24 phút đọc
Hanbok cách tân là bộ trang phục truyền thống 2 phần của Hàn Quốc, được cắt lại để mặc hằng ngày và dùng loại vải dễ chăm sóc. Người Hàn gọi phiên bản mặc thường ngày là saenghwal hanbok (생활한복, nghĩa đen là “hanbok đời sống”): vẫn là cấu trúc áo jacket kết hợp váy hoặc quần như bộ cổ điển, nhưng gấu ngắn hơn, có cạp thật, có túi và chất vải giặt máy được.
Có hai lý do để bạn quan tâm. Đây là kiểu hanbok bạn có thể mặc đi ăn tối ở London hay Toronto mà không bị nhìn như vừa đến từ một buổi hóa trang, và nó cũng là “họ hàng” của những bộ treo kín các tiệm cho thuê quanh các cung điện ở Seoul. Dưới đây là những gì đã thay đổi, khi nào người Hàn thực sự mặc hanbok, những thương hiệu nên biết, cùng cách thuê, mua và mặc hanbok khi bạn là du khách mà không mắc lỗi.
Điểm chính
- Mọi bộ hanbok đều bắt đầu từ 2 món: jeogori (áo ngắn) khoác ngoài chima (váy quấn) hoặc baji (quần rộng). Bản cách tân giữ khung này, chỉ đổi kiểu cắt và chất vải.
- Phần lớn người Hàn chỉ mặc trọn bộ truyền thống vài lần trong đời: tiệc thôi nôi của bé, đám cưới người thân và, với một số gia đình, dịp Seollal hay Chuseok.
- Các cung điện hoàng gia ở Seoul từ lâu đã miễn phí vé cho khách mặc hanbok. Quy định về trang phục từng được điều chỉnh qua các năm, nên hãy kiểm tra trang chính thức của cung điện trước khi đi.
- Tiệm cho thuê gần Gyeongbokgung phần lớn bán dòng fusion hanbok làm để chụp ảnh. Muốn có thứ gần với bản gốc hơn, hãy xin bộ theo kiểu truyền thống.
Hanbok cách tân và hanbok truyền thống: thực sự khác ở đâu
Khi nghĩ đến hanbok (한복), phần đông hình dung ra dáng Joseon (triều đại Joseon, 1392-1910). Với nữ: áo jeogori rất ngắn, váy chima xòe rộng buộc cao trên ngực nên buông xuống như chiếc chuông, cùng dải ruy băng dài thắt ở ngực. Với nam: quần baji ống rộng bó lại ở cổ chân, áo jeogori, thường thêm áo gile, và durumagi (áo choàng dài) khi ra ngoài.
Bộ đồ ấy rất đẹp nhưng khó mặc hằng ngày. Váy buộc cao không có cạp, nhiều lớp mất thời gian mặc, còn các loại vải truyền thống (lụa, sợi gai ramie, cotton mịn) cần được chăm kỹ. Hanbok cách tân ra đời vì các nhà thiết kế đặt một câu hỏi đơn giản: nếu có thể mặc nó vào một ngày thứ Ba bình thường thì sao?
Điều gì khiến hanbok trở nên “cách tân”
- Vòng eo hạ xuống. Váy nằm ở eo tự nhiên với chun, cúc hoặc dây quấn, nên bạn phối được với bất kỳ chiếc áo nào.
- Gấu váy ngắn lại. Dài đến gối hoặc bắp chân thay vì chấm đất, nghĩa là bạn vẫn leo được cầu thang tàu điện ngầm.
- Dây ruy băng ngắn đi. Goreum (dải dây dài trên áo jeogori) thường được thay bằng cúc, khuy bấm hoặc một sợi dây trang trí ngắn.
- Chất vải thực dụng hơn. Cotton, linen và vải pha với các màu đen, xanh navy, màu yến mạch và pastel dịu, thay cho lụa màu đậm.
- Từng món mặc riêng được. Áo kiểu jeogori với quần jeans, váy chima với áo thun, một chiếc đầm cắt từ áo choàng cổ. Bạn không cần mặc đủ bộ.
Fusion hanbok có phải là hanbok cách tân không?
Không, và chỗ nhầm này làm khá nhiều du khách vấp. Fusion hanbok (퓨전한복) là kiểu của các tiệm cho thuê: ren, họa tiết dát vàng, lớp voan mỏng, eo corset và váy lót phồng lớn. Nó làm ra để chụp ảnh và dùng trong một buổi chiều. Hanbok cách tân dùng hằng ngày được làm để mặc nhiều năm.
Giới trọng truyền thống ở Hàn Quốc từng chỉ trích fusion hanbok vì đi quá xa khỏi hình dáng lịch sử, và cuộc tranh luận về thế nào là hanbok “đúng nghĩa” đã nhiều lần nổi lên quanh chính sách miễn vé ở các cung điện. Bạn không cần chọn phe. Chỉ cần biết mình đang chọn loại nào và vì sao.
| Loại | Hình dáng | Chất liệu thường gặp | Gặp ở đâu | Hợp nhất với |
|---|---|---|---|---|
| Hanbok truyền thống | Váy xòe buộc cao, áo ngắn, dải goreum dài; nam mặc baji, áo gile và durumagi | Lụa, ramie, cotton mịn | Đám cưới, thôi nôi, ngày lễ, ảnh chân dung trang trọng | Lễ gia đình và ai muốn giữ nguyên dáng cổ điển |
| Hanbok cách tân dùng hằng ngày (생활한복) | Váy ở ngang eo, gấu ngắn hơn, cúc hoặc dây ngắn, mặc rời từng món | Cotton, linen, vải pha | Cửa hàng của nhà thiết kế, đường phố Seoul, thương hiệu online | Mặc thường ngày ở nhà hay ở nước ngoài |
| Fusion hanbok cho thuê (퓨전한복) | Ren, họa tiết in, lớp voan, váy lót, eo corset | Chủ yếu là vải tổng hợp | Tiệm cho thuê gần cung điện và làng hanok | Vài giờ chụp ảnh ở Seoul, Jeonju hoặc Gyeongju |
| Hanbok sân khấu và phim ảnh | Cách điệu mạnh, thường cắt ngắn hoặc pha với đồ phương Tây | Tùy trường hợp | MV K-pop, phim cổ trang | Nguồn cảm hứng, không phải khuôn mẫu |
Tên các phần của bộ hanbok, để bạn tự tin khi mua và thuê
Nhân viên tiệm cho thuê và các trang bán hàng dùng những từ này liên tục. Biết chúng thì khỏi phải chỉ tay đoán mò.
- Jeogori (저고리): áo ngắn, ai cũng mặc. Bản nữ ngắn đến eo; bản nam dài đến hông.
- Chima (치마): váy quấn. Dạng truyền thống buộc ở trên ngực.
- Baji (바지): quần ống rộng, theo truyền thống bó ở cổ chân.
- Goreum (고름): cặp dải ruy băng cài áo jeogori, thắt thành một vòng dẹt ở ngực.
- Dongjeong (동정): dải trắng mỏng chạy dọc cổ áo, chi tiết khiến hanbok trông “đúng điệu” từ xa.
- Durumagi (두루마기): áo choàng dài mặc ra ngoài, nhất là mùa lạnh.
- Baeja (배자) và magoja (마고자): áo gile và áo khoác ngắn mặc ngoài jeogori.
- Cheollik (철릭): áo choàng cổ có phần thân dưới xếp ly, vốn là quân phục, nay là nền cho nhiều chiếc đầm hanbok hiện đại.
- Sokchima (속치마): váy lót, giúp chima có độ phồng.
- Beoseon (버선) và kkotsin (꽃신): tất độn bông truyền thống và “giày hoa” thêu.
Nếu bạn đi mua sắm, hãy nhớ cheollik. Phần thân trên ôm và chân váy xếp ly của nó chuyển gần như nguyên vẹn thành một chiếc đầm hiện đại, đó là lý do nhiều thương hiệu saenghwal hanbok xây bộ sưu tập quanh nó. Đầm cheollik đi cùng giày sneaker trắng có lẽ là cách dễ nhất để mặc hanbok bên ngoài Hàn Quốc.
Ngày nay người Hàn mặc hanbok vào dịp nào?
Ít hơn du khách vẫn tưởng. Hanbok thôi là trang phục hằng ngày của đa số người Hàn từ thế kỷ 20, và giờ bộ truyền thống đầy đủ là đồ lễ. Dưới đây là những nơi nó vẫn xuất hiện.
Seollal và Chuseok
Tết Âm lịch (Seollal) và lễ thu hoạch mùa thu (Chuseok) là những ngày hanbok kinh điển. Thực tế, trẻ em là nhóm hay mặc nhất, thường để làm sebae, nghi thức cúi lạy sâu chúc Tết người lớn tuổi. Nhiều người trưởng thành bây giờ về thăm nhà bằng quần áo thường, dù một số gia đình vẫn diện hanbok cho lễ cúng tổ tiên hoặc chụp ảnh.
Đám cưới
Ngay cả trong một đám cưới kiểu phương Tây ở Hàn Quốc, hai bà mẹ của cô dâu chú rể thường mặc hanbok, và theo thông lệ lâu đời, mẹ cô dâu mặc tông hồng hoặc đỏ, còn mẹ chú rể mặc tông xanh dương. Cặp đôi hay thay sang trang phục truyền thống cho pyebaek, nghi thức lạy gia đình trong không khí riêng tư. Bài phong tục đám cưới Hàn Quốc của chúng tôi đi qua phần này chi tiết hơn.
Doljanchi, tiệc thôi nôi
Tiệc thôi nôi (doljanchi, 돌잔치) là một trong những dịp mặc hanbok phổ biến nhất ở Hàn Quốc hiện nay. Em bé mặc bộ nhỏ xíu màu rực rỡ, và bố mẹ đôi khi cũng mặc hanbok phối cùng.
Cung điện, làng hanok và những ngày chụp ảnh
Đi quanh Gyeongbokgung vào cuối tuần, bạn sẽ thấy hàng chục bộ hanbok, phần lớn là đồ thuê. Giới trẻ Hàn làm điều này không kém du khách: đó là hoạt động hẹn hò, buổi đi chơi của hội bạn, buổi chụp ảnh mùa tốt nghiệp. Chính sách miễn vé ở các cung điện Seoul đã biến nó thành một thói quen.
Saenghwal hanbok mặc hằng ngày
Một nhóm nhỏ hơn mặc hanbok cách tân như quần áo thường ngày. Bạn sẽ gặp họ trong giới thủ công, trà đạo và nhạc truyền thống, hoặc những người Seoul chuộng thời trang hay lồng một chiếc áo jeogori vào cách phối đồ thường. Nhóm này không đông nhưng dễ thấy, và đó cũng là thứ các nhà thiết kế hanbok cách tân thực sự bán.
Trên sân khấu và màn ảnh
K-pop đã giúp hình ảnh hanbok ở nước ngoài rất nhiều. MV “How You Like That” (2020) của BLACKPINK đưa hanbok cách điệu, cắt ngắn lên sân khấu toàn cầu, và nhiều idol đã mặc trang phục lấy cảm hứng từ hanbok khi biểu diễn hay gửi lời chúc dịp lễ. Phim cổ trang Hàn (sageuk) giữ các dáng truyền thống trước mắt khán giả, dù bộ phận phục trang thường tự do hơn so với lịch sử.
Nhà thiết kế và thương hiệu hanbok cách tân đáng biết
Vài cái tên cứ xuất hiện lặp lại khi người Hàn nói về nguồn gốc của hanbok cách tân và nơi để mua nó.
- Lee Young-hee (이영희): nhà thiết kế đã quá cố, người đưa hanbok lên sàn diễn Paris vào thập niên 1990 và định vị lại nó như thời trang, không phải trang phục bảo tàng. Phần lớn câu chuyện về hanbok cách tân hôm nay đều truy về bước chuyển đó.
- Tchai Kim (차이킴): thương hiệu của nhà thiết kế Kim Young-jin, nổi tiếng với đường cắt gọn, tĩnh và những món đồ để mặc hằng ngày hơn là cho một dịp duy nhất.
- Leesle (리슬): thương hiệu xây trên hanbok cách tân phóng khoáng, hợp đường phố: áo khoác, váy và đầm dễ phối với sneaker và denim.
- Danha (단하): studio được nhắc nhiều là nơi làm trang phục hanbok trong MV “How You Like That” của BLACKPINK, và là ví dụ tốt cho đầu kịch tính, hợp sân khấu của thang đo này.
- Các tầng bán hanbok ở chợ Gwangjang: không phải thương hiệu, nhưng là nơi nhiều người Hàn tìm vải hanbok và đặt may bộ truyền thống theo số đo, nhất là trước đám cưới.
Trước khi đặt hàng từ bất kỳ thương hiệu nào, hãy xem trang chính thức về giao hàng quốc tế, bảng size và quy định đổi trả, vì những thứ này hay đổi và khác nhau theo từng nước. Muốn có bức tranh rộng hơn về các thương hiệu Hàn và cách mua từ nước ngoài, xem danh sách thương hiệu thời trang Hàn Quốc và nơi mua của chúng tôi.
Cách thuê hanbok ở Seoul, từng bước một
Thuê là cách dễ nhất để thử hanbok, và quy trình gần như giống nhau ở mọi tiệm.
- Chọn khu vực. Cụm tiệm cho thuê dày nhất nằm quanh ga Gyeongbokgung và ga Anguk, làng hanok Bukchon, Ikseon-dong và Insadong. Hãy chọn tiệm gần nơi bạn sẽ dành buổi chiều.
- Đặt trước hoặc đến thẳng. Nhiều tiệm nhận đặt online; đến thẳng vẫn được vào các ngày thường vắng. Cuối tuần và dịp lễ thì rất nhanh kín.
- Chọn truyền thống hay fusion. Phần lớn giá treo thiên về fusion. Nếu muốn dáng cổ điển, hãy xin bộ kiểu truyền thống và tìm cổ áo dongjeong trơn cùng áo có chất giống lụa.
- Để nhân viên mặc giúp. Họ sẽ chỉnh váy lót, quấn chima và thắt goreum. Làm tóc và phụ kiện thường tính thêm phí.
- Gửi đồ của bạn lại. Tiệm thường giữ quần áo và túi cho bạn. Hãy mang một túi nhỏ đựng điện thoại và thẻ; bộ thuê có thể kèm sẵn một chiếc túi hợp tông.
- Trả đồ đúng giờ. Việc thuê tính theo khung giờ. Trả muộn thường mất thêm tiền, nên hãy kiểm tra quy định hiện hành của tiệm.
Thuê hanbok ngoài Seoul
Làng hanok Jeonju và Gyeongju, cố đô của vương quốc Silla, đều có dịch vụ cho thuê hanbok rất mạnh, và những con phố thấp tầng ở đó cho phông nền êm hơn trung tâm Seoul. Nếu bạn xây chuyến đi quanh nét truyền thống của Hàn Quốc, một trong hai thành phố này là lựa chọn hay cho ngày hanbok thứ hai.
Ví dụ thực tế: một buổi sáng hanbok ở Gyeongbokgung
Giả sử bạn có một buổi sáng rảnh ở Seoul. Hãy đặt tiệm gần ga Gyeongbokgung (tuyến 3) hoặc ga Anguk cho khung giờ sớm, vì những giờ đầu vắng hơn và ánh sáng dịu hơn. Mặc đồ xong, bạn đi bộ vào Gyeongbokgung qua cổng Gwanghwamun; nếu muốn có lễ đổi gác Cận vệ Hoàng gia trong ảnh, hãy xem lịch trên trang của cung điện.
Từ cung, đi bộ về phía đông đến các con hẻm Bukchon, nhớ nói khẽ vì đó là nhà có người ở. Quay lại trả hanbok trước khi hết khung giờ, thay đồ và ăn trưa bằng quần áo của mình. Bước cuối này hay bị bỏ qua, và đó là cách bộ hanbok thuê dính đầy sốt tteokbokki.
Vào mùa đông, hãy xin áo có lót hoặc áo gile viền lông, nhiều tiệm bổ sung vào những tháng lạnh, và mặc thêm lớp giữ nhiệt bên trong. Bài những việc nên làm ở Seoul vào mùa đông cùng các hướng dẫn mặc đồ chống lạnh của chúng tôi giúp bạn lên kế hoạch theo nhiệt độ.
Cách mua hanbok cách tân từ nước ngoài
Mua là lúc hanbok cách tân thể hiện giá trị. Một món đẹp sẽ được mặc nhiều hơn cả một bộ lễ phục đầy đủ.
Bắt đầu bằng một món, không phải cả bộ
Chọn món hợp với tủ đồ của bạn. Áo kiểu jeogori khoác ngoài một chiếc đầm trơn hoặc mặc với quần jeans là điểm khởi đầu ít rủi ro nhất. Chima quấn màu đen hoặc navy dùng như chân váy midi bất kỳ. Đầm cheollik là cả một bộ trang phục trong một lần mua.
Chọn đúng size
Các thương hiệu Hàn thường dùng thang size riêng hoặc “free size” cho món quấn. Hãy đo ngực, eo và độ dài bạn muốn, rồi đối chiếu với bảng size của thương hiệu thay vì size chữ quen dùng. Bài bảng size Hàn Quốc sang size Mỹ của chúng tôi giải thích cách đánh số bạn sẽ gặp.
Chọn vải theo cách bạn dùng
- Cotton và linen: lựa chọn hằng ngày. Thoáng, giặt được, càng mặc càng mềm.
- Ramie (모시, mosi): giòn và mát, loại vải mùa hè truyền thống. Nó dễ nhăn, và đó là một phần nét của nó.
- Lụa: dành cho nghi lễ. Thường chỉ giặt khô, nên không hợp để mặc hằng ngày.
- Vải tổng hợp: rẻ và giữ màu tốt, vì thế các tiệm cho thuê dùng, nhưng nóng hơn và kém dễ chịu khi mặc cả ngày.
Đặt may hanbok truyền thống theo số đo
Nếu bạn cần một bộ chuẩn cho đám cưới gia đình người Hàn, thợ may (chẳng hạn ở chợ Gwangjang) có thể may theo số đo. Việc này cần thử đồ và thời gian chờ, nên hãy bắt đầu sớm trước ngày cưới và xác nhận thời gian trực tiếp với thợ may.
Người nước ngoài có được mặc hanbok không? Cách mặc cho đúng phép
Được. Người Hàn nhìn chung vui khi thấy du khách mặc hanbok, và chính phủ chủ động quảng bá điều này, đó là cả ý nghĩa của việc miễn vé cung điện. Sự tôn trọng nằm ở chỗ mặc cho đúng và cư xử cho phải khi đang mặc.
Nên làm gì
- Mặc cho đầy đủ. Giữ áo cài kín và váy quấn chỉnh tề. Hanbok mặc dở dang trông cẩu thả.
- Học cách thắt goreum. Đó là một vòng dẹt đơn với hai đầu dài buông xuống, thắt ở phía bên phải ngực của người mặc. Hãy nhờ nhân viên chỉ một lần.
- Để ý chiều chồng vạt. Vạt trước bên trái của áo chồng lên bên phải. Nhân viên tiệm sẽ làm giúp; nếu tự mặc ở nhà, hãy soi gương kiểm tra.
- Nâng váy khi lên xuống cầu thang. Nhấc nhẹ phần trước của chima để không giẫm lên, cũng là cách phụ nữ Hàn vẫn di chuyển theo truyền thống.
Nên tránh gì
- Trèo lên các công trình, tường hay lan can của cung điện để chụp ảnh.
- Chắn cổng và lối hẹp bằng những buổi chụp ảnh kéo dài.
- Ồn ào ở đền Jongmyo, nơi diễn ra tế lễ tổ tiên hoàng gia, và ở khu dân cư Bukchon.
- Coi hanbok như bộ đồ hóa trang đùa cợt hoặc mặc để nhại.
- Mặc hanbok khi làm khách dự đám cưới Hàn. Đó là trang phục của hai bên gia đình; khách mặc đồ trang trọng bình thường.
Nhiều người nước ngoài hỏi mặc hanbok có phải là chiếm dụng văn hóa không. Cảm nhận chung ở Hàn Quốc nghiêng về hướng ngược lại: mặc một cách cẩn trọng được xem là sự trân trọng. Ranh giới bị vượt qua khi chế nhạo nó, gợi dục hóa nó hoặc nhận nó là thứ khác với bản chất, chứ không phải khi một du khách tận hưởng buổi chiều ở cung điện.
Những lỗi du khách hay mắc khi mặc hanbok
- Đặt khung giờ quá ngắn. Mặc đồ, đi bộ đến cung điện và tìm chỗ có ánh sáng đẹp đã ngốn mất giờ đầu.
- Bỏ qua lịch của cung điện. Đến nơi trong bộ hanbok vào ngày cung đóng cửa là cách quen thuộc để phí một lượt thuê.
- Ăn uống khi đang mặc đồ thuê. Sốt đỏ và tay áo rộng không đi cùng nhau. Hãy trả đồ trước rồi mới ăn.
- Mang balo to. Nó làm méo dáng áo và phá đường nét trong ảnh.
- Đi giày dày với chima dài chấm đất. Giày bệt hoặc giày của tiệm trông đẹp hơn và giúp gấu váy không bị vướng.
- Mua bộ fusion để mặc ở nhà. Nếu muốn món dùng cho đời sống ở nước ngoài, hãy mua hanbok cách tân hằng ngày, không phải bộ trang phục kiểu đồ thuê.
FAQ
Hanbok và hanbok cách tân khác nhau thế nào?
Hanbok truyền thống theo dáng thời Joseon: váy xòe buộc cao hoặc quần ống rộng, áo ngắn và dây ruy băng dài. Hanbok cách tân giữ cấu trúc áo cùng váy hoặc quần đó nhưng hạ vòng eo xuống, rút ngắn gấu và dùng các loại vải thường ngày như cotton và linen, nên bạn mặc được hằng ngày.
Người nước ngoài có thể mặc hanbok ở Hàn Quốc không?
Có, và đa số người Hàn đón nhận điều đó. Hãy mặc cho đúng, giữ áo cài kín và goreum thắt gọn, đồng thời cư xử nhẹ nhàng ở cung điện và các khu dân cư như Bukchon.
Người Hàn có mặc hanbok mỗi ngày không?
Phần lớn thì không. Hanbok đầy đủ chủ yếu dành cho thôi nôi, đám cưới và, ở một số gia đình, Seollal và Chuseok. Một nhóm nhỏ nhưng dễ thấy mặc saenghwal hanbok cách tân như quần áo hằng ngày.
Mặc hanbok vào Gyeongbokgung có được miễn phí không?
Các cung điện hoàng gia ở Seoul từ lâu đã miễn phí vé cho khách mặc hanbok. Quy định về kiểu nào đủ điều kiện và khu vực nào được áp dụng đã được điều chỉnh theo thời gian, nên hãy kiểm tra trang chính thức của cung điện trước khi đến.
Thuê hanbok ở Seoul hết bao nhiêu tiền?
Giá khác nhau theo tiệm, thời gian thuê, kiểu đồ và các dịch vụ thêm như làm tóc. Hãy xem trang chính thức hoặc trang đặt chỗ của tiệm để biết mức giá hiện hành, và so sánh vài tiệm gần nơi bạn sẽ dành cả ngày.
Tôi có nên mặc hanbok cách tân đi đám cưới Hàn ở nước ngoài không?
Làm khách thì tốt hơn là không. Ở đám cưới Hàn, hanbok do hai bên gia đình mặc, nhất là hai bà mẹ, và do cặp đôi mặc trong nghi thức pyebaek. Khách mặc đồ trang trọng thông thường.
Kế hoạch tiếp theo: bộ hanbok cách tân đầu tiên của bạn
Nếu sắp đến Seoul, hãy đưa một buổi sáng hanbok gần Gyeongbokgung hoặc Bukchon vào lịch trình, đặt khung giờ sớm và xem lịch cung điện trong tuần đó. Nếu mua sắm từ nhà, hãy bắt đầu bằng một món, áo kiểu jeogori hoặc đầm cheollik, từ thương hiệu có trang chính thức giao đến nước bạn, và đo số đo trước khi đặt. Rồi hãy mặc nó như quần áo thật, đúng với điều hanbok cách tân được làm ra để trở thành.
Bài liên quan
Nguồn k-korea.blog
Giá, giờ mở cửa và tình trạng hàng có thể thay đổi. Hãy kiểm tra trang chính thức trước khi mua hoặc đi.