó son là một vị thần lang thang được cho là di chuyển theo các hướng khác nhau và gây rắc rối cho ai chuyển nhà hay bắt đầu việc lớn. Theo âm lịch, vị thần này vắng mặt vào những ngày có số cuối là 9 và 0 (ngày 9, 10, 19, 20, 29 và 30). Nhiều gia đình vẫn thích chọn những ngày này để chuyển nhà và đôi khi để cưới hỏi, nên các công ty chuyển nhà bận rộn hơn vào những hôm đó. Nếu bạn thuê nhà ở Hàn Quốc và linh hoạt về ngày, tránh những ngày này có thể giúp bạn đặt xe chuyển nhà dễ hơn. Hãy hỏi giá hiện tại trực tiếp từ công ty vận chuyển.
Người Hàn ngày nay tin vào mê tín đến mức nào?
Câu trả lời thành thật là có chọn lọc. Hàn Quốc là một trong những xã hội kết nối số và có học vấn cao nhất thế giới, và đa số người dân sẽ không nói rằng họ tin có ma đi theo xe chuyển nhà. Tuy nhiên, những điều kiêng liên quan đến cái chết vẫn vững, và nghề xem bói thì tấp nập.
Saju (사주, “tứ trụ”) là cách xem dựa trên năm, tháng, ngày và giờ sinh, và là nền tảng của nghề bói toán Hàn Quốc. Người ta xem trước khi đổi việc, vào dịp đầu năm và trước khi cưới, thường ở các quán cà phê saju hoặc qua ứng dụng. Gunghap (궁합) xem mức hợp nhau của một cặp đôi; một số bậc cha mẹ vẫn xem trước đám cưới, một truyền thống được đặt vào bối cảnh trong bài phong tục đám cưới Hàn Quốc của chúng tôi. Nhiều người coi buổi xem bói như người khác coi tử vi: giải trí, kèm một chút hy vọng nó đúng.
Xa hơn nữa là tín ngưỡng shaman của Hàn Quốc. Mudang (무당, đồng cốt) vẫn thực hiện gut (굿, nghi lễ) để chữa bệnh, cầu may hay cho người đã khuất, và hình ảnh shaman thường xuất hiện trong phim kinh dị và phim truyền hình Hàn. Với đa số người, đây là văn hóa và di sản, không phải thực hành hằng ngày.
FAQ
Fan death có thật không?
Không. Không có bằng chứng y khoa nào cho thấy chỉ riêng một chiếc quạt điện có thể giết một người khỏe mạnh trong phòng kín. Rủi ro thật trong hoàn cảnh đó đến từ nhiệt độ cực cao, thông gió kém, rượu và bệnh nền. Nhiều người Hàn vẫn dùng chế độ hẹn giờ ngủ của quạt theo thói quen.
Vì sao số 4 xui xẻo ở Hàn Quốc?
Từ số bốn gốc Hán, sa (사), đọc giống từ “chết”. Vì vậy nhiều tòa nhà ghi tầng bốn là “F” hoặc bỏ qua tầng này, đặc biệt là bệnh viện. Trung Quốc và Nhật Bản cũng có niềm tin này với cùng lý do.
Vì sao không được viết tên ai đó bằng mực đỏ ở Hàn Quốc?
Mực đỏ từ lâu gắn với việc ghi tên người đã mất, nên tên người còn sống màu đỏ gợi ý một lời cầu cho họ chết. Hầu hết người Hàn vẫn tránh điều này, kể cả những người nói mình không mê tín. Hãy dùng mực đen hoặc xanh cho tên, thiệp và sổ lưu bút.
Người Hàn ăn gì trước kỳ thi?
Đồ dính như yeot (kẹo mạch nha) và chapssaltteok (bánh gạo nếp), vì chúng giúp bạn “dính” vào kết quả đỗ. Học sinh tránh canh rong biển vì trơn và gắn với tiếng lóng chỉ việc thi trượt. Nĩa và giấy vệ sinh cũng là những món quà chơi chữ được ưa chuộng.
Tặng giày ở Hàn Quốc có xui không?
Theo truyền thống, giày tặng cho người yêu nghĩa là họ sẽ bỏ bạn mà đi. Nhiều cặp đôi lách bằng cách để người nhận trả một đồng xu nhỏ. Giữa bạn bè và gia đình, niềm tin này ít quan trọng hơn nhiều.
Người Hàn có tin vào bói toán không?
Nhiều người thích xem, và xem saju, xem mức hợp nhau của cặp đôi và vận đầu năm đều phổ biến. Đa số coi đó là chuyện vui hoặc để trấn an, không phải số phận định sẵn. Một số gia đình vẫn xem xét nghiêm túc kết quả xem hợp tuổi trước đám cưới.
Nên để ý gì trong chuyến đi Hàn Quốc đầu tiên
Hãy biến nó thành một trò chơi nhỏ. Xem bảng thang máy ở khách sạn hoặc bệnh viện có chữ “F” không, tìm những hộp quà yeot và bánh gạo trong các cửa hàng vào mùa thi, và lắng nghe tiếng chim ác là có mặt khắp các công viên ở Seoul. Nếu bạn dự một bữa cơm gia đình Hàn, hãy đặt đũa nằm ngang và cất cây bút đỏ xa khỏi những tấm thẻ tên.
Muốn biết những niềm tin này bắt nguồn từ đâu? Hãy hẹn một buổi xem saju cùng một người bạn Hàn phiên dịch, hoặc đi dạo con đường tường đá Deoksugung và tự quyết định xem truyền thuyết có đúng không. Muốn biết thông tin mới nhất về việc vào cung và các sự kiện, hãy xem trang web chính thức của cung trước khi đi.
Bài liên quan
Nguồn k-korea.blog
Giá, giờ mở cửa và tình trạng hàng có thể thay đổi. Hãy kiểm tra trang chính thức trước khi mua hoặc đi.