23 phút đọc
Lịch sử Samsung bắt đầu từ ngày 1/3/1938, khi Lee Byung-chul mở một cửa hàng buôn bán nhỏ ở Daegu. Cửa hàng ấy, Samsung Sanghoe (삼성상회), bán cá khô, nông sản địa phương và mì. Sau hơn 80 năm, nó trở thành tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc và nhà sản xuất chip nhớ nổi tiếng nhất thế giới.
Tóm gọn lại: một thương nhân tạp hóa chuyển sang làm đường và vải len sau Chiến tranh Triều Tiên, bước vào mảng TV năm 1969, đặt cược lớn vào chip năm 1983 rồi trở thành thương hiệu điện thoại toàn cầu với dòng Galaxy. Gia tộc Lee đã điều hành tập đoàn qua ba thế hệ.
Tóm tắt nhanh
- Samsung (삼성) nghĩa là “ba ngôi sao”, và cửa hàng đầu tiên bán cá khô cùng mì ở Daegu năm 1938.
- Samsung Electronics thành lập năm 1969, và sản phẩm lớn đầu tiên là TV đen trắng, chưa phải chip.
- Quyết định làm chip nhớ năm 1983, công bố từ Tokyo, là canh bạc đã dựng nên Samsung ngày nay.
- Ba người nhà Lee từng dẫn dắt tập đoàn: người sáng lập Lee Byung-chul, con trai Lee Kun-hee và cháu nội Lee Jae-yong (Jay Y. Lee).
Samsung bắt đầu như thế nào? Cửa hàng năm 1938 ở Daegu
Lee Byung-chul (이병철) sinh năm 1910 trong một gia đình địa chủ ở tỉnh Nam Gyeongsang. Ông từng du học ở Tokyo một thời gian, thử làm nhà máy xay gạo nhưng thất bại, rồi năm 1938 lập Samsung Sanghoe ở Daegu, một thành phố chợ phía đông nam. Khi đó Hàn Quốc nằm dưới ách thực dân Nhật, và cửa hàng buôn những gì vùng này có: cá khô từ bờ biển, rau quả, cùng mì tự làm đóng dưới nhãn hiệu hình ngôi sao.
Cái tên được chọn có chủ ý. Sam (삼, ba) và seong (성, sao) ghép lại gợi ra điều gì đó lớn lao, đông đảo và bền lâu, còn chữ “ba” mang ý nghĩa về quy mô và sức mạnh. Tham vọng ấy nghe hơi lớn so với một tiệm bán cá cơm khô, nhưng nó giải thích khá nhiều về những gì đến sau.
Vì sao khởi đầu bằng một công ty thương mại?
Buôn bán là cách nhanh nhất để gom vốn trong một nền kinh tế nghèo, bị thực dân hóa, nơi người Hàn gần như không sở hữu nhà máy lớn nào. Lee học được những thói quen về sau trở thành dấu ấn của Samsung: kế toán chặt chẽ, quen bước vào những ngành mà Hàn Quốc phải nhập khẩu, và chọn quản lý bằng thi tuyển cùng hiệu quả công việc. Daegu vẫn đánh dấu vị trí cửa hàng gốc, nên nếu đến thành phố này, hãy xem trang của cơ quan du lịch địa phương để biết cách tham quan.
Lịch sử Samsung sau Chiến tranh Triều Tiên: đường, len và một tập đoàn
Sau ngày giải phóng 1945, Lee chuyển việc kinh doanh lên Seoul và lập Samsung Mulsan, một công ty thương mại. Chiến tranh Triều Tiên (1950-53) xóa sạch phần lớn cơ nghiệp đó. Việc ông làm tiếp theo định hình cách Samsung vận hành trong nhiều thập kỷ: thay vì nhập hàng, hãy sản xuất ngay tại Hàn Quốc.
Năm 1953 ông lập Cheil Jedang (제일제당) để tinh luyện đường, và năm 1954 lập Cheil Industries (제일모직) để dệt vải len. Cả hai đều thay thế hàng nhập khẩu ở một đất nước thiếu thốn đủ thứ. Cả hai đều sinh lời nhanh, và khoản tiền đó trả cho bước đi kế tiếp. “Cheil” nghĩa là “số một”, đủ cho thấy Lee nghĩ thế nào về thứ hạng.
Samsung trở thành chaebol như thế nào
Suốt thập niên 1950 và 1960, Samsung thêm bảo hiểm, bách hóa, báo chí và giấy. Đây là cách một chaebol (재벌, tập đoàn gia tộc trải rộng trên nhiều ngành) hình thành: một gia đình, nhiều công ty, dòng tiền chảy qua lại giữa chúng. Các chính phủ quân sự của Hàn Quốc những năm 1960 và 1970 đẩy mạnh xuất khẩu, cấp giấy phép và khoản vay giá rẻ cho những tập đoàn đạt kết quả, điều có lợi cho các ông lớn như Samsung, Hyundai và LG.
Hai doanh nghiệp từ thời này về sau rời khỏi tập đoàn. Cheil Jedang trở thành nòng cốt của CJ Group ngày nay, còn chuỗi bách hóa Shinsegae cũng thành một tập đoàn riêng. Cả hai tách khỏi Samsung vào thập niên 1990 và do các nhánh khác trong gia tộc người sáng lập điều hành.
Samsung bắt đầu làm đồ điện tử và chip từ khi nào?
Samsung Electronics thành lập năm 1969, một phần nhờ liên doanh với Sanyo của Nhật. Hãng bắt đầu từ phân khúc rẻ nhất: TV đen trắng đầu thập niên 1970, rồi tủ lạnh, máy giặt và lò vi sóng. Các thương hiệu Nhật như Sony và Panasonic khi đó dẫn trước rất xa, còn Samsung chủ yếu được biết đến nhờ giá rẻ.
Thương vụ mua chip năm 1974
Năm 1974, Lee Kun-hee, con trai thứ ba của người sáng lập, mua cổ phần của một công ty đang gặp khó là Korea Semiconductor. Câu chuyện này nổi tiếng ở Hàn Quốc vì nhiều người trong Samsung cho đó là phí tiền, nhưng ông vẫn làm. Trong nhiều năm, đơn vị này chỉ sản xuất các loại chip đơn giản và thua lỗ.
Tuyên bố Tokyo năm 1983
Tháng 2/1983, Lee Byung-chul tuyên bố từ Tokyo rằng Samsung sẽ bước vào chip nhớ ở quy mô lớn. Ở Hàn Quốc, sự kiện này được gọi là Tuyên bố Tokyo (도쿄 선언). Đó là một canh bạc khổng lồ. Mỹ và Nhật dẫn đầu ngành, nhà máy chip tốn cả gia tài, còn giá cả dao động dữ dội.
Đến cuối năm 1983, Samsung đã phát triển được DRAM 64K (dynamic random-access memory, bộ nhớ làm việc trong máy tính), đưa Hàn Quốc thành nước thứ ba làm được, sau Mỹ và Nhật. Samsung tiếp tục xây nhà máy xuyên qua những đợt giá sập khiến đối thủ phải rút lui, và đến năm 1992 trở thành nhà sản xuất DRAM lớn nhất thế giới. Cách kiên nhẫn, cứ chi tiền xuyên qua giai đoạn suy thoái ấy vẫn là cách Samsung điều hành mảng chip đến nay.
Dòng thời gian lịch sử Samsung: 12 cột mốc
Nếu chỉ nhớ một bảng, hãy nhớ bảng này. Mọi mốc thời gian dưới đây đều là lịch sử công ty đã được ghi nhận từ lâu.
| Năm | Chuyện gì xảy ra | Vì sao quan trọng |
|---|---|---|
| 1938 | Lee Byung-chul mở Samsung Sanghoe ở Daegu | Khởi đầu của tập đoàn và cái tên “ba ngôi sao” |
| 1953-54 | Thành lập Cheil Jedang (đường) và Cheil Industries (len) | Tự làm những món Hàn Quốc từng phải nhập; trở thành cỗ máy kiếm tiền |
| 1969 | Thành lập Samsung Electronics | Bước vào mảng TV và đồ gia dụng |
| 1974 | Lee Kun-hee mua cổ phần Korea Semiconductor | Hạt giống của mảng chip |
| 1983 | Tuyên bố Tokyo; DRAM 64K đầu tiên | Canh bạc dồn toàn lực vào chip nhớ |
| 1987 | Người sáng lập qua đời; Lee Kun-hee làm chủ tịch | Thế hệ thứ hai tiếp quản |
| 1992 | Samsung thành nhà sản xuất DRAM số một thế giới | Từ kẻ theo sau thành người dẫn đầu mảng chip nhớ |
| 1993 | Tuyên bố Frankfurt, “Quản trị mới” | Chất lượng hơn số lượng; nền văn hóa Samsung hiện đại |
| 1995 | Đốt điện thoại lỗi tại nhà máy Gumi | Biểu tượng của cuộc chạy đua chất lượng |
| 1997-2000 | Khủng hoảng tài chính châu Á; bán mảng ô tô cho Renault | Samsung thu về những mảng mạnh nhất |
| 2010 | Smartphone Galaxy S đầu tiên | Samsung thành thương hiệu điện thoại toàn cầu |
| 2022 | Lee Jae-yong lên làm chủ tịch | Thế hệ thứ ba chính thức nắm quyền |
Cuộc cải tổ “Quản trị mới” năm 1993 của Samsung là gì?
Lee Kun-hee (이건희) kế nghiệp cuối năm 1987 sau khi cha qua đời. Đầu thập niên 1990, ông không hài lòng. Samsung lớn nhưng bị coi là hàng rẻ, và ông tận mắt thấy sản phẩm của mình phủ bụi ở cuối các cửa hàng điện tử Mỹ.
Tháng 6/1993, ông triệu tập các giám đốc ở Frankfurt, Đức, và bảo họ hãy “thay đổi tất cả, trừ vợ và con”. Đó là Tuyên bố Frankfurt, khởi đầu của “Quản trị mới” (신경영). Thông điệp rất thẳng: thôi đuổi theo số lượng, hãy theo đuổi chất lượng và nghĩ như một công ty toàn cầu.
Đống lửa điện thoại năm 1995
Khoảnh khắc nổi tiếng nhất đến vào năm 1995. Sau những phàn nàn về điện thoại Anycall bị lỗi, Samsung gom khoảng 150.000 điện thoại và thiết bị khác tại nhà máy ở Gumi rồi đốt ngay trước mặt nhân viên. Các sách kinh doanh Hàn Quốc đến nay vẫn kể lại, vì nó cho thấy vị chủ tịch thà hủy sản phẩm còn hơn xuất xưởng hàng kém chất lượng.
Điều gì thay đổi sau đó
Samsung chi nhiều tiền hơn cho thiết kế, tuyển người từ nước ngoài và bắt đầu xây dựng thương hiệu cao cấp. Logo hình bầu dục xanh vẫn dùng đến nay ra đời trong giai đoạn này, năm 1993. Cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997 sau đó buộc hãng phải lựa chọn khó khăn: Samsung Motors, công ty ô tô mà Lee từng ủng hộ, bị bán cho Renault của Pháp năm 2000. Nếu muốn xem đối thủ cùng thời Hyundai thoát khỏi cuộc khủng hoảng ấy ra sao, hãy đọc bài của chúng tôi về cách Hyundai tiếp quản Kia năm 1998.
Samsung trở thành ông lớn điện thoại như thế nào?
Samsung làm chiếc điện thoại di động đầu tiên năm 1988, và thương hiệu Anycall bán tốt ở Hàn Quốc trong thập niên 1990, một phần vì được thiết kế cho địa hình nhiều đồi núi của nước này. Tuy vậy, trên toàn cầu thì Nokia và Motorola thống trị. Samsung lớn lên nhờ làm đủ loại điện thoại ở mọi tầm giá.
Bước ngoặt là chiếc iPhone năm 2007. Samsung đáp lại bằng điện thoại Android, và chiếc Galaxy S đầu tiên ra mắt năm 2010. Galaxy Note năm 2011 khiến màn hình lớn trở nên phổ biến vào lúc nhiều người còn bảo chúng quá to. Đến năm 2012, Samsung đã vượt Nokia để thành nhà sản xuất điện thoại lớn nhất thế giới tính theo lượng xuất xưởng.
Cuộc chiến với Apple và vụ Note 7
Apple kiện Samsung về bằng sáng chế thiết kế năm 2011, và hai bên đấu nhau tại các tòa án khắp thế giới cho đến khi hòa giải năm 2018. Đồng thời, Apple vẫn mua linh kiện của Samsung như bộ nhớ và màn hình. Kiểu vừa là đối thủ vừa là nhà cung cấp này rất điển hình ở Samsung.
Thời điểm tồi tệ nhất đến năm 2016, khi pin Galaxy Note 7 bốc cháy. Samsung thu hồi chiếc máy rồi ngừng sản xuất. Đó là một nỗi xấu hổ tốn kém, và sau đó công ty đưa ra các bước kiểm tra an toàn pin mới. Điện thoại gập nối tiếp với Galaxy Fold năm 2019, và nay đã là một phần thường xuyên của dòng Galaxy. Về các mẫu máy và giá hiện hành, hãy xem trang chính thức của Samsung tại nước bạn.
Gia tộc Lee: ai đã điều hành Samsung
Câu chuyện của Samsung cũng là câu chuyện của ba vị chủ tịch. Đây là cách so sánh họ.
| Chủ tịch | Thời gian nắm quyền | Nổi tiếng vì |
|---|---|---|
| Lee Byung-chul (이병철) | 1938-1987 | Lập tập đoàn, đường và dệt may, canh bạc chip năm 1983 |
| Lee Kun-hee (이건희) | 1987-2020 | Cuộc chạy đua chất lượng 1993, thương hiệu toàn cầu, dẫn đầu chip và TV |
| Lee Jae-yong (이재용, Jay Y. Lee) | Phó chủ tịch từ 2012, chủ tịch từ 2022 | Điều hành Samsung trong thời smartphone và chip AI |
Lee Kun-hee bị đau tim năm 2014 và nằm viện nhiều năm cho đến khi qua đời vào tháng 10/2020. Người con trai duy nhất của ông, Lee Jae-yong, trên thực tế đã điều hành công ty trong thời gian đó. Sau khi cha mất, gia đình đã hiến tặng một bộ sưu tập nghệ thuật lớn, nay gọi là Bộ sưu tập Lee Kun-hee, cho các bảo tàng quốc gia của Hàn Quốc.
Các vụ kiện, nói ngắn gọn
Lee Jae-yong bị kết án trong một vụ hối lộ liên quan đến bê bối chính trị xoay quanh cựu Tổng thống Park Geun-hye, từng ngồi tù và được đặc xá năm 2022. Trong một vụ riêng về thương vụ sáp nhập năm 2015 giữa Samsung C&T và Cheil Industries, tòa tuyên ông vô tội. Cả hai vụ đều là hồ sơ công khai, và cả hai đều góp phần vào cuộc tranh luận lâu dài ở Hàn Quốc về việc các gia tộc chaebol nắm bao nhiêu quyền lực.
Các thành viên khác trong gia đình điều hành những doanh nghiệp khác. Em gái ông, Lee Boo-jin, đứng đầu Hotel Shilla, công ty khách sạn và miễn thuế của tập đoàn. CJ và Shinsegae, đều thuộc dòng người sáng lập, nay là các công ty riêng. Họ tên Hàn Quốc khiến nhiều bạn đọc rối ở đoạn này, nên hướng dẫn của chúng tôi về cách đọc tên người Hàn sẽ giúp ích.
Samsung ngày nay là gì? Các công ty dưới cùng một cái tên
Khi người ta nói “Samsung”, thường là họ muốn nói Samsung Electronics. Nhưng cái tên này bao trùm hàng chục công ty thành viên, mỗi nơi có cổ phiếu, hội đồng quản trị và cổ đông riêng. Những công ty lớn nhất gồm:
- Samsung Electronics: chip nhớ, foundry (gia công chip do công ty khác thiết kế), điện thoại Galaxy, TV và đồ gia dụng.
- Samsung Display và Samsung SDI: màn hình điện thoại và TV, cùng pin cho điện thoại và xe điện.
- Samsung C&T: xây dựng, thương mại, thời trang và công viên giải trí Everland; các kỹ sư xây dựng của hãng từng tham gia xây Burj Khalifa ở Dubai.
- Samsung Heavy Industries: đóng tàu, gồm cả tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng.
- Samsung Life Insurance và Samsung Fire & Marine: tài chính và bảo hiểm.
- Samsung Biologics: gia công sản xuất thuốc công nghệ sinh học, thành lập năm 2011.
Mảng chip của Samsung hiện nay
Chip nhớ vẫn là cốt lõi. Cuộc đua mới nhất là HBM (high-bandwidth memory, các chip DRAM xếp chồng dùng trong bộ xử lý AI), nơi SK Hynix, nhà sản xuất chip lớn còn lại của Hàn Quốc, đã dẫn trước từ sớm. Digitimes đưa tin rằng Samsung đang mở rộng năng lực đóng gói chip khi cuộc đua tiếp diễn. Ở mảng foundry, Samsung cạnh tranh với TSMC của Đài Loan. Bài giải thích về cổ phiếu SK Hynix của chúng tôi kể về phía đối thủ.
Vì sao Samsung quan trọng với Hàn Quốc, và với bạn ở nước ngoài
Samsung Electronics là công ty lớn nhất trên KOSPI (Korea Composite Stock Price Index, chỉ số chứng khoán chính của Seoul), nên giá cổ phiếu của nó kéo cả thị trường đi theo. Chip là một trong những mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Hàn Quốc, nghĩa là một năm tốt hay xấu của chip nhớ sẽ hiện ra trong số liệu thương mại và tăng trưởng của nước này. Người Hàn hay đùa rằng đất nước là “Cộng hòa Samsung” (삼성공화국), một cách nói chứa cả niềm tự hào lẫn nỗi lo khi quá nhiều thứ dựa vào một tập đoàn.
Đời sống thường ngày cũng cho thấy điều đó. Samsung điều hành bệnh viện, công viên giải trí, bảo hiểm, căn hộ và một đội bóng chày chuyên nghiệp, Samsung Lions. Một lời mời làm việc từ Samsung vẫn là một trong những điều được ao ước nhất ở Hàn Quốc, và kỳ thi tuyển đầu vào của hãng, GSAT, thu hút lượng lớn sinh viên mới tốt nghiệp.
Cách đầu tư vào Samsung từ nước ngoài
Samsung Electronics niêm yết trên Sàn giao dịch Hàn Quốc ở Seoul, gồm cổ phiếu phổ thông (005930) và cổ phiếu ưu đãi (005935), loại thường không có quyền biểu quyết. Hãng không niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán New York; chứng chỉ lưu ký toàn cầu được giao dịch ở London. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài chọn tiếp cận qua các quỹ hoặc ETF tập trung vào Hàn Quốc. Hãy hỏi công ty môi giới của bạn xem họ hỗ trợ đường nào và áp dụng phí gì. Đây không phải lời khuyên đầu tư.
Ví dụ thực tế: lần theo một chiếc điện thoại Galaxy
Lấy một chiếc Galaxy bán ở châu Âu. Chip nhớ bên trong nhiều khả năng đến từ nhà máy của chính Samsung ở Hàn Quốc, màn hình từ Samsung Display và pin có thể từ Samsung SDI, trong khi khâu lắp ráp cuối diễn ra tại các nhà máy Samsung ở nước ngoài. Một lần mua chạm đến ba công ty thành viên, và đó là tích hợp dọc (tự làm nhiều linh kiện của chính mình) mà Samsung xây dựng từ thập niên 1980.
FAQ
Ai sáng lập Samsung và vào năm nào?
Lee Byung-chul sáng lập Samsung vào ngày 1/3/1938 với tên Samsung Sanghoe, một cửa hàng buôn ở Daegu. Cửa hàng bán cá khô, nông sản địa phương và mì. Samsung Electronics ra đời muộn hơn nhiều, vào năm 1969.
Cái tên Samsung có nghĩa là gì?
Samsung (삼성, 三星) nghĩa là “ba ngôi sao” trong tiếng Hàn. Người sáng lập chọn tên này để gợi ra điều gì đó lớn lao, đông đảo và bền lâu. Logo ba ngôi sao của những thập kỷ đầu được thay bằng hình bầu dục xanh vào năm 1993.
Samsung bán gì trước khi làm đồ điện tử?
Lúc đầu là cá khô, nông sản và mì, sau đó là đường (Cheil Jedang, 1953) và vải len (Cheil Industries, 1954). Hãng cũng bước vào bảo hiểm, bán lẻ và giấy trước khi lập Samsung Electronics. Mảng điện tử khởi đầu bằng TV đen trắng.
Samsung là công ty Nhật hay Trung Quốc?
Đều không. Samsung là công ty Hàn Quốc, thành lập ở Daegu và đặt trụ sở tại Hàn Quốc. Mảng điện tử thuở đầu có liên doanh với Sanyo của Nhật, có thể là nguồn gốc của sự nhầm lẫn này.
Hiện nay ai sở hữu Samsung?
Mỗi công ty thành viên của Samsung thuộc sở hữu của các cổ đông, trong đó có nhiều tổ chức đầu tư nước ngoài. Gia tộc Lee kiểm soát tập đoàn qua cổ phần ở những công ty then chốt như Samsung C&T và Samsung Life Insurance, hai nơi này lại nắm cổ phiếu Samsung Electronics. Lee Jae-yong là chủ tịch từ năm 2022.
Samsung bắt đầu làm chip từ khi nào?
Samsung bước vào chip năm 1974 bằng việc mua cổ phần Korea Semiconductor, nhưng khởi đầu thực sự là Tuyên bố Tokyo năm 1983 và chiếc DRAM 64K đầu tiên trong năm đó. Đến năm 1992, hãng là nhà sản xuất DRAM lớn nhất thế giới. Chip nhớ vẫn là mảng kinh doanh lớn nhất của Samsung.
Nên đọc, xem và ghé thăm gì tiếp theo
Nếu đang ở Hàn Quốc, Bảo tàng Đổi mới Samsung (Samsung Innovation Museum) ở Suwon, trong khuôn viên Digital City của Samsung Electronics phía nam Seoul, kể lại lịch sử đồ điện tử và các sản phẩm của Samsung; hãy xem trang chính thức của bảo tàng để biết quy định đặt chỗ và ngày mở cửa. Ở Seoul, Bảo tàng Nghệ thuật Leeum tại Hannam-dong, do Quỹ Văn hóa Samsung vận hành, cho thấy việc sưu tầm của gia tộc đã định hình giới nghệ thuật Hàn Quốc ra sao. Ở Daegu, hãy tra vị trí cửa hàng gốc qua các trang du lịch của thành phố.
Về mặt kinh doanh, hãy theo dõi ba điều: Samsung làm ăn thế nào ở HBM so với SK Hynix, mảng foundry có giành được khách hàng lớn bên ngoài hay không, và các thương vụ ngoài chip. Bloomberg đưa tin rằng Samsung đang đàm phán mua Modine, công ty làm giải pháp làm mát trung tâm dữ liệu, theo Reuters; chưa có gì được xác nhận cho đến khi Samsung công bố. Với kết quả kinh doanh hằng quý và tin chính thức, trang quan hệ nhà đầu tư và phòng tin tức của Samsung là nơi nên kiểm tra.
Bài liên quan
Nguồn k-korea.blog · news.google.com
Giá, giờ mở cửa và tình trạng hàng có thể thay đổi. Hãy kiểm tra trang chính thức trước khi mua hoặc đi.