Seoul nu

Budae jjigae (부대찌개): Spam, ramen en een naoorlogs verhaal

Naar het recept ↓

13 min lezen

Budae jjigae (부대찌개), de Koreaanse legerstoofpot, is een pittige pot met Spam en ramen die na 1953 ontstond. Hij komt uit de jaren na de Koreaanse Oorlog, toen bewerkt vlees van Amerikaanse legerbases in een kimchibouillon verdween, en is nog altijd een van de populairste stoofpotten van Korea. Thuis heb je hem in ongeveer 35 minuten klaar met een blik Spam, een pak instantramen en wat ingrediënten uit een Aziatische supermarkt.

Kernpunten

  • Budae (부대) betekent militaire eenheid of basis en jjigae (찌개) betekent stoofpot. De naam zegt dus letterlijk “basisstoofpot”.
  • Het gerecht groeide rond de Amerikaanse bases na de Koreaanse Oorlog van 1950-53, en Uijeongbu, ten noorden van Seoul, heeft nog steeds een hele straat vol budae jjigae-restaurants.
  • De basis is ham uit blik, worstjes, kimchi en een bouillon met gochugaru (Koreaanse chilivlokken), met instantramen die er pas in de laatste 3 minuten bij gaan.
  • Buiten Korea haal je elk kernproduct bij Koreaanse supermarkten zoals H Mart of online, en Spam ligt in de meeste gewone supermarkten.

Wat is Koreaanse legerstoofpot (budae jjigae)?

Budae jjigae is een hotpot die je deelt. De rauwe ingrediënten liggen netjes gerangschikt in een brede, ondiepe pan, in het midden komt een pittige pasta, de bouillon wordt langs de rand gegoten en alles kookt op een draagbaar gasstel midden op tafel. Iedereen eet uit dezelfde pan terwijl die pruttelt, met kommen witte rijst erbij.

Wat erin zit, is een ontmoeting van twee eetculturen. Aan de ene kant de Koreaanse basis: gerijpte kimchi, gochugaru, gochujang (gefermenteerde chilipasta), knoflook, tofu en lente-ui. Aan de andere kant Amerikaans bewerkt voedsel: Spam, hotdogworstjes, soms baked beans en een plak Amerikaanse kaas die bovenop smelt. De bouillon smaakt rokerig, zout, zuur van de kimchi en matig pittig, en het vet van de ham geeft hem meer body dan de meeste Koreaanse stoofpotten.

Het slot is waar iedereen het over heeft. Tegen het einde laat je een blok instantramen in de pan zakken, en de noedels zuigen de ingekookte bouillon op. In Korea heet die toevoeging sari (사리): een extra portie noedels of ander bijgerecht dat je boven op de basisstoofpot bestelt.

Waar budae jjigae vandaan komt: Spam, worstjes en Amerikaanse bases

Het verhaal begint met honger. Nadat de Koreaanse Oorlog in 1953 eindigde met een wapenstilstand, was Zuid-Korea een van de armste landen ter wereld en was vlees een luxe die de meeste gezinnen zelden zagen. Amerikaanse troepen bleven in grote aantallen, en hun bases hadden iets wat de dorpen eromheen niet hadden: volop ingeblikt en bewerkt vlees.

Dat eten kwam op verschillende manieren in Koreaanse keukens terecht. Een deel als restanten uit de kantines van de bases, een deel als overschot en een deel via de zwarte markt rond de PX (de winkel op de basis). Locals die op of vlak bij de bases werkten, namen ham, worstjes en spek mee naar huis, en kookten zoals Koreaanse koks met elk eiwit doen: in een pot met kimchi, chili en water.

De eerste versies waren ruwer

De oudste vorm wordt meestal herleid tot kkulkkuri-juk (꿀꿀이죽), ruwweg “knorknorpap”, een gekookte mix van wat er maar uit de keukens van de bases kwam. Het was overlevingseten, en oudere Koreanen herinneren het zich nog zo. Toen de economie verbeterde, maakten de restjes plaats voor ongeopende blikken en verpakkingen, en het gerecht werd de nettere stoofpot die je nu bestelt.

Waarom juist Spam?

Spam, ingeblikt varkensvlees van het Amerikaanse bedrijf Hormel sinds 1937, was een vast onderdeel van het Amerikaanse legerrantsoen. Het hoefde niet gekoeld, hield jaren en was zout en vet genoeg om een hele pan op smaak te brengen. In Korea verhuisde het in de decennia daarna van de zwarte markt naar de supermarktschappen. Spam-cadeausets werden een gewoon geschenk bij Seollal, het Koreaanse maanjaar, en bij Chuseok, het oogstfeest in de herfst, wat laat zien hoe volledig de ham uit blik is overgenomen.

Wat is Johnson-tang?

In de Seoulse wijk Yongsan, rond de voormalige hoofdgarnizoensbasis van de VS, staat een versie van de stoofpot bekend als Johnson-tang (존슨탕). Het populaire verhaal koppelt de naam aan het bezoek van de Amerikaanse president Lyndon B. Johnson aan Korea in 1966, maar dat verband is folklore en geen vastgelegd feit. Johnson-tang leunt meestal zwaarder op vlees en lichter op kimchi dan de Uijeongbu-stijl.

Een ondiepe pan rode Koreaanse stoofpot die pruttelt op een draagbaar gasstel op een restauranttafel
Foto: Budae-jjigae 1 door lazy fri13th, CC BY 2.0

Waarom Koreanen nog steeds dol zijn op legerstoofpot

Je zou verwachten dat een gerecht uit armoede verdwijnt zodra mensen iets beters kunnen betalen. Budae jjigae deed het omgekeerde. Tegenwoordig eten kantoormedewerkers het als lunch, studenten na de les en gezinnen in het weekend, en je vindt het terug in smaken van instantnoedels en maaltijdpakketten uit de buurtwinkel.

Een deel van de verklaring is smaak. De combinatie van gefermenteerde kimchi, chili en vet, zout bewerkt vlees raakt dezelfde trek als een goede chili dog, en de ramen aan het eind maken van één pan een complete maaltijd. Het is bovendien goedkoop om te maken en bijna niet te verpesten, een klassieker voor studentenhuizen en je eerste eigen woning.

De andere reden is sociaal. De Koreaanse eetcultuur draait om delen vanuit het midden van de tafel, en een borrelende hotpot is het vanzelfsprekende middelpunt van een etentje met een groep. Budae jjigae is een gangbare keuze voor een ongedwongen maaltijd met collega’s (lees ook onze gids over Koreaanse werkcultuur en hoesik-diners), omdat het voedzaam is, goed past bij soju en niemand het over aparte bestellingen hoeft eens te worden.

Het draagt ook herinnering met zich mee. Voor oudere Koreanen roept het de harde decennia na de oorlog op. Voor jongeren is het gewoon comfortfood. Die dubbele lading is een groot deel van waarom het gerecht is blijven bestaan.

Wat zit er in budae jjigae: ingrediënten en vervangers buiten Korea

Er bestaat geen officieel recept, maar de meeste pannen hebben dezelfde bouwstenen. Hieronder zie je wat elk ingrediënt doet en wat je kunt gebruiken als je het niet kunt vinden.

Ingrediënt Wat het doet Makkelijke vervanger buiten Korea
Spam of ham uit blik Zout, vet en de kenmerkende rokerige smaak Elk ander blik luncheon meat, of Spam met minder zout
Worstjes (Wiener-worstjes of hotdogs) Beetgaarheid en extra rokerigheid Elke frankfurter, cocktailworstje of gerookte kielbasa
Gerijpte kimchi (묵은지-stijl) Zuurgraad en diepte Gekochte kimchi van Chinese kool, een of twee weken extra in de koelkast bewaard
Gochugaru (Koreaanse chilivlokken) Felrode kleur en pit Geen directe vervanger; in noodgevallen milde chilipoeder met een snufje paprikapoeder
Gochujang (gefermenteerde chilipasta) Zoete, hartige body Verkrijgbaar in potten bij de meeste Aziatische winkels en bij veel supermarkten
Tofu Zuigt de bouillon op en temt de pit Elke stevige of halfstevige tofu
Baked beans Een vleugje zoetheid, knipoog naar de oorsprong op de bases Elke baked beans in tomatensaus uit blik, of weglaten
Plak Amerikaanse kaas Romigheid zodra hij in de bouillon smelt Elke smeltkaasplak; weglaten als je een zuiverdere bouillon wilt
Instantramen De laatste gang; de noedels zuigen de bouillon op Elk blok instantnoedels, of Koreaanse ramen sari (losse noedelblokken)
Tteok (rijstkoekjes) Zacht-taaie structuur Diepgevroren gesneden of staafvormige rijstkoekjes van een Koreaanse winkel; optioneel

De bouillonbasis doet meer ertoe dan de meeste recepten toegeven. Koreaanse restaurants gebruiken vaak runderbottenbouillon of een bouillon van ansjovis en kombu (myeolchi yuksu, 멸치육수). Thuis geeft kippenbouillon met weinig zout een heel goed resultaat, en gewoon water werkt als je kimchi krachtig is. Kies bouillon met weinig zout, want ham, worstjes en kimchi brengen al genoeg zout mee.

Uijeongbu-stijl of Songtan-stijl: de twee belangrijkste scholen

Koreanen delen budae jjigae vaak in regionale stijlen in, genoemd naar de basisplaatsen waar het gerecht wortel schoot. De verschillen zijn los en elk restaurant voegt een eigen draai toe, maar de grote lijnen zijn bekend.

Stijl Waar het vandaan komt Hoe het smaakt Typische extra’s
Uijeongbu-stijl Uijeongbu, een stad net ten noorden van Seoul, bij voormalige Amerikaanse bases Zuiverdere bouillon met veel kimchi; pittig en een beetje zuur Kimchi, tofu, lente-ui, ramen; vaak zonder kaas
Songtan-stijl Songtan, in Pyeongtaek, ten zuiden van Seoul, bij een Amerikaanse luchtmachtbasis Rijkere, vleesrijkere bouillon met meer ham en worst Kaas, baked beans, meer bewerkt vlees
Johnson-tang Yongsan, centraal Seoul Veel vlees, minder kimchi, meer een stoofpot Gehakt, kool, gesneden ham

Kook je voor mensen die het nog nooit hebben gegeten, begin dan dichter bij de Uijeongbu-stijl. De kimchibouillon maakt het gerecht Koreaans, en kaas kun je altijd aan tafel toevoegen. Wil je iets rijkers voor een koude avond, ga dan voor de Songtan-stijl met bonen en kaas.

Budae jjigae (부대찌개) thuis maken: het recept

  • 200 g Spam (ongeveer een halve blik van 340 g), in plakken van 1 cm
  • 4 Wiener-worstjes of 2 hotdogs, schuin gesneden
  • 1 kop goed gefermenteerde kimchi van Chinese kool, gehakt
  • 1/2 blok stevige tofu (ongeveer 150 g), in plakken van 1 cm
  • 1/2 ui, in plakjes
  • 2 lente-uitjes, in stukken van 5 cm
  • 1 kop Koreaanse rijstkoekjes (tteok), optioneel
  • 1 handje enoki of shiitake
  • 3 el baked beans uit blik
  • 1 plak Amerikaanse kaas
  • 1 pak instantramen (kruidenzakje optioneel)
  • 4 kopjes bouillon van ansjovis en kombu of kippenbouillon met weinig zout
  • 2 el gochugaru (Koreaanse chilivlokken)
  • 1 el gochujang
  • 2 el sojasaus
  • 1 el fijngehakte knoflook
  • 1 tl suiker
  • 1/4 tl gemalen zwarte peper
  1. Maak de saus: roer gochugaru, gochujang, sojasaus, knoflook, suiker en zwarte peper in een kommetje door elkaar. Laat het staan terwijl je de rest snijdt, zodat de chilivlokken zacht worden.
  2. Schik alles in nette vakjes in een brede, ondiepe pan: kimchi, ui, tofu, Spam, worstjes, rijstkoekjes, paddenstoelen en baked beans. Schep de saus in het midden.
  3. Giet de bouillon voorzichtig langs de rand, niet over de saus. Breng op hoog vuur aan de kook, ongeveer 5 tot 7 minuten.
  4. Zet het vuur op middelhoog en laat 8 tot 10 minuten sudderen. Schep af en toe bouillon over de ingrediënten, zodat de saus gelijkmatig oplost. Proef en voeg een scheut kimchisap of sojasaus toe als het meer diepte nodig heeft.
  5. Leg het blok ramen, de lente-ui en de kaasplak erbovenop. Kook 2 tot 3 minuten en trek de noedels met stokjes los tot ze net gaar zijn.
  6. Serveer rechtstreeks uit de pan, het liefst op een draagbaar gasstel aan tafel, met kommen gestoomde rijst. Voeg extra bouillon toe als de soep tijdens het eten te ver inkookt.

Waar koop je budae jjigae-ingrediënten buiten Korea?

In de VS, Canada, het VK en Australië heeft een Koreaanse of pan-Aziatische supermarkt alles van de lijst. Grote ketens zoals H Mart in Noord-Amerika verkopen kimchi, gochugaru, gochujang, rijstkoekjes, Koreaanse ramen en losse ramen sari onder één dak. Spam, hotdogs, baked beans en Amerikaanse kaas ligt in gewone supermarkten.

Geen Koreaanse winkel in de buurt? Gochugaru en gochujang worden veel online verkocht, en veel supermarkten hebben gochujang inmiddels in het schap met wereldkeuken. Voor kimchi koop je een pot met het etiket napa-koolkimchi en laat je die een of twee weken extra in de koelkast staan. Zuurdere kimchi maakt een betere stoofpot, en daarom bewaren Koreaanse koks hun oudste kimchi voor jjigae.

Welke ramen kun je het best gebruiken?

Elke instantnoedel werkt, want de stoofpot levert de smaak zelf. Koreaanse merken zoals Nongshim’s Shin Ramyun zijn in Korea een gangbare keuze. Dikkere, taaiere noedels houden het in een lang pruttelende pan beter vol dan dunne. Veel koks laten het kruidenzakje helemaal weg; gebruik je het wel, schroef dan de sojasaus terug.

Vegetarische en lichtere versies

Spam is de kern van het gerecht, maar ook zonder maak je een goede pan. Vervang het vlees door plantaardige worstjes en extra tofu, kies kimchi zonder dierlijke ingrediënten (veel kimchi bevat vissaus of gezouten garnalen, dus lees het etiket) en gebruik een bouillon van kombu en paddenstoelen. Voor een lichtere vleesversie neem je ham met minder zout en laat je de kaas en het kruidenzakje van de ramen weg.

Veelgemaakte fouten bij Koreaanse legerstoofpot

Het recept is vergevingsgezind, maar een paar gewoontes maken het verschil tussen een vlakke pan en een geweldige.

  • Verse kimchi gebruiken. Jonge kimchi smaakt fris en mild, prima als bijgerecht maar te zwak in een stoofpot. Je wilt zure, goed gerijpte kimchi.
  • Te vroeg ramen toevoegen. De noedels worden zacht en zuigen de bouillon leeg. Voeg ze toe in de laatste 2 tot 3 minuten, of zodra de eerste ronde vlees en tofu op is.
  • Een diepe, smalle pan gebruiken. De brede, ondiepe pan is niet voor niets traditioneel: alles gaart gelijkmatig en iedereen kan van alle kanten bij de pan.
  • De bouillon te zout maken. Gewone kippenbouillon plus Spam plus het kruidenzakje van de ramen kan het te veel maken. Breng pas op het einde op smaak.
  • Roeren als in soep. Laat de ingrediënten tijdens het koken in hun vakjes liggen. Het ziet er mooier uit en de tofu valt niet uit elkaar.
Schappen vol Koreaanse instantramen in een gangpad van een supermarkt
Foto: Budaejjigae-Street in Uijeongbu door Christian Bolz, CC BY-SA 4.0

Waar eet je budae jjigae in Korea: Uijeongbu en daarbuiten

Wil je het gerecht proeven waar het groot werd, ga dan naar Uijeongbu. De stad heeft een straat die bekendstaat als Uijeongbu Budae Jjigae Street (의정부 부대찌개 거리), vol restaurants die bijna niets anders serveren. Het bekendste, Odeng Sikdang (오뎅식당), wordt veel genoemd als een van de oorspronkelijke budae jjigae-restaurants. Uijeongbu ligt aan het noordelijke eind van lijn 1 van de Seoulse metro, dus het is een makkelijke halve dag vanuit het centrum.

Gebied
Centrum van Uijeongbu, provincie Gyeonggi, ten noorden van Seoul
Dichtstbijzijnde station
Station Uijeongbu (metro Seoul, lijn 1); controleer de looproute in Naver Map of Kakao Map
Benodigde tijd
Een halve dag, inclusief de heen- en terugreis vanuit het centrum van Seoul
Voor je gaat
Controleer openingsdagen en menu van elk restaurant in Naver Map of op de officiële pagina; populaire zaken hebben in het weekend rond lunchtijd rijen

Je hoeft Seoul trouwens niet eens uit. Budae jjigae staat op de kaart van talloze eenvoudige restaurants en ketens in elke wijk, vooral bij universiteiten en kantoorgebieden. Zoek op “부대찌개” in Naver Map (Google Maps is zwak voor restaurants in Korea; zie onze lijst met de beste apps voor een reis naar Korea) en je ziet tientallen resultaten, waar je ook logeert.

Hoe bestel je in een budae jjigae-restaurant?

De meeste zaken verkopen de stoofpot per portie, meestal met een minimum van twee. De pan komt rauw of half gaar aan tafel en wordt op een gasstel afgemaakt, dus het personeel komt soms langs om het vuur bij te stellen. Rijst krijg je meestal erbij, en ramen sari bestel je apart als extra. Extra ham, kaas of dumplings kun je vaak ook toevoegen. Wijs gewoon op de kaart of zeg “ramyeon sari juseyo” (라면사리 주세요, “ramen als extraatje, alstublieft”).

Is het een goed gerecht voor wie voor het eerst in Korea is?

Ja, zeker als je opziet tegen pit of gefermenteerde smaken. Budae jjigae is meestal milder dan kimchi jjigae, ham en kaas zijn bekend voor de meeste westerse smaakpapillen, en door de ramen aan het eind voelt het als een maaltijd die je al kent. Het is een prima groepsdiner en werkt ook voor een soloreiziger bij de vele zaken die tijdens de lunch porties voor één persoon serveren.

FAQ

Wat betekent budae jjigae in het Nederlands?

Budae (부대) betekent militaire eenheid of basis en jjigae (찌개) betekent stoofpot. De naam verwijst naar de Amerikaanse legerbases waar het bewerkte vlees na de Koreaanse Oorlog vandaan kwam. In het Engels heet het meestal Korean army stew of army base stew, in het Nederlands Koreaanse legerstoofpot.

Waarom zit er Spam in Koreaanse legerstoofpot?

Na de Koreaanse Oorlog van 1950-53 was vlees schaars in Zuid-Korea, terwijl Amerikaanse bases grote voorraden ingeblikt en bewerkt vlees zoals Spam hadden. Koks in de buurt voegden het toe aan kimchistoofpot. Spam bleef in Korea populair lang nadat de tekorten voorbij waren en is nog steeds een veelvoorkomend cadeau bij feestdagen.

Is budae jjigae erg pittig?

Naar Koreaanse maatstaven is hij matig pittig, meestal milder dan kimchi jjigae of sundubu jjigae (stoofpot met zachte tofu). Ham, kaas, bonen en noedels temperen de pit allemaal. Thuis kun je de gochugaru halveren en toch de juiste smaak krijgen.

Wat is het verschil tussen budae jjigae en Johnson-tang?

Beide zijn stoofpotten van bewerkt vlees uit de naoorlogse tijd van de Amerikaanse bases. Johnson-tang is de naam in de Seoulse wijk Yongsan en is meestal vleesrijker met minder kimchi. Budae jjigae, vooral de Uijeongbu-stijl, leunt op een zure, pittige kimchibouillon.

Kan ik Koreaanse legerstoofpot zonder Spam maken?

Ja. Gebruik andere ham uit blik, gerookte worstjes of plakken ham, of ga vegetarisch met plantaardige worstjes, extra tofu en paddenstoelen. Zonder iets rokerigs en zouts smaakt de stoofpot wel meer naar gewone kimchi jjigae.

Kun je restjes budae jjigae opwarmen?

Dat kan, maar haal eerst de noedels eruit, want die worden van de ene op de andere dag slap. Bewaar bouillon en toppings in de koelkast, verwarm tot het kookt en voeg verse ramen toe. Veel Koreanen zeggen dat de kimchibouillon de volgende dag nog dieper smaakt.

Wat kook of proef je na budae jjigae?

Heb je eenmaal één pan gemaakt, dan zijn de stoofpotten waarop hij is gebouwd de logische volgende stap. Kimchi jjigae (김치찌개) gebruikt dezelfde zure kimchibasis met varkensvlees in plaats van ham, en sundubu jjigae (순두부찌개) vervangt het vlees door zijdezachte tofu en een ei. Beide gebruiken dezelfde gochugaru en dezelfde techniek met de brede pan, dus je voorraadkast is al op orde.

Ga je naar Korea, plan dan een lunch in Uijeongbu of bestel budae jjigae gewoon bij een buurtrestaurant in Seoul, en sluit af met ramen sari zoals de locals doen. En pak de volgende keer in een Koreaanse supermarkt een blik Spam of een van de Spam-cadeausets voor de feestdagen. In Korea is dat blauwe blik een stukje naoorlogse geschiedenis dat je nog kunt opeten.

Iets aan gehad? Deel hetXFacebookLINEWhatsAppTelegram

Gerelateerde artikelen

Sources k-korea.blog

Prijzen, openingstijden en beschikbaarheid veranderen. Kijk op de officiële pagina voordat je iets koopt of op reis gaat.

Geschreven door Korea

Korea wordt gemaakt door een Koreaan die in Seoul woont. Elke dag kijk ik wat mensen hier zoeken, kopen, eten en kijken, en leg ik het uit in 40 talen. Geen betaalde posts.