ယခု ဆိုးလ်

ဂျပန်လက်အောက်က ကိုရီးယား ၁၉၁၀ မှ ၁၉၄၅ အထိ ၃၅ နှစ်

27 မိနစ် ဖတ်ရန်

ဂျပန်လက်အောက်က ကိုရီးယားခေတ်သည် ၁၉၁၀ ခုနှစ် သြဂုတ်လ သိမ်းပိုက်မှုမှ ၁၉၄၅ ခုနှစ် သြဂုတ် ၁၅ ရက် လွတ်မြောက်ရေးအထိ ၃၅ နှစ်ကြာခဲ့သည်။ ကိုရီးယားလူမျိုးတွေက ဒီခေတ်ကို Ilje Gangjeomgi (일제강점기) လို့ ခေါ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်က “ဂျပန်ဧကရာဇ်အင်ပါယာက အတင်းအကျပ် သိမ်းပိုက်ထားသောကာလ” ဖြစ်သည်။ ဒီခေတ်ကြောင့် ခရီးသွားတွေ ဒီနေ့မြင်ရတဲ့ အရာတွေကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ မတ် ၁ နဲ့ သြဂုတ် ၁၅ တို့ အမျိုးသားရုံးပိတ်ရက်ဖြစ်နေတာ၊ ဂျပန်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်ရဲ့ ပြောစကားတစ်ခုက ဆိုးလ်မှာ ညနေသတင်းထိပ်ဆုံး ဖြစ်သွားနိုင်တာတွေ ပါသည်။

အောက်မှာ သိမ်းပိုက်မှု ဘယ်လိုဖြစ်ခဲ့သလဲ၊ ကိုလိုနီကို ဘယ်လိုအုပ်ချုပ်ခဲ့သလဲ၊ ၁၉၁၉ အုံကြွမှုက ဘာတွေပြောင်းလဲစေခဲ့သလဲ၊ အတင်းအဓမ္မ လုပ်အားနဲ့ “comfort women” စနစ်အကြောင်း မှတ်တမ်းတွေ၊ ၁၉၄၅ ဟာ နှစ်နိုင်ငံအကြား အဖြေမပေါ်သေးတာတွေကို ဘာကြောင့် ချန်ထားခဲ့သလဲဆိုတာ ဖော်ပြထားသည်။

အဓိကအချက်များ

  • ဂျပန်က ကိုရီးယားကို အဆင့်ဆင့် သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ မှာ ဆိပ်ကမ်းဖွင့်ခိုင်းပြီး ၁၉၀၅ မှာ နိုင်ငံခြားရေးရာကို ယူကာ ၁၉၁၀ သြဂုတ် ၂၉ မှာ အပြည့်အဝ ပူးပေါင်းသိမ်းခဲ့သည်။
  • ၁၉၁၉ မတ် ၁ ရက်မှာ လွတ်လပ်ရေးကြေညာချက်ကို ဖတ်ပြလိုက်တာနဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံး ဆန္ဒပြမှုတွေ ပေါ်လာသည်။ ဒီနေ့က ဒီနေ့ တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားရုံးပိတ်ရက် Samiljeol (삼일절) ဖြစ်သည်။
  • ၁၉၄၀ ကစပြီး ကိုရီးယားတွေကို ဂျပန်ပုံစံ အမည်စာရင်းသွင်းဖို့ ဖိအားပေးခဲ့ပြီး ကိုရီးယားဘာသာစကား သင်ကြားမှုကိုလည်း ၁၉၃၈ ကစပြီး ပြင်းထန်စွာ လျှော့ချခဲ့သည်။
  • အတင်းအဓမ္မ လုပ်အားနဲ့ “comfort women” ပြဿနာတွေက ယနေ့တိုင် အငြင်းပွားနေသည်။ တိုကျိုက ၁၉၆၅ စာချုပ်နဲ့ တောင်းဆိုမှုအားလုံး ဖြေရှင်းပြီးပြီ ဆိုပြီး ဒဏ်ခံစားရသူ အများစုနဲ့ ကိုရီးယား တရားရုံးချုပ်က သဘောမတူပါ။

ဂျပန်က ကိုရီးယားကို ဘယ်လို သိမ်းခဲ့သလဲ။ ၁၈၇၆ မှ ၁၉၁၀ အထိ ၆ ဆင့်

ဂျပန်က ကိုရီးယားကို တစ်ချက်တည်း မသိမ်းခဲ့ပါ။ ၃၄ နှစ်ကြာ ပြိုင်ဘက်အင်အားစုတွေကို တွန်းထုတ်ပြီး ကိုရီးယားရဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို တစ်ပိုင်းချင်း ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းမှာ ကိုရီးယားကို ဇိုဆွန် (조선) မင်းဆက်က အုပ်ချုပ်နေပြီး မင်းဆက်က နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ ကျော် တည်ရှိခဲ့သည်။ ချင်းတရုတ်၊ ရုရှားနဲ့ လျင်မြန်စွာ စက်မှုလုပ်ငန်းတိုးတက်လာတဲ့ ဂျပန်တို့ကြား ညှပ်နေခဲ့သည်။

၁၈၇၆ ခုနှစ် Ganghwa စာချုပ်ကို ရေတပ်ရင်ဆိုင်မှုတစ်ခုအပြီး အတင်းချုပ်ခိုင်းခဲ့ပြီး ကိုရီးယားဆိပ်ကမ်းတွေကို ဂျပန်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ဖွင့်ပေးရသည်။ ဂျပန်နေထိုင်သူတွေကို ကိုရီးယားတရားရုံးက စီရင်ခွင့်မရှိအောင်လည်း ကာကွယ်ပေးထားသည်။ ထို့နောက် ဂျပန်က ၁၈၉၄-၉၅ တရုတ်-ဂျပန်စစ်ပွဲမှာ တရုတ်ကို၊ ၁၉၀၄-၀၅ ရုရှား-ဂျပန်စစ်ပွဲမှာ ရုရှားကို အနိုင်ရခဲ့သည်။ အဲဒီနောက်မှာ ဒေသတွင်း ဘယ်အင်အားစုမှ ဂျပန်ကို တားနိုင်စွမ်း သို့မဟုတ် တားလိုစိတ် မရှိတော့ပါ။ အမေရိကန်နဲ့ ဗြိတိန်နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ၁၉၀၅ မှာ ကိုရီးယားမှာ ဂျပန်ရဲ့ အနေအထားကို လက်ခံခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဘက်က Taft-Katsura နားလည်မှုနဲ့ လက်ခံခဲ့သည်။

ခုနှစ် ဖြစ်ရပ် ကိုရီးယား ဆုံးရှုံးခဲ့တာ
1876 Ganghwa စာချုပ် ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ကိုယ့်မြေပေါ်က ဂျပန်နေထိုင်သူတွေအပေါ် ထိန်းချုပ်ခွင့်
1895 ဘုရင်မ Min (နောက်ပိုင်း Empress Myeongseong ဟု ဆောင်းပြုခဲ့) ကို ဂျောင်ဘောက်ကုန်ဘုရင်နန်းတော်အတွင်း ဂျပန်ကိုယ်စားလှယ်တွေက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည် ဂျပန်သြဇာကို အပြင်းထန်ဆုံး ဆန့်ကျင်သူ နန်းတွင်းခေါင်းဆောင်
1905 စစ်ဘက်ဖိအားအောက်မှာ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ Eulsa စာချုပ် (을사조약) နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ၊ Ito Hirobumi က ဂျပန်ရဲ့ ပထမဆုံး Resident-General ဖြစ်လာသည်
1907 The Hague ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံသို့ လျှို့ဝှက်သံတမန်တွေ ပို့ပြီးနောက် ဧကရာဇ် Gojong ကို အတင်းနုတ်ထွက်ခိုင်းခဲ့သည် တပ်မတော်၊ ထိုနှစ်မှာပင် ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရသည်
1909 လွတ်လပ်ရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ Ahn Jung-geun က Harbin မှာ Ito Hirobumi ကို ပစ်သတ်ခဲ့သည် ဘာမှမဆုံးရှုံးပါ၊ ဂျပန်က သိမ်းပိုက်ရေးအစီအစဉ်ကို ပိုမြန်လိုက်သည်
1910 သိမ်းပိုက်ရေးစာချုပ် သြဂုတ် ၂၂ မှာ လက်မှတ်ထိုးပြီး သြဂုတ် ၂၉ မှာ ကြေညာခဲ့သည် နိုင်ငံအဖြစ် တည်ရှိမှုကိုယ်တိုင်

ကိုရီးယားတွေက ၁၉၁၀ သြဂုတ် ၂၉ ကို Gyeongsul Gukchi (경술국치)၊ “Gyeongsul နှစ်ရဲ့ အမျိုးသားအရှက်ကွဲမှု” လို့ ခေါ်ကြသည်။ စာချုပ်ကို ကိုရီးယားဘက်က ဝန်ကြီးချုပ် Lee Wan-yong က လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပြီး ကိုရီးယားမှာ သူ့အမည်က ပြည်ထဲရောင်းစားမှုအတွက် စကားလုံးတစ်လုံးလို ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲက ၁၉၁၀ ကို မစောင့်ခဲ့ပါ။ ၁၉၀၇ မှာ တပ်မတော်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် ဖြောင့်မတ်သူ့တပ်များ (의병, uibyeong) လို့ခေါ်တဲ့ ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေက နှစ်အတော်ကြာ ဂျပန်တပ်တွေကို တိုက်ခဲ့ပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့သည်။

ဂျပန်က ကိုရီးယားကို ဘယ်လိုအုပ်ချုပ်ခဲ့သလဲ။ ကိုလိုနီမူဝါဒ ၃ ကာလ

ကိုလိုနီကို တိုကျိုက ခန့်အပ်တဲ့ ဘုရင်ခံချုပ်ဦးဆောင်သော ကိုရီးယား ဘုရင်ခံချုပ်ရုံး (조선총독부) က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဘုရင်ခံချုပ်တိုင်းက ဂျပန်စစ်တပ်ဗိုလ်ချုပ် သို့မဟုတ် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၆ မှာ ရုံးချုပ်ကို ဆိုးလ်ရဲ့ အဓိကဘုရင်နန်းတော် Gyeongbokgung ရှေ့တည့်တည့်မှာ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ခုံးမိုးအဆောက်အအုံကြီးထဲ ပြောင်းခဲ့သည် (ထိုစဉ်က ဆိုးလ်ရဲ့ တရားဝင်အမည်က Gyeongseong၊ 경성)။ ကိုရီးယားအများစုက ဒီတည်နေရာကို ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုလို ဖတ်ယူခဲ့ကြသည်။ တောင်ကိုရီးယားက ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ လွတ်မြောက်ရေး ၅၀ နှစ်မြောက်နေ့မှာ အဆောက်အအုံကို ဖြိုချတာ စခဲ့သည်။

သမိုင်းပညာရှင်တွေက ၃၅ နှစ်ကို အဆင့် ၃ ခု ခွဲလေ့ရှိပြီး တစ်ခုချင်းစီက ဂျပန်ဗျူဟာ ပြောင်းလဲမှုနဲ့ ကိုက်ညီသည်။

အဆင့် နှစ်များ ကိုရီးယားအခေါ် ကိုရီးယားတွေအတွက် အဓိပ္ပာယ်
စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေး 1910-1919 무단통치 (mudan tongchi) စစ်ဘက်ရဲတွေက နေ့စဉ်ရဲလုပ်ငန်းကို ကိုင်တွယ်သည်၊ ကိုရီးယားပိုင်သတင်းစာနဲ့ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့တွေကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်၊ တစ်နိုင်ငံလုံး မြေစာရင်းစစ်ဆေးမှုက လယ်ယာမြေပိုင်ဆိုင်မှုကို ပြန်ဆွဲခဲ့သည်
“ယဉ်ကျေးမှုအုပ်ချုပ်ရေး” 1919-1930 ခုနှစ်များအစောပိုင်း 문화통치 (munhwa tongchi) Chosun Ilbo နဲ့ Dong-A Ilbo လို ကိုရီးယားဘာသာစာစောင်တွေကို ၁၉၂၀ ကစပြီး ခွင့်ပြုခဲ့ပေမဲ့ ဆင်ဆာအောက်မှာ ဖြစ်သည်၊ ရဲအင်အားတိုးလာပြီး ၁၉၂၅ Peace Preservation Law ကို လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားသူတွေအပေါ် သုံးခဲ့သည်
ဂျပန်ဆန်အောင်လုပ်ခြင်းနဲ့ စစ်ပွဲတွင်းလူအင်အားစုဆောင်းခြင်း 1930 ခုနှစ်များ မှ 1945 민족말살통치 (“လူမျိုးကို ဖျက်ဆီးမည့်မူဝါဒ”) ဘုရားကျောင်းဝတ်ပြုမှု၊ ဂျပန်ပုံစံအမည်၊ ကျောင်းတွေက ကိုရီးယားဘာသာကို ဖယ်ထုတ်ခြင်း၊ ဂျပန်စစ်ပွဲအတွက် လုပ်သား၊ စစ်သား၊ အမျိုးသမီးတွေကို စုဆောင်းခြင်း

လက်တွေ့မှတ်ချက်တစ်ခုရှိသည်။ ဒုတိယအဆင့်ရဲ့ အမည်ကို ထိုစဉ်က ဂျပန်မူဝါဒက ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ အဲဒီကာလမှာ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ ကိုရီးယားတွေက ထုတ်ဝေဖို့၊ စုစည်းဖို့ နေရာပိုရခဲ့ပေမဲ့ စောင့်ကြည့်မှုနဲ့ ဖမ်းဆီးမှုတွေလည်း ပိုများလာတာကို မြင်ခဲ့ရသည်။

ကိုလိုနီခေတ်မှာ နေရာရွှေ့ခံခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်း ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့တဲ့ ဆိုးလ်ရှိ Gyeongbokgung နန်းတော်ရဲ့ အဓိကတံခါး Gwanghwamun
ဓာတ်ပုံ: Japanese General Government Building ဓာတ်ပုံရှင် 門田房太郞၊ Public Domain Mark

ဂျပန်လက်အောက်က ကိုရီးယားမှာ နေ့စဉ်ဘဝ ဘယ်လိုရှိခဲ့သလဲ

ကိုရီးယားအများစုအတွက် ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်မှုကို ပထမဆုံး မြေနဲ့ အစားအစာကနေ ခံစားခဲ့ရသည်။ လူငါးယောက်မှာ လေးယောက်လောက်က လယ်လုပ်ကြသဖြင့် ဆိုးလ်မှာ ဘာဖြစ်နေသည်ထက် လယ်တွေ ဘယ်သူပိုင်သလဲက ပိုအရေးကြီးခဲ့သည်။

မြေနဲ့ ဆန်

၁၉၁၀-၁၉၁၈ မြေစာရင်းစစ်ဆေးမှုက ပိုင်ရှင်တွေကို တရားဝင်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနဲ့ မြေကွက်တွေ မှတ်ပုံတင်ခိုင်းခဲ့သည်။ မှတ်ပုံမတင်ထားတဲ့ မြေများစွာ၊ အထူးသဖြင့် ရွာပိုင်မြေနဲ့ တော်ဝင်ပိုင်မြေတွေက ဘုရင်ခံချုပ်ရုံးဆီ ရောက်သွားသည်။ အဲဒီအထဲက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ၁၉၀၈ မှာ တည်ထောင်ထားတဲ့ ဂျပန်ကိုလိုနီလုပ်ငန်းကုမ္ပဏီ Oriental Development Company နဲ့ ဂျပန်အခြေချသူတွေကို ရောင်းချ သို့မဟုတ် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားလယ်သမားအများစုက ငှားခများကို ပြင်းထန်စွာ ပေးရတဲ့ ငှားရမ်းလယ်သမားတွေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၉၂၀ ကစပြီး ဆန်ထုတ်လုပ်မှုအစီအစဉ်က ရိတ်သိမ်းမှုကို တိုးစေခဲ့ပြီး ဆန်အများစုကို ဂျပန်ဆီ ပို့ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွေအတွင်း ကိုရီးယားလူတစ်ဦးချင်းစားသုံးမှုက ကျဆင်းခဲ့ပြီး မိသားစုများစွာက စျေးသက်သာတဲ့ ပြောင်းနဲ့ ဂျုံမျိုးစေ့ကို စားခဲ့ကြသည်။ ကိုရီးယားအများအပြားက မန်ချူးရီးယားသို့ သို့မဟုတ် ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ဖို့ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ ဂျပန်မှာရှိတဲ့ ကိုရီးယားအသိုင်းအဝိုင်း Zainichi (재일) ရဲ့ ဇစ်မြစ်က ဒီရွှေ့ပြောင်းမှုပင် ဖြစ်သည်။

ဂျပန်က ကိုရီးယားကို ခေတ်မီအောင်လုပ်ပေးခဲ့သလား

ဒီနယ်ပယ်မှာ အငြင်းပွားဆုံးမေးခွန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂျပန်က ရထားလမ်း၊ ဆိပ်ကမ်း၊ ခေတ်မီဘဏ်စနစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွေမှာ မြောက်ပိုင်းမှာ စုစည်းထားတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးတွေကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဆိုးလ်မှာ စတိုးဆိုင်ကြီးတွေနဲ့ ဓာတ်ရထားတွေ ရှိလာသည်။ ဆိုးလ်မြို့လည်က Shinsegae ကုန်တိုက် flagship က ၁၉၃၀ မှာ ဂျပန် Mitsukoshi ရဲ့ ဌာနခွဲအဖြစ် ဖွင့်ခဲ့တဲ့ အဆောက်အအုံကို အခုထိ သုံးနေသည်။ ကိုရီးယားစီးပွားရေးလောကကလည်း ဒီကာလမှာ ရင့်ကျက်လာခဲ့သည်။ Samsung က ၁၉၃၈ မှာ Daegu မြို့က ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ငယ်လေးတစ်ခုအဖြစ် စခဲ့သည် (Samsung သမိုင်း ရှင်းပြချက် ကို ကြည့်ပါ)။

ဝေဖန်သူတွေက အဲဒီအခြေခံအဆောက်အအုံက ဘယ်သူ့အတွက်ရည်ရွယ်သလဲကို ထောက်ပြကြသည်။ ရထားလမ်းတွေက ဆိပ်ကမ်းနဲ့ မန်ချူးရီးယားနယ်စပ်ဆီ ဦးတည်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားကလေးနဲ့ ဂျပန်ကလေးတွေအတွက် ကျောင်းတွေက သီးခြားစီဖြစ်ပြီး မညီမျှခဲ့ပါ။ အစိုးရနဲ့ စီးပွားရေးက အကြီးတန်းရာထူးတွေက အများစု ဂျပန်လူမျိုးတွေဆီ ရောက်သည်။

“ကိုလိုနီခေတ်မီမှု” က နောက်ပိုင်း တောင်ကိုရီးယားရဲ့ ကြီးထွားမှုအတွက် အခြေခံချပေးခဲ့တယ်လို့ ပညာရှင်အချို့က ဆိုပြီး ကိုရီးယားကို နောက်ကျစေခဲ့တယ်လို့ တခြားအချို့က ဆိုကြသည်။ တရားမျှတတဲ့ အကျဉ်းချုပ်က ပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ခဲ့သည်၊ ကုန်ကျစရိတ်အများစုကို ကိုရီးယားတွေက ခံခဲ့ရသည်၊ အကျိုးကျေးဇူး ဘယ်ကိုရောက်မလဲဆိုတာကို ဂျပန်အကျိုးစီးပွားတွေက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည် ဆိုတာဖြစ်သည်။

မတ် ၁ လှုပ်ရှားမှု (삼일운동)၊ ၁၉၁၉ မှာ ဘာဖြစ်ခဲ့သလဲ

မတ် ၁ လှုပ်ရှားမှု သည် ကိုလိုနီခေတ်ရဲ့ အကြီးဆုံး ဆန္ဒပြမှုဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ်ကိုရီးယားအမျိုးသားရေးဝါဒ ပုံပေါ်လာတဲ့ အခိုက်အတန့်ဖြစ်သည်။ ထိုဆောင်းရာသီမှာ အချက်အလက်အများအပြား ပေါင်းဆုံခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး US သမ္မတ Woodrow Wilson ရဲ့ အမျိုးသားကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်အကြောင်းပြောကြားချက်၊ တိုကျိုက ကိုရီးယားကျောင်းသားတွေရဲ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၈ လွတ်လပ်ရေးကြေညာချက်၊ ၁၉၁၉ ဇန်နဝါရီမှာ ယခင်ဧကရာဇ် Gojong ကွယ်လွန်တာ၊ အဆိပ်ခတ်ခံရတယ်ဆိုတဲ့ ကောလာဟလ ကျယ်ပြန့်နေတာတို့ဖြစ်သည်။

မတ် ၁ ရက်မှာ Cheondogyo (ကိုရီးယားဇာတိဘာသာ)၊ ခရစ်ယာန်နဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာအသိုင်းအဝိုင်းတွေက ဘာသာရေးနဲ့ အရပ်ဘက်ခေါင်းဆောင် ၃၃ ဦးက လွတ်လပ်ရေးကြေညာချက်ကို လက်မှတ်ထိုးပြီး ဆိုးလ်က Taehwagwan ဆိုတဲ့ စားသောက်ဆိုင်မှာ ဖတ်ပြခဲ့သည်။ လမ်းအနည်းငယ်အကွာ Tapgol ပန်းခြံမှာ ကျောင်းသားတွေက လူအုပ်ကို ဖတ်ပြခဲ့ပြီး မြို့တစ်ဝန်း ချီတက်ပွဲတွေ စတင်ခဲ့သည်။ လူတွေက “Daehan dongnip manse!” (대한독립만세) “ကိုရီးယား လွတ်လပ်ရေး အသက်ရှည်ပါစေ!” လို့ အော်ဟစ်ခဲ့ကြသည်။

နောက်လအနည်းငယ်အတွင်း ဆန္ဒပြမှုတွေက နိုင်ငံ၏ နေရာတိုင်းနီးပါးသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ တုံ့ပြန်မှုက ရက်စက်ခဲ့သည်။ ဆိုးလ်ရဲ့ တောင်ဘက် Jeam-ri မှာ ၁၉၁၉ ဧပြီလမှာ ဂျပန်တပ်တွေက ရွာသားတွေကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းထဲ သော့ခတ်ပိတ်ပြီး မီးရှို့ခဲ့သည်။ Yu Gwan-sun (유관순) ဆိုတဲ့ ဆယ်ကျော်သက်ကျောင်းသူက ကိုယ့်မွေးရပ်မြို့မှာ ဆန္ဒပြမှုစီစဉ်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ၁၉၂၀ မှာ Seodaemun ထောင်ထဲ သေဆုံးခဲ့ကာ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ အလူးအလွန်ပေါ်ထင်ရှားဆုံး သင်္ကေတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သေဆုံးသူအရေအတွက်ကိုတော့ အငြင်းပွားနေသည်။ ဂျပန်တရားဝင်ကိန်းဂဏန်းက ရာချီသာ ရှိပြီး ကိုရီးယားသမိုင်းပညာရှင် Park Eun-sik က ၇,၅၀၀ ဝန်းကျင် သေဆုံးတယ်လို့ ရေတွက်ခဲ့သည်။

မတ် ၁ လှုပ်ရှားမှုက ဘာတွေ ပြောင်းလဲစေခဲ့သလဲ

ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးကို မဆုံးစေခဲ့ပါ။ ဒါပေမဲ့ တိုကျိုကို ပိုပျော့ပြောင်းတဲ့ “ယဉ်ကျေးမှုအုပ်ချုပ်ရေး” အဆင့်ဆီ တွန်းပို့ခဲ့ပြီး ၁၉၁၉ ဧပြီမှာ ပြည်ပရောက်လှုပ်ရှားသူတွေက ရှန်ဟိုင်းမှာ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ယာယီအစိုးရ (대한민국 임시정부) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယားရဲ့ လက်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက နိဒါန်းမှာ မတ် ၁ လှုပ်ရှားမှုနဲ့ ယာယီအစိုးရ နှစ်ခုလုံးကို နိုင်ငံရဲ့ အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် အမည်ဖော်ပြထားသည်။

၁၉၁၉ နောက်ပိုင်း ကိုရီးယားတွေ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဘယ်လိုတိုက်ခဲ့သလဲ

ခုခံမှုက ဦးတည်ရာအမျိုးမျိုး တစ်ပြိုင်နက် ရှိခဲ့ပြီး အဲဒီခွဲထွက်မှုတွေက ကိုရီးယားနှစ်နိုင်ငံက ဇာတ်လမ်းကို ပြောပုံကို ယနေ့တိုင် ပုံဖော်နေသည်။

မန်ချူးရီးယားနဲ့ တရုတ်က လက်နက်ကိုင်ကြိုးပမ်းမှု

မန်ချူးရီးယားအခြေစိုက် ကိုရီးယားလွတ်လပ်ရေးတပ်တွေက ၁၉၂၀ မှာ Fengwudong နဲ့ Qingshanli တိုက်ပွဲတွေမှာ ဂျပန်တပ်ဖွဲ့တွေကို အနိုင်ရခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ မှာ Kim Gu ရဲ့ Korean Patriotic Organization က စေလွှတ်တဲ့ လှုပ်ရှားသူ Yun Bong-gil က ရှန်ဟိုင်း Hongkou ပန်းခြံက ဂျပန်အခမ်းအနားမှာ ဗုံးပေါက်ကွဲစေပြီး အကြီးတန်းအရာရှိတွေကို သတ်ခဲ့သည်။ ယာယီအစိုးရက ၁၉၄၀ မှာ Chongqing မှာ ကိုရီးယား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွေမှာ ကွန်မြူနစ်ဂျီရီလာတွေကလည်း မန်ချူးရီးယားမှာ တိုက်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အထဲမှာ နောက်ပိုင်း မြောက်ကိုရီးယား တည်ထောင်သူခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာတဲ့ Kim Il Sung လည်း ပါသည် (Kim မိသားစုက အာဏာကို ဘယ်လိုလွှဲပြောင်းခဲ့သလဲ ကို ကြည့်ပါ)။

ပြည်တွင်းက ခုခံမှု

ကိုရီးယားပြည်အတွင်း ကျောင်းသားတွေက ၁၉၂၆ ဇွန် ၁၀ လှုပ်ရှားမှုနဲ့ ၁၉၂၉ Gwangju ကျောင်းသား လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားဘာသာစကားအသင်း ပညာရှင်တွေက စံကိုရီးယားအဘိဓာန်တစ်ခု ပြုစုခဲ့ပြီး ၁၉၄၂ မှာ အဲဒီပညာရှင်များစွာကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။

ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူများ

ကိုရီးယားအချို့က အရာရှိ၊ ရဲအရာရှိ၊ မြေရှင်၊ စာရေးဆရာ၊ စီးပွားရေးသမားအဖြစ် ကိုလိုနီအစိုးရနဲ့ ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို “ဂျပန်လိုလားသောအုပ်စု” ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ရှိ chinilpa (친일파) လို့ ခေါ်ကြသည်။ အများအပြားက ၁၉၄၅ ပြီးနောက်လည်း ရာထူးတွေ ဆက်ထိန်းခဲ့ပြီး သူတို့ရဲ့ မှတ်တမ်းတွေကို ဘယ်အထိ စုံစမ်းမလဲဆိုတာက တောင်ကိုရီးယားမှာ နိုင်ငံရေးအငြင်းပွားမှု ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။

ဂျပန်က ကိုရီးယားဝိသေသကို ဘယ်လို ဖျက်ဆီးဖို့ ကြိုးစားခဲ့သလဲ (၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၅)

၁၉၃၇ မှာ ဂျပန်က တရုတ်နဲ့ အပြည့်အဝစစ်ဖြစ်ပြီးနောက် ကိုလိုနီရဲ့ မူဝါဒက ထိန်းချုပ်မှုကနေ ပေါင်းစည်းစုပ်ယူမှုဆီ ပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ဆောင်ပုဒ်က Naisen ittai (내선일체)၊ “ဂျပန်နဲ့ ကိုရီးယား တစ်ကိုယ်တည်း” ဖြစ်သည်။

  • သစ္စာစောင့်သိမှုအစီအစဉ်များ: ကျောင်းသားနဲ့ အလုပ်သမားတွေက ဧကရာဇ်ရဲ့ပြည်သူများ သစ္စာဆိုချက်ကို ရွတ်ဆိုခဲ့ပြီး ကိုရီးယားတွေကို Shinto ဘုရားကျောင်းတွေမှာ ဝတ်ပြုဖို့ ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ငြင်းဆန်တဲ့ ခရစ်ယာန်တွေကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
  • ဘာသာစကား: ၁၉၃၈ ပညာရေးအမိန့်က ကိုရီးယားဘာသာကို ရွေးချယ်ဘာသာရပ် ဖြစ်စေခဲ့ပြီး လက်တွေ့မှာ မကြာခင် စာသင်ခန်းတွေကနေ ဖယ်ထုတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကျောင်းမှာ ကိုရီးယားဘာသာပြောတဲ့ ကလေးတွေကို ပြစ်ဒဏ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
  • သတင်းစာ: Chosun Ilbo နဲ့ Dong-A Ilbo ကို ၁၉၄၀ မှာ ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်။
  • အမည်: ၁၉၄၀ Changssi Gaemyeong (창씨개명) အမိန့်က မိသားစုတွေကို ဂျပန်ပုံစံ မျိုးရိုးအမည် မှတ်ပုံတင်ဖို့ ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ပထမ ၆ လအတွင်း အိမ်ထောင်စုအကြမ်းဖျင်း ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းက လုပ်ပြီးသွားခဲ့ပြီး ငြင်းဆန်ရင် ကျောင်း၊ အလုပ်နဲ့ ရိက္ခာဌာနတွေမှာ ပြဿနာတက်လို့ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။

ဒီကာလကြောင့် ဘာသာစကားနဲ့ အမည်တွေက ကိုရီးယားမှာ စိတ်ခံစားမှု အလေးချိန်ကို ဘာကြောင့် ဆက်ကိုင်ထားသလဲဆိုတာ ရှင်းပြနိုင်သည်။ Hangul နေ့ (အောက်တိုဘာ ၉) နဲ့ တရားဝင်ကိုရီးယားစာထဲက ဂျပန်ချေးစကားလုံးတွေကို ဖယ်ထုတ်ဖို့ တွန်းအားတို့ဟာ ဒီကာလကို အခြေခံကြသည်။

အတင်းအဓမ္မ လုပ်အားနဲ့ comfort women၊ သမိုင်းမှတ်တမ်းက ဘာပြောသလဲ

ဒီပြဿနာနှစ်ခုက ကိုရီးယား-ဂျပန်အငြင်းပွားမှုတွေရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ အမြဲလိုလိုရှိတာဖြစ်သဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားတာနဲ့ ဆက်အငြင်းပွားနေတာကို ခွဲကြည့်ရင် အသုံးဝင်သည်။

အတင်းအဓမ္မ လုပ်အား

ဂျပန်ရဲ့ ၁၉၃၈ အမျိုးသားစုစည်းမှုဥပဒေက အင်ပါယာတစ်ခုလုံးကို စစ်အခြေအနေသို့ ရောက်စေခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ကစပြီး ကိုရီးယားတွေကို ဂျပန်၊ Sakhalin နဲ့ ပစိဖိတ်ဒေသက သတ္တုတွင်း၊ စက်ရုံနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးနေရာတွေအတွက် စုဆောင်းခဲ့သည်။ စုဆောင်းမှုက ကုမ္ပဏီကိုယ်တိုင်စုဆောင်းမှုကနေ အစိုးရစီစဉ်ထားတဲ့ နေရာချထားမှုဆီ ပြောင်းပြီး ၁၉၄၄ မှာ တရားဝင် လုပ်အားစစ်မှုထမ်းဆီ ပြောင်းခဲ့သည်။ အရေအတွက် ခန့်မှန်းချက်တွေက ရင်းမြစ်အလိုက် ကွာပေမဲ့ ဂျပန်ကိုတစ်ခုတည်း ကိုရီးယားရာပေါင်းများစွာ ပို့ခဲ့ပြီး ကိုရီးယားပြည်တွင်းမှာ ပိုများစွာ စုဆောင်းခဲ့သည်။

၁၉၄၄ ကစပြီး ကိုရီးယားအမျိုးသားတွေကို ဂျပန်စစ်တပ်ထဲလည်း စစ်မှုထမ်းခိုင်းခဲ့သည်။ စစ်ပြီးချိန်မှာ ကိုရီးယားထောင်ပေါင်းများစွာ Sakhalin မှာ ပိတ်မိနေခဲ့သည်။

နာဂါဆာကီကမ်းလွန်က ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ရေးကျွန်း Hashima (Battleship Island ဟုလည်းခေါ်) ကို ဂျပန်ရဲ့ Meiji စက်မှုနေရာတွေရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ၂၀၁၅ မှာ UNESCO စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ဒီစာရင်းသွင်းမှုက စစ်အတွင်း အသုံးပြုခဲ့တဲ့ ကိုရီးယားလုပ်သားတွေအကြောင်း အပြည့်အစုံ ရှင်းပြသင့်တယ်လို့ ကိုရီးယားက ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ မှာ Sado ရွှေသတ္တုတွင်းတွေ စာရင်းသွင်းချိန်မှာလည်း အလားတူ အငြင်းပွားမှုတစ်ခု ဆက်ဖြစ်ခဲ့သည်။

Comfort women

အာရှစစ်ပွဲတွေအတွင်း ဂျပန်စစ်တပ်က မိန်းကလေးနဲ့ အမျိုးသမီးတွေကို စစ်သားတွေအတွက် လိင်ဝန်ဆောင်မှု အတင်းပေးခိုင်းတဲ့ “comfort stations” တွေကို တည်ထောင်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသမီးတွေက ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ နယ်သာလန်နဲ့ တခြားနေရာတွေက လာခဲ့ကြသည်။ အများအပြားကို လိမ်လည်မှု၊ ကြွေးမြီ သို့မဟုတ် အတင်းအကျပ်နည်းနဲ့ စုဆောင်းခဲ့ပြီး တချို့ကို ပြန်ပေးဆွဲခဲ့သည်။ စုစုပေါင်းခန့်မှန်းချက်က ထောင်ဂဏန်းမှ ၂၀၀,၀၀၀ အထိ ကျယ်ပြန့်စွာ ကွာဟပြီး ကိုရီးယားအမျိုးသမီးတွေက အကြီးဆုံးအုပ်စုတွေထဲမှာ ပါခဲ့သည်။

ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ အသက်ရှင်ကျန်သူတွေက တိတ်ဆိတ်နေခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၁ မှာ Kim Hak-sun က လူသိရှင်ကြား သက်သေခံပြီးနောက် အဲဒါပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ကိုရီးယားက ယခု ဒုက္ခသည်တွေအတွက် အောက်မေ့ဖွယ်နေ့အဖြစ် သြဂုတ် ၁၄ ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ဆိုးလ်ရှိ ဂျပန်သံရုံးရှေ့က အပတ်စဉ်ဆန္ဒပြပွဲ Wednesday Demonstrations က ၁၉၉၂ မှာ စခဲ့သည်။

၁၉၉၃ ဂျပန်ရဲ့ Kono ကြေညာချက်က စစ်တပ်ပါဝင်မှုကို လက်ခံပြီး တောင်းပန်ခဲ့ကာ ၁၉၉၅ မှာ ပုဂ္ဂလိကလှူဒါန်းငွေနဲ့ ရန်ပုံငွေက လျော်ကြေးပေးခဲ့သည်။ “နောက်ဆုံးနဲ့ ပြန်လည်ပြောင်းမရ” ဟုဖော်ပြတဲ့ ၂၀၁၅ အစိုးရအကြား သဘောတူညီချက်က ဂျပန်ဘက်က ယန်း ၁ ဘီလီယံနဲ့ ရန်ပုံငွေတစ်ခု တည်ထောင်ခဲ့ပေမဲ့ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူ အများအပြားက ပယ်ချခဲ့ပြီး ဆိုးလ်က ၂၀၁၈ မှာ ဖောင်ဒေးရှင်းကို ဖျက်သိမ်းဖို့ ရွှေ့ခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရေးသမားနဲ့ ပညာရှင်အချို့က စစ်တပ်ကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက်အတင်းအကျပ်လုပ်မှု ဘယ်လောက်ရှိသလဲဆိုတာကို အငြင်းပွားခဲ့ပြီး အသက်ရှင်ကျန်သူတွေနဲ့ ထောက်ခံသူတွေက ဒါကို ငြင်းပယ်မှုလို့ ရှုမြင်ကြသည်။

၁၉၄၅ မှာ လွတ်မြောက်ရေး ဘယ်လိုရောက်လာပြီး ကိုရီးယားက ဘာကြောင့် နှစ်ပိုင်းကွဲသွားသလဲ

ကိုရီးယားတွေက သြဂုတ် ၁၅ ကို Gwangbokjeol (광복절)၊ “အလင်းပြန်ရတဲ့နေ့” လို့ ခေါ်ကြသည်။ လွတ်မြောက်ရေးက ဂျပန်ရဲ့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်လက်နက်ချမှုနဲ့အတူ ရောက်လာခဲ့ပြီး သြဂုတ် ၆ မှာ ဟီရိုရှီးမား၊ သြဂုတ် ၉ မှာ နာဂါဆာကီကို အက်တမ်ဗုံးကျဆင်းပြီးနောက်၊ သြဂုတ် ၈ ရက် ဆိုဗီယက်က စစ်ကြေညာပြီးနောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားနဲ့ နာဂါဆာကီမှာ အလုပ်လုပ်နေတဲ့ ကိုရီးယားသောင်းပေါင်းများစွာလည်း ဗုံးကျဆင်းမှုကြောင့် ဒုက္ခရောက်သူတွေထဲ ပါခဲ့သည်။ ဧကရာဇ် Hirohito က သြဂုတ် ၁၅ ရက်မှာ ရေဒီယိုနဲ့ လက်နက်ချကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

ကိုရီးယား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က အမေရိကန်အကူအညီနဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေ ပြင်ဆင်နေခဲ့ပေမဲ့ စတင်မီမှာပင် စစ်ပွဲက ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဒါကြောင့် ကျွန်းဆွယ်ရဲ့ အနာဂတ်ကို မဟာမိတ်တွေက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်အရာရှိတွေက ၃၈ ဒီဂရီမျဉ်းမှာ ခွဲဖို့ အဆိုပြုခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်တပ်တွေက သြဂုတ်လမှာ မြောက်ပိုင်းသို့ ဝင်လာပြီး အမေရိကန်တပ်တွေက စက်တင်ဘာမှာ တောင်ပိုင်းကို ဆင်းသက်ခဲ့သည်။

၁၉၄၈ မှာ ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံနှစ်ခု ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၅၀ မှာ ကိုရီးယားစစ်ပွဲ စတင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းကို ကိုရီးယားစစ်ပွဲ ရှင်းပြချက် က ဆက်ပြောပြထားသည်။ ကိုရီးယားအများအတွက် ၁၉၄၅ ရဲ့ ခါးသီးတဲ့သင်ခန်းစာက ဂျပန်လက်အောက်က လွတ်မြောက်မှုနဲ့အတူ ပြိုကွဲမှုပါ ပါလာတာပင် ဖြစ်သည်။

လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုအတွက် အမျိုးသားပြတိုက်ဖြစ်တဲ့ Cheonan မြို့က ကိုရီးယား လွတ်လပ်ရေးခန်းမ၏ အဓိကခန်းမ
ဓာတ်ပုံ: Independence Gate and Hyeonjeo overpass ဓာတ်ပုံရှင် MonasteryInwang၊ CC0

ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ် ကိုရီးယားက ကိုရီးယား-ဂျပန်ဆက်ဆံရေးကို ဘာကြောင့် ဆက်ထိနေသလဲ

ဂျပန်နဲ့ တောင်ကိုရီးယားက နီးစပ်တဲ့ အိမ်နီးချင်း၊ အမေရိကန်မဟာမိတ်နဲ့ အဓိကကုန်သွယ်ဖက်တွေ ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီသမိုင်းက နှစ်နိုင်ငံအကြား အကျပ်အတည်း အလွယ်ဆုံး ဖြစ်စေတတ်တဲ့ ကိစ္စအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး အဓိကအကြောင်းရင်းက ၁၉၆၅ စာချုပ်ဖြစ်သည်။

၁၉၆၅ စာချုပ်နဲ့ “ဖြေရှင်းပြီး” ဆိုတဲ့ မေးခွန်း

၁၉၆၅ အခြေခံဆက်ဆံရေးစာချုပ်က သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည်။ ဘေးထွက်သဘောတူညီချက်က တောင်ကိုရီးယားကို အလှူငွေ ဒေါ်လာ ၃၀၀ သန်းနဲ့ ချေးငွေ ဒေါ်လာ ၂၀၀ သန်း ပေးခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား တောင်းဆိုမှုတွေကို “လုံးဝနဲ့ အပြီးသတ်” ဖြေရှင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ငွေအများစုက POSCO သံမဏိကုမ္ပဏီအပါအဝင် စက်မှုစီမံကိန်းတွေထဲ ရောက်ခဲ့သည်။ တိုကျိုရဲ့ အနေအထားက ဒီစာချုပ်က တစ်ဦးချင်းလျော်ကြေးတောင်းဆိုမှုအားလုံးကို ပိတ်လိုက်ပြီဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားအများအပြားက စစ်အစိုးရက ဒုက္ခသည်တွေကို မမေးဘဲ ချုပ်ခဲ့ပြီး တရားမဝင်တဲ့ ကိုလိုနီအမှားတွေကို အလိုလိုမလွှမ်းခဲ့ဟု ငြင်းကြသည်။

တရားရုံးစီရင်ချက်များနဲ့ ၂၀၁၉ ကုန်သွယ်ရေးပြိုင်ပွဲ

၂၀၁၈ မှာ တောင်ကိုရီးယား တရားရုံးချုပ်က Nippon Steel အပါအဝင် ဂျပန်ကုမ္ပဏီတွေကို ယခင် အတင်းအဓမ္မလုပ်သားတွေကို လျော်ကြေးပေးဖို့ အမိန့်ချခဲ့သည်။ ဂျပန်က စီရင်ချက်တွေကို ၁၉၆၅ သဘောတူညီချက် ချိုးဖောက်မှုဟု ဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ မှာ ချစ်ပ်ထုတ်လုပ်မှုမှာ သုံးတဲ့ ဓာတုပစ္စည်း သုံးမျိုးအတွက် ပို့ကုန်ထိန်းချုပ်မှု တင်းကျပ်ခဲ့ပြီး ကိုရီးယားစားသုံးသူတွေက ဂျပန်ကုန်ပစ္စည်းဘွိုင်ကော့တ်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လိုက်နာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၃ မှာ ဆိုးလ်က တရားရုံးအမိန့်ချ လျော်ကြေးကို ကိုရီးယားဖောင်ဒေးရှင်းတစ်ခုက ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး တိုကျိုနဲ့ဆက်ဆံရေး တိုးတက်စေခဲ့ပေမဲ့ တရားလိုအချို့က ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

တောင်းပန်မှုများ၊ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များနဲ့ တခြားအငြင်းပွားစရာများ

ဂျပန်ခေါင်းဆောင်တွေက နောင်တရကြောင်း အကြိမ်ကြိမ်ဖော်ပြခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ၁၉၉၅ Murayama ကြေညာချက်နဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် Keizo Obuchi နဲ့ သမ္မတ Kim Dae-jung တို့ရဲ့ ၁၉၉၈ ပူးတွဲကြေညာချက်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုကြေညာချက်နောက်မှာ တောင်ကိုရီးယားက ဂျပန်ရုပ်ရှင်နဲ့ ဂီတအပေါ် ရှည်လျားစွာ ကန့်သတ်ထားတာတွေကို စတင်ဖြေလျှော့ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားအများစုက အဲဒီတောင်းပန်မှုတွေကို နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်တွေက အားနည်းစေတယ်လို့ ခံစားကြသည်။ ဂျပန်ကျောင်းသုံးစာအုပ်တချို့ ပြင်ဆင်မှု၊ ဂျပန်စစ်သေဆုံးသူတွေ (စစ်ရာဇဝတ်မှုထိုက်သူတွေအပါအဝင်) ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့ Yasukuni ဘုရားကျောင်းကို နိုင်ငံရေးသမားတွေ သွားရောက်တာ၊ ဂျပန်က Takeshima လို့ခေါ်တဲ့ Dokdo ကျွန်းငယ်များအငြင်းပွားမှုတို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်အရာရှိတွေကတော့ ဖြေရှင်းပြီးသား ကိစ္စတွေကို ကိုရီးယားက ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ဖွင့်နေတယ်လို့ မကြာခဏဆိုကြသည်။

ဒါတွေက နေ့စဉ်လူစီးနင်းမှုကို မတားပါ။ ကိုရီးယားနဲ့ ဂျပန်တွေက တစ်ဦးနိုင်ငံကို တစ်ဦး အလွန်များပြားစွာ သွားရောက်လည်ပတ်ကြပြီး ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုလည်း နှစ်ဘက်စလုံးကို စီးဆင်းနေသည် (လက်တွေ့ကျတဲ့ ဘက်ကို ကိုရီးယား vs ဂျပန် ခရီးသွားနှိုင်းယှဉ်ချက် မှာ ကြည့်ပါ)။ မတ် ၁ သို့မဟုတ် သြဂုတ် ၁၅ ဝန်းကျင် ဆိုးလ်ကို သွားရင် အခမ်းအနားတွေ၊ တိုက်ခန်းလေးတွေရဲ့ လေသာခန်းမှာ တင်ထားတဲ့ အလံတွေ၊ ရှေးဟောင်းအကြောင်း သတင်းဖော်ပြမှုတွေကို မျှော်လင့်ထားနိုင်သည်။

FAQ

ကိုရီးယားက ဂျပန်လက်အောက်မှာ ဘယ်လောက်ကြာခဲ့သလဲ

အပြည့်အဝ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်မှုက ၁၉၁၀ သြဂုတ် ၂၉ သိမ်းပိုက်မှုမှ ၁၉၄၅ သြဂုတ် ၁၅ လွတ်မြောက်ရေးအထိ ၃၅ နှစ်ကြာခဲ့သည်။ ၁၉၀၅ Eulsa စာချုပ်နဲ့ စတဲ့ ကာကွယ်ရေးနယ်ပယ်ကာလကို ထည့်ရေတွက်ရင် ဂျပန်က ကိုရီးယားရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးကို နှစ် ၄၀ ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။

ဂျပန်က ကိုရီးယားကို ဘာကြောင့် ကိုလိုနီလုပ်ခဲ့သလဲ

ကိုရီးယားက ဂျပန်နဲ့ အာရှတိုက်ကြီးကြားမှာ ရှိနေသဖြင့် ဂျပန်ခေါင်းဆောင်တွေက ဗျူဟာမြောက် ကာကွယ်ရေးနယ်မြေနဲ့ မန်ချူးရီးယားနဲ့ တရုတ်ဆီသို့ လမ်းကြောင်းအဖြစ် မြင်ခဲ့သည်။ ဆန်၊ မြေ၊ နောက်ပိုင်း စက်မှုအရင်းအမြစ်တွေလည်း ရနိုင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီပိုင်ဆိုင်မှုက ဂျပန်ကို အနောက်အင်ပါယာအင်အားကြီးတွေနဲ့ တန်းတူအနေအထားမှာ ထားပေးခဲ့သည်။

ဂျပန်က ကိုရီးယားကို တောင်းပန်ဖူးသလား

ဂျပန်အစိုးရတွေက နောင်တနဲ့ တောင်းပန်မှုကြေညာချက်များစွာ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး comfort women အတွက် ၁၉၉၃ Kono ကြေညာချက်၊ ၁၉၉၅ Murayama ကြေညာချက်၊ ကိုရီးယားနဲ့ ၁၉၉၈ ပူးတွဲကြေညာချက်တို့ ပါဝင်သည်။ ကိုရီးယားအများစုက ဂျပန်နိုင်ငံရေးသမားတွေရဲ့ နောက်ပိုင်းပြောကြားချက်တွေနဲ့ ၁၉၆၅ မှာ တရားဥပဒေအရ တောင်းဆိုမှုတွေ ဖြေရှင်းပြီးဆိုတဲ့ တိုကျိုရဲ့ အနေအထားက ဒါတွေကို အားနည်းစေတယ်လို့ မြင်ကြသည်။ ဒါကြောင့် ဂျပန်က “တကယ်” တောင်းပန်ခဲ့သလားဆိုတာ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။

ဂျပန်ကိုလိုနီကာလကို ကိုရီးယားလို ဘာလို့ခေါ်သလဲ

စံအခေါ်အဝေါ်က Ilje Gangjeomgi (일제강점기)၊ “ဂျပန်ဧကရာဇ်အင်ပါယာက အတင်းအကျပ် သိမ်းပိုက်ထားသောကာလ” ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းစာတွေမှာ တခါတလေ Ilje sidae၊ “ဂျပန်ဧကရာဇ်ခေတ်” လို့ ရေးသည်။ gangjeom (“အတင်းသိမ်းပိုက်မှု”) ဆိုတဲ့ စကားလုံးက သိမ်းပိုက်မှုက တစ်ခါမှ တရားမဝင်ခဲ့ဘူးဆိုတဲ့ ကိုရီးယားရပ်တည်ချက်ကို ထင်ဟပ်သည်။

ကိုလိုနီခေတ်မှာ ကိုရီးယားတွေက ဂျပန်နိုင်ငံသားတွေလား

တရားဥပဒေအရ ကိုရီးယားတွေက ဂျပန်ဘုရင့်လက်အောက်ခံတွေ ဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့ သီးခြားကိုရီးယားမိသားစုစာရင်းမှာ ဖော်ပြထားပြီး တန်းတူအခွင့်အရေး မရှိခဲ့ပါ။ ဂျပန်မှာနေတဲ့ ကိုရီးယားတွေက ၁၉၅၂ San Francisco ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် အာဏာတည်ပြီးနောက် ဂျပန်နိုင်ငံသား အဆင့်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ Zainichi ကိုရီးယားအများစု ယနေ့တိုင် တောင်ကိုရီးယား သို့မဟုတ် တခြားနိုင်ငံသားဖြစ်နေရတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

ကိုရီးယားမှာ မတ် ၁ ကို ဘာကြောင့် ရုံးပိတ်ရက်လုပ်သလဲ

မတ် ၁ ရက်၊ Samiljeol (삼일절) က ၁၉၁၉ လွတ်လပ်ရေးကြေညာချက်နဲ့ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်တဲ့ တစ်နိုင်ငံလုံး ဆန္ဒပြမှုတွေကို အောက်မေ့တဲ့နေ့ဖြစ်သည်။ သမ္မတပါဝင်တဲ့ အမျိုးသားအခမ်းအနားအပါအဝင် တောင်ကိုရီးယားတစ်နိုင်ငံလုံးမှာ အခမ်းအနားတွေ ကျင်းပသည်။ သြဂုတ် ၁၅ လွတ်မြောက်ရေးနေ့နဲ့အတူ ကိုရီးယားရဲ့ အမျိုးသားနေ့ ၅ ရက်ထဲက တစ်ရက်ဖြစ်သည်။

ဒီသမိုင်းကို နောက်ထပ်ဘယ်မှာ ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်မလဲ။ ပြတိုက်၊ ရုပ်ရှင်၊ စာအုပ်များ

ကိုရီးယားကို သွားမယ်ဆိုရင် ဒီနေရာ ၃ ခုက ဖတ်စာအုပ်ထက် ဇာတ်လမ်းကို ပိုကောင်းကောင်း ပြောပြပေးသည်။ ဖွင့်ရက်တွေနဲ့ ဝင်ကြေးစည်းမျဉ်းတွေ ပြောင်းလဲတတ်သဖြင့် မသွားမီ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုချင်းစီကို စစ်ကြည့်ပါ။

နေရာ
Seodaemun ထောင် သမိုင်းခန်းမ (서대문형무소역사관)
ဒေသ
ဆိုးလ်အလယ်-အနောက်ပိုင်း Seodaemun-gu၊ ထောင်က ၁၉၀၈ မှာ ဖွင့်ခဲ့ပြီး Yu Gwan-sun အပါအဝင် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားသူများစွာကို ချုပ်နှောင်ခဲ့သည်
အနီးဆုံးဘူတာ
Dongnimmun ဘူတာ၊ ဆိုးလ်မြေအောက်ရထား လိုင်း ၃
လိုအပ်တဲ့အချိန်
၁.၅ မှ ၂ နာရီခန့်
မသွားမီ
ဖွင့်ရက်နဲ့ ဝင်ကြေးကို တရားဝင်စာမျက်နှာမှာ စစ်ပါ
နေရာ
ကိုရီးယား လွတ်လပ်ရေးခန်းမ (독립기념관)
ဒေသ
ဆိုးလ်ရဲ့ တောင်ဘက် Cheonan၊ South Chungcheong ပြည်နယ်၊ လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုအတွက် ကြီးမားတဲ့ အမျိုးသားပြတိုက်ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၇ မှာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်
အနီးဆုံးဘူတာ
Cheonan သို့မဟုတ် Cheonan-Asan ဘူတာ၊ ထို့နောက် ဘတ်စ်ကား သို့မဟုတ် တက္ကစီ
လိုအပ်တဲ့အချိန်
တစ်ဝက်နေ့
မသွားမီ
ဖွင့်ရက်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ လမ်းညွှန်နဲ့ သွားလာရေးကို တရားဝင်စာမျက်နှာမှာ စစ်ပါ
နေရာ
Tapgol ပန်းခြံ (탑골공원)
ဒေသ
ဆိုးလ်အလယ်ပိုင်း Jongno၊ ၁၉၁၉ မတ် ၁ ရက်မှာ ကျောင်းသားတွေက လွတ်လပ်ရေးကြေညာချက်ကို ဖတ်ပြခဲ့တဲ့နေရာ
အနီးဆုံးဘူတာ
Jongno 3-ga ဘူတာ
လိုအပ်တဲ့အချိန်
မိနစ် ၃၀
မသွားမီ
ပိတ်ရက်ရှိမရှိ တရားဝင်စာမျက်နှာမှာ စစ်ပါ

ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်ကို နောက်ခံထားတဲ့ ရုပ်ရှင်နဲ့ ဇာတ်လမ်းတွဲများ

  • The Age of Shadows (밀정, 2016): လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်တွေနဲ့ ကိုလိုနီရဲတပ်ဖွဲ့ထဲက ကိုရီးယားအရာရှိတစ်ဦးအကြောင်း သူလျှိုဇာတ်ကား။
  • Assassination (암살, 2015): ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွေ ဆိုးလ်မှာ ဂျပန်တပ်မှူးနဲ့ ပူးပေါင်းသူတစ်ဦးကို သတ်ဖို့ ခုခံရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ စီစဉ်တဲ့ဇာတ်လမ်း။
  • Mr. Sunshine (미스터 션샤인, 2018): ဖြောင့်မတ်သူ့တပ်များအပါအဝင် သိမ်းပိုက်မှုမတိုင်မီနှစ်တွေကို နောက်ခံထားတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွဲ။
  • Pachinko (2022): Min Jin Lee ရဲ့ ၂၀၁၇ ဝတ္ထုကို အခြေခံတဲ့ Apple TV+ ဇာတ်လမ်းတွဲ၊ ကိုလိုနီခေတ် ဘူဆန်ကနေ ဂျပန်သို့ ရောက်သွားတဲ့ ကိုရီးယားမိသားစုတစ်စုကို လိုက်ကြည့်သည်။
  • Harbin (하얼빈, 2024): Ahn Jung-geun ရဲ့ ၁၉၀၉ ရည်မှန်းချက်အကြောင်း ရုပ်ရှင်။

ထုတ်လွှင့်ခွင့်က နိုင်ငံအလိုက် ကွာသဖြင့် ကိုယ့်နိုင်ငံမှာ ဘယ်မှာကြည့်လို့ရသလဲဆိုတာ JustWatch သို့မဟုတ် platform မှာ စစ်ကြည့်ပါ။ စာဖတ်ဖို့ဆိုရင် Min Jin Lee ရဲ့ Pachinko က အလွယ်ဆုံးဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး Bruce Cumings ရဲ့ Korea’s Place in the Sun က ကိုလိုနီခေတ်ကို ပိုရှည်လျားတဲ့ ဆက်စပ်မှုထဲ ထည့်ပေးတဲ့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ သမိုင်းစာအုပ်အဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးကြသည်။

အသုံးဝင်ပါသလား? မျှဝေလိုက်ပါXFacebookLINEWhatsAppTelegram

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

Sources k-korea.blog

ဈေးနှုန်း၊ ဖွင့်ချိန်နှင့် ရရှိနိုင်မှုတို့ ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။ မဝယ်မီ သို့မဟုတ် ခရီးမထွက်မီ တရားဝင်စာမျက်နှာကို စစ်ဆေးပါ။

ရေးသားသူ Korea

Korea ကို ဆိုးလ်မှာနေတဲ့ ကိုရီးယားလူတစ်ယောက်က လုပ်ကိုင်နေတာပါ။ ဒီကလူတွေ ဘာရှာနေလဲ၊ ဘာဝယ်နေလဲ၊ ဘာစားနေလဲ၊ ဘာကြည့်နေလဲဆိုတာ နေ့တိုင်းစစ်ကြည့်ပြီး ဘာသာစကား ၄၀ နဲ့ ရှင်းပြပေးပါတယ်။ ပိုက်ဆံယူရေးတဲ့ ပို့စ် လုံးဝမရှိပါ။