Korea Północna nocą: czemu zdjęcie z 2014 jest tak czarne

11 min czytania

Korea Północna nocą na zdjęciu z 2014 roku jest prawie czarna, świeci tylko Pjongjang. Powód jest prosty i nie zniknął: kraj nie produkuje i nie przesyła dość prądu, a to, co ma, trafia najpierw do stolicy, wojska i przemysłu priorytetowego. Ten jeden obraz stał się najkrótszym wyjaśnieniem przepaści między obiema Koreami. Jest też jednym z najczęściej źle odczytywanych.

Co naprawdę pokazuje słynne zdjęcie Korei Północnej nocą

Gdy zobaczysz pełny kadr, rozpoznasz Półwysep Koreański z morzem po obu stronach. Korea Południowa to gęsta tafla świateł, a Seul jest największym rozbłyskiem w górnej części. Chińskie miasta jarzą się za północną granicą. Pomiędzy nimi leży Korea Północna, tak ciemna, że jej kształt wyznacza tylko miejsce, w którym światło się kończy.

Przy zachodnim wybrzeżu widać jedną małą, zwartą wyspę światła: Pjongjang. Prawie nic innego w kraju się z nim nie umywa. Granicy na tej mapie nikt nie rysował. Narysował ją prąd.

Kto zrobił to zdjęcie i czy jest prawdziwe?

Wykonała je załoga 38. wyprawy na ISS ręcznym aparatem przez okno stacji, a NASA opublikowała je na początku 2014 roku. To prawdziwa fotografia, nie wizualizacja ani fotomontaż. Wersje krążące po sieci bywają przycięte, obrócone, wyostrzone lub rozjaśnione, dlatego dwie „takie same” kopie mogą wyglądać inaczej. Nieedytowany oryginał znajdziesz w archiwum fotografii astronautów NASA (zobacz sekcję o tym, jak samemu go znaleźć).

Starsze i nowsze nocne zdjęcia, które mogłeś już widzieć

Rok 2014 nie był pierwszym widokiem ciemnej Korei Północnej. Od lat 70. amerykańskie satelity meteorologiczne sił powietrznych w programie DMSP (Defense Meteorological Satellite Program) mają czujniki słabego światła, a mapy zbudowane z ich danych pokazywały ten sam wzorzec. W latach 2000. amerykańscy urzędnicy, wśród nich ówczesny sekretarz obrony Donald Rumsfeld, używali jednej z takich map na odprawach, by zilustrować stan północnokoreańskiej gospodarki.

Dzisiejsze, ostrzejsze obrazy pochodzą z czujnika VIIRS (Visible Infrared Imaging Radiometer Suite) na satelicie Suomi NPP, który NASA i NOAA wyniosły w 2011 roku. NASA łączy wiele bezchmurnych nocy z danych VIIRS w mapy Black Marble. Ponieważ są uśrednione, stanowią stabilniejszy zapis niż pojedyncza fotografia astronauty i to na nich badacze rzeczywiście mierzą.

Dlaczego Korea Północna jest nocą ciemna: 5 powodów, przez które sieć zawodzi

Nie ma jednego wyłącznika, który ktoś przekręcił. Pięć problemów nakłada się na siebie.

1. Prądu produkuje się za mało już na starcie

Elektryczność w Korei Północnej pochodzi głównie z elektrowni wodnych i węglowych. Produkcja z wody rośnie i spada wraz z deszczami i poziomem rzek, więc jest najwyższa po letnim monsunie (pora deszczowa, mniej więcej lipiec i sierpień) i najniższa w zimnych, suchych miesiącach, czyli wtedy, gdy ludzie najbardziej potrzebują ciepła i światła. Węgiel wydobywa się na miejscu, ale kopalnie potrzebują prądu do odpompowywania wody i napędzania maszyn. Gdy sieć słabnie, spada wydobycie, a wtedy sieć słabnie jeszcze bardziej.

2. Wysłużona sieć gubi energię po drodze

Duża część sieci przesyłowej, czyli linii wysokiego napięcia i transformatorów, które niosą prąd z elektrowni do miast, ma po kilkadziesiąt lat. Stare linie tracą energię w postaci ciepła, a niestabilne napięcie i częstotliwość mogą uszkadzać silniki i urządzenia u odbiorcy. Nawet gdy elektrownia pracuje, spora część tego, co wytwarza, nigdy nie dociera do żarówki.

3. Tanie paliwo z zagranicy się skończyło

W czasach zimnej wojny Związek Radziecki dostarczał ropę i części zamienne na bardzo korzystnych warunkach. Skończyło się to wraz z upadkiem ZSRR w 1991 roku. Później sankcje Rady Bezpieczeństwa ONZ z 2017 roku zakazały eksportu północnokoreańskiego węgla i ograniczyły import produktów rafinowanej ropy. Zakaz eksportu węgla odciął ważne źródło dewiz, a limit zawęził ilość paliwa, którym można by zasilać generatory.

4. Prąd jest racjonowany według priorytetów

Tę elektryczność, która jest, się przydziela. Pierwszeństwo mają Pjongjang, obiekty wojskowe i zbrojeniowe, kluczowe fabryki oraz pomniki i miejsca związane z władzą. Miasteczka i wsie prowincjonalne są na końcu, a przerwy w dostawach są tam częste i długie. Ta kolejność to dokładnie wzór, który widać z orbity.

5. Nawet przy włączonym prądzie mało światła ucieka w górę

Satelity widzą światło skierowane ku niebu: latarnie uliczne, reflektory samochodów, podświetlane szyldy, oświetlone stadiony, biurowce. W Korei Północnej jest niewiele prywatnych aut, rzadkie oświetlenie ulic i żadnej kultury neonowych reklam. W domach, które mają prąd, często pali się jedna przyćmiona żarówka, więc nawet miasto z elektrycznością może z wysokości 400 km wyglądać na ciemne.

Pjongjang kontra prowincja: kto dostaje światło

Pjongjang to miasto-wizytówka. Mieszkanie w nim jest przywilejem kontrolowanym przez państwo i zależy od pracy, pozycji w partii oraz songbun (성분), systemu klasyfikacji pochodzenia rodzinnego, według którego państwo sortuje obywateli pod kątem lojalności politycznej. Stolica ma najstabilniejsze dostawy, najnowsze wieżowce mieszkalne i podświetlone pomniki, które pokazują odwiedzającym i państwowa telewizja. Nawet tam, jak podają uciekinierzy i zagraniczni goście, zdarzają się przerwy w dostawach. Jest jaśniej, ale bez gwarancji.

Tak wygląda podział światła na mapie:

Miejsce	Co widać nocą z kosmosu	Dlaczego
Pjongjang (평양)	Jedno zwarte, wyraźnie widoczne skupisko	Pierwszeństwo w dostawach prądu, reprezentacyjne budynki i pomniki, więcej oświetlenia ulic
Miasta prowincjonalne, np. Hamhung (함흥), Chongjin (청진), Sinuiju (신의주)	Słabe punkciki, czasem w ogóle ich brak	Niższy priorytet, długie przerwy w dostawach, mało oświetlonych dróg
Wsie i pola uprawne	Praktycznie czarno	Koniec kolejki. Gospodarstwa domowe korzystają z akumulatorów, świec i małych paneli słonecznych
Chińskie miasta graniczne, np. Dandong po drugiej stronie rzeki Jalu (Yalu)	Jasny, ostro zarysowany blask	Normalna chińska sieć miejska i oświetlenie komercyjne
Korea Południowa, zwłaszcza Seul i okolice	Gęsta tafla światła aż pod granicę	Niezawodna sieć, mieszkanie w wieżowcach, duży ruch uliczny, podświetlane szyldy
Morza wokół półwyspu	Rozsiane jasne punkty	Łodzie rybackie z potężnymi lampami przyciągającymi kałamarnice, a nie wyspy czy miasta

Jeśli blask Seulu znasz tylko z poziomu ulicy, nasz przewodnik co robić w Seulu nocą pokazuje, jak ta tafla światła wygląda z bliska.

Jak północnokoreańska sieć energetyczna dotarła do tego punktu

Ciemna mapa to nie tylko efekt niedawnej polityki. Sięga stulecia budowy, wojny i utraty protektorów. Za japońskich rządów kolonialnych Japonia zbudowała duże elektrownie wodne i przemysł ciężki głównie w górzystej północy, więc w chwili podziału w 1945 roku to Północ miała większość mocy wytwórczych półwyspu. Ten okres opisuje nasz tekst Korea pod panowaniem japońskim.

Okres	Co się stało	Wpływ na światła
1910 do 1945	Japońskie rządy kolonialne budują elektrownie wodne i przemysł, głównie na północy	Północ startuje z większością elektrowni półwyspu
1948	Korea Północna odcina prąd, który wysyłała na południe	Korea Południowa musi zbudować własną produkcję energii
1950 do 1953	Wojna koreańska. Elektrownie i tamy są bombardowane	Sieć zostaje poważnie zniszczona i odbudowana z pomocą radziecką i chińską
1991	Upada Związek Radziecki	Znika dotowana ropa, części zamienne i rynki zbytu
Połowa i koniec lat 90.	Głód, w Korei Północnej nazywany Uciążliwym Marszem (고난의 행군)	Fabryki stają, a sieć niszczeje bez konserwacji
2011	Start satelity Suomi NPP z nocnym czujnikiem VIIRS	Możliwe stają się ostrzejsze, mierzalne nocne obrazy półwyspu
2014	NASA publikuje zdjęcie z 38. wyprawy na ISS	Obraz ciemnej Północy obiega świat
2017	Sankcje ONZ zakazują eksportu węgla i ograniczają import rafinowanej ropy	Mniej twardej waluty i mniej paliwa do produkcji prądu

Przez to wszystko przebija jedna idea: dżucze (주체, Juche), państwowa ideologia samowystarczalności. W praktyce samowystarczalność oznaczała oparcie na krajowym węglu i hydroenergetyce oraz unikanie zależności od importu. Politycznie to wybór zrozumiały, ale sieć zostaje bezbronna, gdy zawiedzie pogoda albo kopalnie.

Co nocne światła mówią o gospodarce Korei Północnej

Korea Północna publikuje prawie żadnych wiarygodnych statystyk gospodarczych. Dlatego z zewnątrz sięga się po wskaźniki zastępcze, a nocne światło jest jednym z najbardziej znanych. Ekonomiści J. Vernon Henderson, Adam Storeygard i David Weil wykazali w szeroko cytowanym badaniu, że zmiany nocnego światła z satelitów odzwierciedlają zmiany produkcji gospodarczej, i że najbardziej przydaje się to tam, gdzie oficjalnych danych brakuje albo są słabe. Korea Północna to przypadek podręcznikowy.

Światła mówią kilka rzeczy. Życie gospodarcze i inwestycje państwa są silnie skoncentrowane w stolicy. Przemysł prowincjonalny pracuje daleko poniżej tego, do czego fabryki zbudowano. A dystans wobec obu sąsiadów jest ogromny.

Jeśli chodzi o oficjalne oszacowanie, standardowym źródłem jest południowokoreański bank centralny, Bank of Korea, który co roku publikuje szacunek PKB Północy. Najnowszą wartość sprawdź na jego oficjalnej stronie, zamiast ufać liczbom powtarzanym w sieci.

Przykład: Sinuiju i Dandong

Najczytelniejsze pojedyncze porównanie zobaczysz, przybliżając rzekę Jalu (Yalu) na północno-zachodniej granicy. Po chińskiej stronie Dandong wyłania się jako jasne, wyraźne miasto. Dokładnie naprzeciw Sinuiju, jedna z głównych bram handlowych Korei Północnej, jest słabą smugą.

Mosty łączą oba miasta, a duża część legalnego handlu Korei Północnej z Chinami przechodziła właśnie tędy. Tu mamy tę samą rzekę, tę samą pogodę i ten sam przelot satelity. Jedyną realną zmienną jest kraj, a różnica jasności to pokazuje.

Czego światła nie pokazują

Duża część północnokoreańskiej gospodarki dzieje się w dzień i pod dachem. Dzangmadan (장마당), nieformalne i półoficjalne targowiska, które rozrosły się po głodzie lat 90. i dziś żywią sporą część ludności, nie rozświetlają nieba. Nie robią tego też pola ryżowe, kopalnie ani małe warsztaty. Nocne światła mierzą oświetlenie. To zgrubny wskaźnik aktywności, a nie spis powszechny.

Jak to słynne zdjęcie jest źle odczytywane

Obraz działa tak mocno, bo wygląda na oczywisty. Dlatego łatwo go przeciągnąć za daleko. Sześć typowych błędów:

• „Nikt tam nie ma prądu.” Nieprawda. Prąd jest, ale rzadki, racjonowany i niestabilny. Wiele gospodarstw używa akumulatorów samochodowych i małych paneli słonecznych, głównie do oświetlenia wnętrz, ładowania telefonów i telewizora.
• „To photoshop.” Oryginał z ISS z 2014 roku to prawdziwa fotografia. Niektóre wersje w mediach społecznościowych zostały podkręcone pod kątem kontrastu, co przesadnie wyostrza albo spłaszcza różnicę.
• „Ciemny obszar jest pusty.” W tej czarnej przestrzeni mieszka około 25 milionów ludzi. Ciemność oznacza niedobór prądu, a nie brak ludzi.
• „Jasność oznacza, jak bogate lub szczęśliwe jest miejsce.” Nawyki oświetleniowe są różne. Kraje o podobnych dochodach mogą świecić zupełnie inaczej, zależnie od oświetlenia ulic, gęstości zabudowy i ruchu samochodowego. Korea Południowa jest szczególnie jasna, bo tak wielu ludzi mieszka w oświetlonych kompleksach wysokich bloków.
• „To się nigdy nie zmienia.” Jedno zdjęcie to jedna noc. Chmury, światło księżyca, pora roku i ekspozycja aparatu zmieniają wynik. Wieloletnie kompozyty pokazują prawdziwy trend i on się porusza.
• „Te kropki na morzu to wyspy.” Większość to łodzie rybackie z potężnymi lampami, dobrze znana cecha nocnych zdjęć okolic Korei, Chin i Japonii.

Co wiemy, a czego nie wiemy

Co wiemy

• Zdjęcia satelitarne z DMSP, VIIRS oraz fotografie astronautów od dziesięcioleci pokazują w większości ciemną Koreę Północną.
• Sieć opiera się głównie na hydroenergetyce i węglu, a oba źródła są podatne na pogodę, starzejące się urządzenia i brak części zamiennych.
• Pjongjang ma priorytet w dostawach. Prowincje i wsie dostają znacznie mniej.
• Sankcje ONZ przyjęte w 2017 roku zakazały eksportu węgla i ograniczyły import rafinowanej ropy.
• Małe domowe panele słoneczne rozpowszechniły się szeroko, według badaczy, uciekinierów i zagranicznych gości, ale są zbyt małe i służą głównie do oświetlenia wnętrz, by było je widać z orbity.

Czego nie wiemy

• Ile prądu Korea Północna faktycznie produkuje i zużywa. Nie ma wiarygodnych oficjalnych danych, a szacunki z zewnątrz opierają się na modelowaniu.
• Jaka część energii trafia do wojska i programów zbrojeniowych, a jaka do domów.
• W jakim stopniu omijanie sankcji, na przykład nielegalne przeładunki paliwa na morzu opisywane przez panele ONZ, równoważy limit importu.
• Czy jaśniejsze punkty na najnowszych zdjęciach odzwierciedlają realny wzrost gospodarczy, czy celowe oświetlanie reprezentacyjnych projektów.

Północnokoreańskie media państwowe, przede wszystkim Koreańska Centralna Agencja Prasowa (KCNA), przedstawiają oświetloną panoramę Pjongjangu i nowe budowy jako dowód postępu. Traktuj to jako twierdzenia państwa i zestawiaj je z niezależnym zapisem satelitarnym. Tej samej ostrożności wymaga obieg informacji w kraju, opisany w naszym tekście czy Korea Północna ma internet.

Jak samemu zobaczyć Koreę Północną nocą

Nie potrzebujesz konta badawczego. Wszystko poniżej jest bezpłatne i pochodzi z NASA.

1. Znajdź oryginalne zdjęcie z 2014 roku. Wyszukaj w Gateway to Astronaut Photography of Earth NASA zdjęcia Półwyspu Koreańskiego nocą z 38. wyprawy.
2. Otwórz mapę nocnych świateł. W NASA Worldview dodaj warstwę nocną VIIRS lub Black Marble i wyśrodkuj widok na Korei.
3. Porównaj lata. Użyj suwaka dat w Worldview albo historii Black Marble w NASA Earth Observatory, by zestawić ten sam obszar w różnych latach.
4. Przybliż trzy punkty kontrolne. Pjongjang, parę Sinuiju i Dandong nad Jalu oraz obszar tuż na północ od Seulu, gdzie światło urywa się przy granicy.

FAQ

Dlaczego Korea Północna jest nocą taka ciemna?

Nie produkuje dość prądu, jej wysłużona sieć gubi sporą część wytworzonej energii, a dostawy są racjonowane, z pierwszeństwem dla Pjongjangu i obiektów priorytetowych. Ma też bardzo mało oświetlenia zewnętrznego, takiego jak latarnie, światła aut i podświetlane szyldy, więc nawet zasilane obszary wysyłają w górę niewiele światła.

Czy zdjęcie Korei Północnej nocą jest prawdziwe?

Tak. Słynna wersja to prawdziwa fotografia wykonana przez załogę 38. wyprawy na ISS 30 stycznia 2014 roku i opublikowana przez NASA. Niektóre kopie w sieci są przycięte lub mają zmienione kolory, więc jeśli chcesz zobaczyć wersję bez obróbki, porównaj je z oryginałem NASA.

Czy w Pjongjangu prąd jest przez cały czas?

Stolica ma najstabilniejsze dostawy w kraju, ale przerwy nadal są szeroko opisywane. Żadne wiarygodne publiczne dane nie pokazują, ile godzin na dobę stolica ma prąd. Z satelitów widać jasno jedno: jest znacznie jaśniejsza niż jakiekolwiek inne miejsce na Północy.

Czy DMZ widać nocą z kosmosu?

Nie jako osobną linię. DMZ (strefa zdemilitaryzowana), czterokilometrowy pas buforowy między obiema Koreami, wyłania się jako krawędź, w której światła Korei Południowej się kończą, a zaczyna się ciemność Północy. Ten kontrast zaznacza granicę wyraźniej niż jakikolwiek obiekt na ziemi.

Czy Korea Północna z biegiem lat się rozjaśniła?

W skali kraju zmiany są niewielkie. Większość różnic widać wokół Pjongjangu i kilku miast przygranicznych i handlowych. Możesz to sprawdzić samodzielnie, porównując warstwy Black Marble lub VIIRS z różnych lat w NASA Worldview.

Dlaczego Korea Południowa jest o wiele jaśniejsza niż Północ?

Korea Południowa ma niezawodną sieć krajową, gęsto zaludnione miasta z wysokimi blokami, duży ruch uliczny i mnóstwo oświetlenia komercyjnego. W dekadach po wojnie z lat 50. oba kraje zaczynały z podobnego poziomu życia. Z czasem ich gospodarki się rozeszły, a nocna mapa pokazuje, jak daleko.

Na co patrzeć dalej: nocne światła Korei Północnej

Kilka sygnałów mówi więcej niż jakikolwiek viralowy obraz:

• Nowe kompozyty Black Marble z NASA. Świeże roczne dane to najczystszy sposób, by sprawdzić, czy Północ się rozjaśnia i gdzie.
• Letnie opady. Skoro hydroenergetyka niesie tak duży ciężar, rok suszy może przyćmić sieć niezależnie od polityki.
• Decyzje o sankcjach w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Każda zmiana zakazu eksportu węgla lub limitu importu paliw bezpośrednio wpłynęłaby na produkcję prądu.
• Budowy w Pjongjangu. Nowe oświetlone dzielnice w stolicy mogą rozjaśnić mapę, nie zmieniając niczego w prowincjach. Czytaj je jako inwestycje pokazowe, a nie wzrost całego kraju.
• Roczny szacunek PKB Korei Północnej z Bank of Korea. To najbliższa oficjalnej miara, którą można zestawić ze światłami. Sprawdź jego oficjalną stronę, gdy zostanie opublikowany.

Praktyczna wskazówka: gdy zdjęcie z 2014 roku pojawi się w twoim feedzie, otwórz obok kompozyt satelitarny z ostatniego roku. Jeśli ciemna przerwa między Chinami a Koreą Południową wciąż tam jest, nic fundamentalnego się nie zmieniło.

Podobne artykuły

• Korea PółnocnaDlaczego Korea jest podzielona? Linia z 1945 roku i DMZ
• Podróże po KoreiJesienne liście w Korei (단풍): kiedy szczyt, 7 miejsc
• Podróże po KoreiJednodniowe wycieczki z Seulu: 8 miejsc, od DMZ po Jeonju
• Podróże po KoreiZwiedzanie Seulu w 7 dni: plan z pałacami, DMZ i Suwon
• K-modaKoreańskie fryzury męskie: two-block, comma hair i 4 inne
• K-modaKoreańska trwała (펌): digital, down perm, C-curl i 7 innych

Sources k-korea.blog · eol.jsc.nasa.gov · worldview.earthdata.nasa.gov · earthobservatory.nasa.gov

Ceny, godziny otwarcia i dostępność się zmieniają. Przed zakupem lub podróżą sprawdź oficjalną stronę.