22 phút đọc
Soju là rượu trong của Hàn Quốc, độ cồn khoảng 16 đến 21%, đựng trong chai xanh lá. Vị của nó giống vodka nhẹ và hơi ngọt, được rót vào ly nhỏ để uống chung với đồ ăn, và ở Hàn thì bàn thịt nướng, bữa tối công ty hay quán lều ven đường lúc khuya nào cũng có.
Nếu sắp gọi chai đầu tiên ở quán thịt nướng Hàn ở nước ngoài hay trong chuyến đi Seoul, thứ bạn cần không phải là hóa học. Bạn cần biết nó mạnh đến đâu, nên chọn chai nào, và những quy tắc rót rượu khiến người Hàn thấy bạn hiểu chuyện.
Điểm chính
- Soju (소주) chai xanh thường có độ cồn khoảng 16 đến 21%: nhẹ hơn vodka, nhưng mạnh gấp đôi rượu vang.
- Phần lớn soju phổ thông là cồn pha loãng từ nguyên liệu như sắn (tapioca) và khoai lang, thói quen có từ lệnh hạn chế dùng gạo nấu rượu của Hàn Quốc năm 1965.
- Đừng tự rót cho mình. Hãy rót cho người khác bằng hai tay, và quay nghiêng người đi khi uống trước người lớn tuổi.
- Somaek (소맥) là soju pha với bia, còn cách giải rượu quen thuộc nhất của người Hàn là bát canh nóng haejang-guk (해장국), nghĩa đen là “canh chữa say”.
Soju làm từ gì? Gạo trước, rồi khoai lang và sắn
Soju ban đầu là rượu gạo chưng cất. Kỹ thuật chưng cất đến Hàn Quốc vào thế kỷ 13, thời Goryeo, qua tiếp xúc với đế quốc Mông Cổ, và những vùng như Andong nổi tiếng với rượu soju gạo nồng và thơm. Kiểu cũ này vẫn còn, thường gọi là soju truyền thống hay soju chưng cất (증류식 소주, jeungnyusik soju).
Loại soju phần đông người ta uống ngày nay lại là một sản phẩm khác. Năm 1965, chính phủ Hàn Quốc hạn chế dùng gạo để nấu rượu vì gạo cần cho bữa ăn. Các nhà sản xuất chuyển sang cách rẻ hơn: làm cồn nguyên chất nồng độ cao từ tinh bột như sắn, khoai lang và các loại ngũ cốc khác, rồi pha loãng với nước, thêm chất tạo ngọt và hương liệu. Đó là soju pha loãng (희석식 소주, huiseoksik soju), thứ đang nằm trong những chai xanh nổi tiếng kia.
Vì sao soju uống nhẹ và êm?
Vì nó được làm ra để như vậy. Soju pha loãng bắt đầu từ một loại cồn rất sạch, gần như không mùi vị, và nhà sản xuất thêm chút chất ngọt để bớt cảm giác cay nồng của cồn. Kết quả là một thức uống trôi dễ dàng khi ăn đồ mặn, cay và béo. Đó là toàn bộ ý đồ thiết kế, và cũng là lý do nhiều người đánh giá thấp nó.
Soju chưng cất thì khác hẳn. Bạn sẽ thấy mùi ngũ cốc, gạo, đôi khi có hương trái cây hoặc hạt, cùng cảm giác ấm nồng hơn. Nếu bạn thích whisky hay baijiu (rượu ngũ cốc của Trung Quốc), hãy thử một chai soju chưng cất trước khi đánh giá cả dòng rượu này qua chai xanh.
Soju bao nhiêu độ? Giải thích độ cồn
Soju chai xanh thường có độ cồn (ABV) từ khoảng 16% đến 21%. Để so sánh, rượu vang phần lớn ở mức 12 đến 15%, còn vodka thường là 40%. Soju vị trái cây thường nhẹ hơn, hay ở mức hơn chục độ. Soju truyền thống chưng cất có thể mạnh hơn nhiều, nhiều chai từ 40% trở lên.
Độ cồn của soju thường ngày đã giảm dần qua nhiều thập kỷ. Thế hệ lớn tuổi còn nhớ những chai gắt và mạnh hơn hẳn, và các hãng đã ra mắt phiên bản nhẹ hơn khi khẩu vị thay đổi. Con số chính xác tùy thương hiệu và phiên bản, nên hãy đọc nhãn: chai Hàn in độ cồn bằng một con số kèm % hoặc 도 (do, “độ”).
Một chai soju có bao nhiêu rượu?
Chai xanh tiêu chuẩn chứa 360ml, rót được khoảng bảy ly nhỏ kiểu Hàn. Tính ra, một chai có lượng cồn tương đương một chai rượu vang. Người Hàn thường gọi nguyên chai cho cả bàn thay vì gọi từng ly, và vì ly luôn được rót thêm trước khi cạn nên rất dễ quên mình đã uống bao nhiêu.
Vì sao soju đựng trong chai xanh?
Chai xanh trở thành diện mạo của soju từ thập niên 1990, khi một thương hiệu nổi tiếng quảng bá loại rượu của mình là trong và tươi mát, và dùng thủy tinh xanh để nói lên điều đó. Các đối thủ chạy theo, và màu xanh thành tín hiệu nhận diện cả dòng sản phẩm, giống như chai nâu cao gợi ngay đến bia.
Các chai cũng được chuẩn hóa giữa những hãng lớn để có thể thu gom, rửa và tái sử dụng bất kể thương hiệu. Vì thế chai Chamisul (참이슬) và chai Chum Churum (처음처럼) cầm trên tay gần như giống hệt nhau. Một số thương hiệu mới và phong cách retro dùng thủy tinh trong hoặc màu khác để nổi bật, nên xanh lá không phải luật, chỉ là mặc định.
Những nghi thức với chai rượu bạn sẽ thấy trên bàn nhậu Hàn
Trước khi mở, người ta hay dốc ngược chai rồi lắc để tạo xoáy nước nhỏ bên trong, hoặc đập mạnh đáy chai vào lòng bàn tay. Mở nắp xong, có người xoắn mẩu kim loại rồi búng đi như một trò chơi. Không điều nào làm đổi vị rượu. Đó là màn mở đầu cho vui, và tham gia là cách phá băng rất tốt.
Soju trái cây, soju chai xanh và soju truyền thống: nên thử loại nào trước?
Ba kiểu này bao quát gần hết những gì bạn thấy trên thực đơn hay kệ hàng. Đây là cách chúng so với nhau.
| Loại | Độ cồn thường gặp | Vị | Hợp với | Ăn kèm |
|---|---|---|---|---|
| Soju chai xanh (pha loãng, 희석식) | Khoảng 16 đến 21% | Sạch, hơi ngọt, ít mùi | Trải nghiệm bàn nhậu Hàn kinh điển | Samgyeopsal (ba chỉ nướng), các món lẩu canh, cá sống |
| Soju trái cây (과일소주) | Thường nhẹ hơn, hay ở mức hơn chục độ | Ngọt, như kẹo hoặc nước trái cây | Người mới không thích vị rượu | Gà rán, tteokbokki (bánh gạo cay) |
| Soju chưng cất (증류식, ví dụ Andong soju 안동소주) | Thường 25% đến hơn 40% | Mùi ngũ cốc, đậm vị gạo, ấm nồng | Nhâm nhi chậm, làm quà, người mê rượu mạnh | Thịt bò nướng, jeon (bánh xèo mặn kiểu Hàn), một bữa tối yên tĩnh |
Soju trái cây có hợp với người mới không?
Có, nhưng kèm một lời cảnh báo. Các vị như bưởi, nho xanh, đào, mận và dâu giấu cồn rất khéo nên soju trái cây nổi tiếng là khiến người ta say lúc nào không hay. Hãy coi mỗi chai là rượu thật, vì nó đúng là rượu thật.
Bạn sẽ gặp những thương hiệu soju nào?
Ở ngoài Hàn Quốc, những cái tên gặp nhiều nhất là Jinro và Chamisul của HiteJinro, và Chum Churum của Lotte Chilsung. Ở Hàn bạn còn gặp soju địa phương được ưa chuộng ngay tại tỉnh của nó, và các thương hiệu chưng cất cao cấp như Hwayo (화요). Dòng sản phẩm và độ cồn hiện tại có thể thay đổi, nên hãy xem trang chính thức của hãng trước khi đi tìm một chai cụ thể.
Uống soju sao cho lịch sự: các quy tắc rót rượu của người Hàn
Soju là thức uống để giao tiếp, và phép tắc xoay quanh sự tôn trọng tuổi tác và vị thế, cùng tinh thần với lý do người Hàn cúi chào. Là khách nước ngoài, bạn làm sai một chút cũng không ai phật lòng, nhưng làm đúng thì sẽ được chú ý.
- Đừng tự rót cho mình. Người khác rót đầy ly cho bạn, và bạn rót cho họ. Thấy ly người ngồi cạnh cạn thì hãy rót thêm.
- Rót bằng hai tay với người lớn tuổi. Tay phải cầm chai, tay trái chạm nhẹ vào cổ tay hoặc cẳng tay phải. Với bạn bè cùng tuổi, một tay là đủ.
- Nhận rượu bằng hai tay. Khi người lớn tuổi rót, hãy nâng ly bằng cả hai tay, hoặc tay phải cầm ly và tay trái đỡ bên cạnh.
- Chờ lời chúc rượu. Ly đầu tiên thường được uống cùng lúc sau khi ai đó nói geonbae (건배, “cạn ly”).
- Quay đi khi uống trước người lớn. Khi uống trước bậc trên, hãy nghiêng đầu sang một bên và lấy tay che ly.
- Chạm ly thấp hơn. Khi cụng ly, giữ mép ly của bạn thấp hơn mép ly người lớn tuổi một chút.
Có bắt buộc uống cạn từng ly không?
Không. Ly đầu tiên thường uống cạn một hơi, gọi là one-shot (원샷) theo kiểu tiếng Anh bồi của người Hàn, nhưng sau đó nhấp từng ngụm là bình thường. Muốn chậm lại thì cứ để lại một ít soju trong ly: ly còn đầy thì không ai rót thêm được, đây là cách lịch sự để tạm nghỉ. Ở các bữa tối công ty gọi là hoesik (회식), áp lực phải uống từng rất lớn và đã giảm nhiều. Bài về văn hóa công sở Hàn Quốc giải thích các buổi tối đó diễn ra thế nào hiện nay.
Somaek là gì và pha thế nào?
Somaek ghép từ soju và maekju (맥주, bia). Đó là soju rót vào ly bia lager nhẹ, và có lẽ là thức uống pha trộn được gọi nhiều nhất ở Hàn Quốc. Bia làm soju êm hơn, soju làm bia nồng hơn, còn bọt khí cắt bớt vị béo của đồ nướng.
Tỉ lệ khởi đầu hay gặp là khoảng ba phần soju và bảy phần bia, nhưng mỗi bàn có một quan niệm riêng. Nhiều người rót soju đến một vạch nhất định trong ly, đổ bia đầy lên, rồi gõ nhẹ vào ly hoặc dùng đũa khuấy cho nổi bọt. Một số quán bán ly somaek có vạch chia sẵn để lần nào rót cũng như nhau.
Somaek khác gì soju bomb?
Soju bomb là thả nguyên một ly soju nhỏ vào ly bia, cả ly lẫn rượu, thường sau khi gác nó lên đôi đũa rồi gõ cho rơi xuống. Somaek chỉ đơn giản là pha trộn. Bomb là phiên bản tiệc tùng và trôi xuống rất nhanh, nên chỉ nên thử một lần cho biết.
Cocktail soju: cách pha yogurt soju và vài công thức dễ làm
Người Hàn pha soju với bất cứ thứ gì có trong tủ lạnh cửa hàng tiện lợi. Ba kiểu cứ lặp lại mãi: soju với nước uống sữa chua ngọt, soju với soda chanh (người Hàn gọi là saida, 사이다), và soju dưa hấu, hay subak soju (수박소주), được đựng trong quả dưa hấu khoét rỗng ở các bữa tiệc mùa hè.
Cách pha yogurt soju (요구르트 소주)
- 1 chai (360ml) soju chai xanh, ướp lạnh
- 2 chai nhỏ (khoảng 65ml mỗi chai) nước uống sữa chua Hàn Quốc, như các loại men vi sinh bán ở tiệm tạp hóa Hàn
- 1 cốc (240ml) soda chanh, ướp lạnh
- 1 cốc đá viên
- 2 lát chanh mỏng, tùy chọn
- Ướp lạnh soju, nước sữa chua và soda ít nhất một giờ để bớt phải dùng đá.
- Rót soju và nước sữa chua vào bình, khuấy nhẹ đến khi hỗn hợp đục đều.
- Rót soda từ từ để giữ lại chút bọt khí, rồi khuấy một lần.
- Cho đá vào các ly nhỏ, rót rượu vào và thêm một lát chanh. Nếm thử trước khi mời và thêm soda nếu thấy còn nồng.
Dùng gì thay nếu không tìm được nguyên liệu Hàn Quốc?
Bất kỳ loại sữa lên men ngọt, uống được đều thay cho nước sữa chua Hàn, dù sẽ đặc hơn. Sprite hoặc 7UP thay được saida của Hàn. Nếu hoàn toàn không tìm được soju, một loại rượu mạnh trung tính độ thấp pha loãng với nước sẽ cho độ mạnh gần giống, nhưng không giống về vị. Các chuỗi tạp hóa Hàn như H Mart ở Mỹ thường có nước sữa chua và nước ngọt Hàn, và một số cửa hàng bán cả soju ở nơi luật rượu cho phép.
Ăn gì với soju, và những món giải rượu của người Hàn hôm sau
Ở Hàn Quốc gần như không ai uống soju khi bụng rỗng. Đồ ăn dọn kèm khi uống rượu gọi là anju (안주), và logic kết hợp rất đơn giản: mặn, béo, cay và nước dùng.
- Samgyeopsal (삼겹살): ba chỉ nướng cuốn rau xà lách với tỏi và ssamjang (sốt chấm đặc). Bữa ăn soju mặc định.
- Kimchi jjigae (김치찌개): canh kimchi sôi sùng sục, ăn chung từ giữa bàn.
- Jeon (전): bánh xèo mặn kiểu Hàn, nhất là vào những ngày mưa.
- Hoe (회): cá sống kiểu Hàn, thường chấm sốt cay làm từ gochujang (고추장), tương ớt lên men của Hàn Quốc.
- Gà rán và tteokbokki cho những đêm uống soju trái cây và somaek.
Không gian kinh điển là pojangmacha (포장마차), quán nhậu lều ven đường với ghế nhựa thấp và tấm bạt màu cam. Nếu bạn đến Seoul, hãy xem danh sách những việc nên làm ở Seoul về đêm để biết các khu tập trung quán ăn uống khuya.
Người Hàn ăn gì để giải rượu?
Bữa sáng sau cơn say có hẳn một từ riêng: haejang (해장), tạm dịch là “làm dịu dạ dày”. Các lựa chọn phổ biến gồm haejang-guk (해장국), món canh đậm đà thường nấu với nước hầm xương bò, cải thảo và tiết đông; kongnamul-guk (콩나물국), canh giá đỗ thanh nhẹ; bugeo-guk (북어국), canh cá minh thái khô; và với nhiều sinh viên là mì ramyeon ăn liền. Cửa hàng tiện lợi ở Hàn cũng bán các chai “nước giải rượu” nhỏ đặt cạnh quầy thu ngân. Đây là tập quán và món ăn an ủi, không phải thuốc: nước lọc, nghỉ ngơi và uống ít đi mới thật sự có ích.
Mua soju ở nước ngoài thế nào, và uống có trách nhiệm
Ở Mỹ, nơi dễ thử soju nhất là các quán thịt nướng Hàn và tiệm tạp hóa Hàn. Ở một số bang, gồm California và New York, quy định cho phép cơ sở có giấy phép bán bia và rượu vang được bán soju dưới một mức độ cồn nhất định, đó là một lý do khiến soju xuất hiện nhiều trên thực đơn Hàn ở đó. Quy định khác nhau tùy bang và tùy nước, nên hãy kiểm tra cơ quan quản lý rượu ở địa phương nếu bạn muốn biết một cửa hàng được phép bán gì.
Khi mua, hãy xem ba thứ trên nhãn: độ cồn, rượu pha loãng (희석식) hay chưng cất (증류식), và hương vị. Một chai soju trái cây và một chai chưng cất 40% có thể nằm cạnh nhau trên kệ nhưng là hai thức uống hoàn toàn khác. Về giá và hàng có sẵn, hãy xem trang của nhà nhập khẩu hoặc nhà bán lẻ, vì cả hai đều chênh nhiều giữa các thị trường.
Cách giữ nhịp cho một đêm uống soju
- Ăn trước và ăn liên tục. Đồ nhắm của Hàn sinh ra là có lý do.
- Đếm chai, đừng đếm ly. Một chai 360ml có lượng cồn xấp xỉ một chai rượu vang.
- Xen kẽ với nước lọc. Hầu hết quán Hàn đều để sẵn chai hoặc bình nước trên bàn.
- Để ly còn đầy một phần để ngăn người ta rót thêm mà không làm khó ai.
- Tuyệt đối không lái xe. Hình phạt uống rượu lái xe ở Hàn Quốc rất nghiêm, và ở Seoul có xe buýt đêm, taxi và dịch vụ lái xe thuê để bạn không phải tự lái.
Nếu bạn đang dùng thuốc, đang mang thai hoặc có bệnh lý, hãy hỏi bác sĩ trước khi uống rượu. Và nếu ai đó say đến mức không đứng được hay không phản ứng, hãy gọi trợ giúp: số khẩn cấp ở Hàn Quốc là 119.
FAQ
Soju có mạnh hơn vodka không?
Không. Soju chai xanh thường có khoảng 16 đến 21% cồn, còn vodka thường là 40%. Một số loại soju truyền thống chưng cất đạt độ mạnh gần vodka, nên hãy đọc nhãn trên các chai cao cấp.
Soju có vị thế nào?
Soju thường ngày có vị sạch, hơi ngọt, cồn nhẹ, hơi giống vodka pha loãng. Soju trái cây có vị như nước trái cây ngọt. Soju chưng cất có nhiều mùi ngũ cốc và gạo hơn, hậu vị mạnh hơn.
Soju có giống sake không?
Không. Sake của Nhật được ủ từ gạo và không chưng cất. Phần lớn soju là rượu mạnh chưng cất rồi pha loãng, còn soju truyền thống được chưng cất từ ngũ cốc như gạo. Họ hàng gần nhất của sake ở Hàn Quốc là cheongju (청주), rượu gạo ủ trong.
Soju có nên uống lạnh không?
Có, người Hàn gần như luôn uống soju chai xanh và soju trái cây ướp lạnh, lấy thẳng từ tủ lạnh, trong ly nhỏ. Soju chưng cất có thể nhâm nhi mát hoặc ở nhiệt độ phòng, đôi khi uống với đá.
Vì sao uống soju bằng ly nhỏ?
Ly nhỏ hợp với văn hóa uống chung: mọi người liên tục rót cho nhau, nên ly được rót lại thường xuyên và cuộc uống luôn mang tính giao tiếp. Ly nhỏ cũng khiến việc nâng ly diễn ra dày hơn, vừa là cái vui vừa là cái rủi ro.
Soju có gluten không?
Tùy thương hiệu và nguyên liệu, vì mỗi nhà sản xuất dùng loại tinh bột và phụ gia khác nhau. Nếu bạn kiêng gluten vì lý do y tế, hãy xem thông tin chính thức của nhà sản xuất hoặc liên hệ nhà nhập khẩu thay vì phỏng đoán.
Đêm soju đầu tiên: nên gọi gì và thử gì tiếp theo
Hãy bắt đầu bằng một chai xanh của thương hiệu phổ thông và một đĩa samgyeopsal, để nếm soju theo cách phần đông người Hàn vẫn làm. Vòng hai, thử một ly somaek để hiểu vì sao nó thống trị bàn nhậu Hàn. Sau đó chọn một chai soju chưng cất như Andong soju để nhâm nhi chậm, vì nó cho bạn biết soju từng có vị thế nào trước lệnh hạn chế gạo năm 1965.
Nếu chuyến đi Hàn Quốc là bước tiếp theo, hãy lên kế hoạch một bữa tối ở quán thịt nướng và một đêm khuya ở quán lều ven đường, rồi để trống buổi sáng hôm sau cho một bát haejang-guk. Về thương hiệu, độ cồn và hương vị hiện hành, trang chính thức của các hãng là nơi nên kiểm tra.
Bài liên quan
Nguồn k-korea.blog
Giá, giờ mở cửa và tình trạng hàng có thể thay đổi. Hãy kiểm tra trang chính thức trước khi mua hoặc đi.