ညဘက် မြောက်ကိုရီးယား ဘာကြောင့် မှောင်နေသလဲ

21 မိနစ် ဖတ်ရန်

ညဘက် အာကာသကနေကြည့်ရင် မြောက်ကိုရီးယားက အနက်ရောင်နီးပါး မှောင်နေပြီး 2014 ISS ဓာတ်ပုံမှာ ပြုံယန်းမြို့တစ်မြို့တည်းသာ လင်းနေတယ်။ အကြောင်းရင်းက ရိုးရိုးလေးပါ၊ နိုင်ငံမှာ လျှပ်စစ်မီး လုံလောက်စွာ ထုတ်လုပ်လို့လည်း မရ၊ ဖြန့်ဝေလို့လည်း မရတာပဲ။ ရှိတဲ့လျှပ်စစ်ကိုလည်း မြို့တော်၊ စစ်တပ်နဲ့ ဦးစားပေးစက်ရုံတွေကို အရင်ပေးတယ်။ ဒီဓာတ်ပုံတစ်ပုံက ကိုရီးယားနှစ်ခုကြား ကွာဟချက်ကို အတိုဆုံးရှင်းပြတဲ့ ပုံဖြစ်သလို အလွဲဆုံး ဖတ်ခံရတဲ့ ပုံတစ်ပုံလည်း ဖြစ်တယ်။

ပြုံယန်းတစ်မြို့တည်း လင်းနေတဲ့ မြောက်ကိုရီးယား ညဓာတ်ပုံက ဘာကိုပြသလဲ

ဓာတ်ပုံတစ်ခုလုံးကို ကြည့်ရင် နှစ်ဖက်စလုံး ပင်လယ်ဝန်းရံထားတဲ့ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို တွေ့ရမယ်။ တောင်ကိုရီးယားက အလင်းအထပ်ထူကြီးဖြစ်ပြီး အပေါ်ပိုင်းက ဆိုးလ်က အလင်းအကြီးဆုံးပဲ။ မြောက်ဘက်နယ်စပ်ကို ကျော်ရင် တရုတ်မြို့တွေ လင်းနေတယ်။ အဲဒီအလယ်က မြောက်ကိုရီးယားက မှောင်လွန်းလို့ အလင်းရပ်တဲ့နေရာကိုကြည့်မှ ပုံသဏ္ဍာန်ကို ခြေရာခံနိုင်တယ်။

အနောက်ဘက်ကမ်းခြေအနီးမှာ သိပ်သည်းတဲ့ အလင်းကျွန်းလေးတစ်ခု ရှိတယ်၊ ပြုံယန်းပဲ။ နိုင်ငံထဲက တခြားဘယ်နေရာမှ ဒီလောက်မနီးစပ်ဘူး။ နယ်နိမိတ်ကို ဘယ်သူမှ မျဉ်းဆွဲမထားဘူး၊ လျှပ်စစ်မီးက ဆွဲပေးလိုက်တာ။

ဓာတ်ပုံကို ဘယ်သူရိုက်တာလဲ၊ အစစ်လား

ISS Expedition 38 အဖွဲ့သားတွေက စခန်းပြတင်းပေါက်ကနေ လက်ကိုင်ကင်မရာနဲ့ ရိုက်ခဲ့ပြီး 2014 အစောပိုင်းမှာ နာဆာ (NASA) က ထုတ်ပြန်ခဲ့တာ။ အနုပညာရှင်ရေးဆွဲတဲ့ပုံ၊ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ပုံ မဟုတ်ဘဲ တကယ့်ဓာတ်ပုံပဲ။ လူမှုကွန်ရက်မှာ ပျံ့နေတဲ့ ပုံတွေကတော့ ဖြတ်ထားတာ၊ လှည့်ထားတာ၊ ပိုကြည်အောင်လုပ်ထားတာ၊ ပိုလင်းအောင်လုပ်ထားတာတွေ များတယ်။ ဒါကြောင့် “တူညီတဲ့ပုံ” နှစ်ပုံ မတူတာ ဖြစ်တတ်တယ်။ မူရင်းပုံကို နာဆာရဲ့ အာကာသယာဉ်မှူးဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းမှာ ရှာနိုင်တယ် (အောက်က “ကိုယ်တိုင်ကြည့်ပုံ” ပိုင်းမှာ ကြည့်ပါ)။

ဒီထက်စောတဲ့ပုံတွေနဲ့ ပိုသစ်တဲ့ပုံတွေ

2014 ပုံက မှောင်နေတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားကို ပထမဆုံးမြင်ရတာ မဟုတ်ဘူး။ 1970 ပြည့်လွန်နှစ်တွေကတည်းက အမေရိကန်လေတပ်ရဲ့ မိုးလေဝသဂြိုဟ်တုတွေ (Defense Meteorological Satellite Program, DMSP) မှာ အလင်းနည်းနည်းကိုပါ မြင်တဲ့ အာရုံခံကိရိယာတွေ ပါခဲ့ပြီး အဲဒီဒေတာနဲ့ ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ပုံတွေမှာလည်း ပုံစံတူတူပဲ မြင်ရတယ်။ 2000 ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ အမေရိကန်အရာရှိတွေ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဒေါ်နယ်ရမ်းစဖယ်လ်ဒ် အပါအဝင်၊ အဲဒီပေါင်းစပ်ပုံတွေထဲက တစ်ပုံကို မြောက်ကိုရီးယားစီးပွားရေးအကြောင်း ရှင်းပြတဲ့ အစည်းအဝေးတွေမှာ သုံးခဲ့တယ်။

ဒီနေ့ ပိုထက်တဲ့ပုံတွေက 2011 မှာ နာဆာနဲ့ NOAA တို့ လွှတ်တင်ခဲ့တဲ့ Suomi NPP ဂြိုဟ်တုပေါ်က VIIRS အာရုံခံကိရိယာ (Visible Infrared Imaging Radiometer Suite) ကနေ လာတာ။ နာဆာက တိမ်မရှိတဲ့ည အများအပြားရဲ့ VIIRS ဒေတာကို ရောစပ်ပြီး Black Marble မြေပုံတွေ ပြုလုပ်တယ်။ ပျမ်းမျှထုတ်ထားတာဖြစ်လို့ အာကာသယာဉ်မှူးရိုက်တဲ့ ညတစ်ညပုံထက် ပိုတည်ငြိမ်တဲ့ မှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး သုတေသီတွေ တကယ်တိုင်းတာကြတာ ဒါပဲ။

မြောက်ကိုရီးယား ညဘက် ဘာကြောင့်မှောင်သလဲ၊ လျှပ်စစ်ကွန်ရက် ချို့ယွင်းတဲ့ အကြောင်းရင်း 5 ချက်

ဖွင့်ထားရာကနေ ပိတ်လိုက်တဲ့ ခလုတ်တစ်ခု မရှိဘူး။ ပြဿနာ ငါးခုက တစ်ခုပေါ်တစ်ခု ထပ်နေတာ။

1. အစကတည်းက လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှု နည်းလွန်းတယ်

မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ လျှပ်စစ်က အဓိကအားဖြင့် ရေအားလျှပ်စစ်ဆည်တွေနဲ့ ကျောက်မီးသွေးဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွေက လာတယ်။ ရေအားလျှပ်စစ်က မိုးရေနဲ့ မြစ်ရေအမြင့်အတိုင်း အတက်အကျရှိပြီး ဇူလိုင်၊ သြဂုတ်လောက်ရှိတဲ့ နွေရာသီမုတ်သုံအပြီးမှာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ကာ အအေးဆုံး ခြောက်သွေ့တဲ့လတွေမှာ အညံ့ဆုံးဖြစ်တယ်။ အဲဒီအချိန်ကမှ အပူနဲ့ အလင်းအတွက် လူတွေ အလိုအများဆုံး။ ကျောက်မီးသွေးကို ပြည်တွင်းမှာ တူးပေမဲ့ တွင်းတွေက ရေစုပ်ထုတ်ဖို့၊ စက်ကိရိယာတွေ မောင်းဖို့ လျှပ်စစ်လိုတယ်။ ကွန်ရက်အားနည်းရင် ကျောက်မီးသွေးထွက်ရှိမှု ကျသွားပြီး ကွန်ရက်က ပိုအားနည်းသွားတယ်။

2. ဟောင်းနွမ်းတဲ့ကွန်ရက်က လမ်းမှာတင် လျှပ်စစ်ဆုံးရှုံးတယ်

ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကနေ မြို့တွေဆီ လျှပ်စစ်သယ်ဆောင်တဲ့ ဗို့အားမြင့်လိုင်းတွေ၊ ထရန်စဖော်မာတွေက နှစ်ဆယ်ချီဟောင်းနေပြီ။ လိုင်းဟောင်းတွေက အပူအဖြစ် စွမ်းအင်ဆုံးရှုံးတယ်။ ဗို့အားနဲ့ ကြိမ်နှုန်း မတည်ငြိမ်ရင် လက်ခံတဲ့ဘက်က မော်တာတွေ၊ ပစ္စည်းတွေ ပျက်စီးနိုင်တယ်။ စက်ရုံက လည်ပတ်နေရင်တောင် ထုတ်လုပ်တဲ့ပမာဏ အတော်များများက မီးလုံးထိ မရောက်ဘူး။

3. ပြည်ပက စွမ်းအင်ဈေးသက်သာတာ ရပ်သွားတယ်

စစ်အေးခေတ်မှာ ဆိုဗီယက်ယူနီယံက ရေနံနဲ့ အပိုပစ္စည်းတွေကို သက်သာတဲ့စည်းကမ်းနဲ့ ပေးခဲ့တယ်။ 1991 မှာ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲတော့ အဲဒါ ပြီးဆုံးတယ်။ နောက်ပိုင်း 2017 မှာ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီက ချမှတ်တဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေက မြောက်ကိုရီးယားကျောက်မီးသွေးတင်ပို့မှုကို တားမြစ်ပြီး ချက်ရေနံထုတ်ကုန်တင်သွင်းမှုကို ကန့်သတ်ခဲ့တယ်။ ကျောက်မီးသွေးတားမြစ်ချက်က နိုင်ငံခြားငွေရင်းမြစ်ကြီးတစ်ခုကို ဖယ်ရှားလိုက်ပြီး ကန့်သတ်ချက်က ဂျင်နရေတာတွေ မောင်းနိုင်မယ့် လောင်စာကို ကျဉ်းစေတယ်။

4. လျှပ်စစ်ကို ဦးစားပေးအလိုက် ခွဲပေးတယ်

ရှိတဲ့လျှပ်စစ်ကို ခွဲဝေတယ်။ ပြုံယန်း၊ စစ်တပ်နဲ့ လက်နက်ခဲယမ်းနေရာတွေ၊ အဓိကစက်ရုံတွေ၊ နိုင်ငံတော်အတွက် အရေးကြီးတဲ့ အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုတွေနဲ့ ခေါင်းဆောင်နေရာတွေက ပထမ။ ပြည်နယ်မြို့ငယ်တွေနဲ့ ကျေးရွာတွေက နောက်ဆုံးဖြစ်ပြီး အဲဒီမှာ မီးပျက်တာ မကြာခဏ၊ ကြာကြာဖြစ်တယ်။ အာကာသကနေ မြင်ရတဲ့ ပုံစံက အဲဒီအစီအစဉ်ပဲ။

5. မီးရှိနေရင်တောင် အပေါ်ကို အလင်းထွက်တာ နည်းတယ်

ဂြိုဟ်တုက မြင်ရတာက ကောင်းကင်ဘက်ကို ထွက်တဲ့ အလင်းတွေဖြစ်တယ်၊ လမ်းမီး၊ ကားမီးရောင်၊ အလင်းပြဆိုင်းဘုတ်၊ အားကစားကွင်းမီး၊ရုံးအဆောက်အအုံတွေ။ မြောက်ကိုရီးယားမှာ ပုဂ္ဂလိကကားနည်းပြီး လမ်းမီးကျဲကာ နီယွန်ကြော်ငြာယဉ်ကျေးမှုလည်း မရှိဘူး။ လျှပ်စစ်ရတဲ့အိမ်တွေကလည်း မီးလုံးမှိန်မှိန်တစ်လုံးပဲ သုံးတာများလို့ လျှပ်စစ်ရှိတဲ့မြို့တောင် ကီလိုမီတာ 400 အမြင့်ကနေ မှောင်နေသလို မြင်ရတယ်။

ပြုံယန်းနဲ့ ကျေးလက်ဒေသ၊ အလင်းကို ဘယ်သူရသလဲ

ပြုံယန်းက ပြခန်းမြို့တော်ဖြစ်တယ်။ အဲဒီမှာနေခွင့်က နိုင်ငံတော်ထိန်းချုပ်တဲ့ အခွင့်ထူးဖြစ်ပြီး အလုပ်၊ ပါတီအဆင့်အတန်းနဲ့ ဆုံးဘွန်း (성분)၊ နိုင်ငံတော်က နိုင်ငံသားတွေကို နိုင်ငံရေးသစ္စာရှိမှုအလိုက် အလွှာခွဲတဲ့ မိသားစုနောက်ခံအမျိုးအစားခွဲစနစ်နဲ့ ဆက်စပ်နေတယ်။ မြို့တော်က အတည်ငြိမ်ဆုံးလျှပ်စစ်၊ အသစ်ဆုံး တိုက်ခန်းမျှော်စင်တွေနဲ့ ဧည့်သည်တွေနဲ့ နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံက ပြတဲ့ အလင်းထိုးထားတဲ့ အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုတွေကို ရတယ်။ အဲဒီမှာတောင် မီးပျက်တာကို ထွက်ပြေးလာသူတွေနဲ့ နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တွေက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြောကြတယ်။ ပိုလင်းတာ မှန်ပေမဲ့ အာမခံချက်တော့ မရှိဘူး။

မြေပုံတစ်လျှောက် အလင်းခွဲဝေပုံက ဒီလိုပဲ။

နေရာ	ညဘက် အာကာသကနေ မြင်ရတာ	အကြောင်းရင်း
ပြုံယန်း (평양)	ကျစ်လစ်ပြီး ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမြင်ရတဲ့ အလင်းအစု တစ်ခု	လျှပ်စစ်ကို ပထမဆုံးရပိုင်ခွင့်၊ ပြခန်းအဆောက်အအုံနဲ့ အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုတွေ၊ လမ်းမီးပိုများခြင်း
ဟမ်ဟွန်း (함흥)၊ ချွန်ဂျင်း (청진)၊ ရှင်ဥဂျူး (신의주) လို ပြည်နယ်မြို့တွေ	မှိန်ပျပျ အစက်ကလေးတွေ၊ တစ်ခါတလေ လုံးဝမရှိဘူး	ဦးစားပေးနိမ့်ခြင်း၊ မီးပျက်ချိန်ကြာခြင်း၊ မီးထွန်းထားတဲ့လမ်းနည်းခြင်း
ကျေးလက်ရွာတွေနဲ့ လယ်ယာမြေ	လက်တွေ့မှာ အနက်ရောင်	တန်းစီရာရဲ့ အောက်ဆုံး။ အိမ်ထောင်စုတွေက ဘက်ထရီ၊ ဖယောင်းတိုင်နဲ့ ဆိုလာပြားငယ်တွေကို အားထားတယ်
ယာလူမြစ်ကိုဖြတ်ပြီး တစ်ဖက်က တန်တုံ (丹东) လို တရုတ်နယ်စပ်မြို့တွေ	ထက်ထက်ကွက်ကွက် လင်းတဲ့ အလင်း	ပုံမှန်တရုတ်မြို့ပြလျှပ်စစ်ကွန်ရက်နဲ့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအလင်း
တောင်ကိုရီးယား၊ အထူးသဖြင့် ဆိုးလ်နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်	နယ်စပ်အနီးထိ ဆက်နေတဲ့ အလင်းအထပ်ထူ	အားကိုးရတဲ့ကွန်ရက်၊ မျှော်စင်တိုက်ခန်းနေထိုင်မှု၊ ယာဉ်ကြောပိုကျပ်ခြင်း၊ ဆိုင်းဘုတ်မီး
ကျွန်းဆွယ်ပတ်လည် ပင်လယ်	ပြန့်ကျဲနေတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ အစက်များ	ကျွန်းတွေ၊ မြို့တွေ မဟုတ်ဘဲ ပြည့်ကြီးငါးဖမ်းဖို့ ပြင်းတဲ့မီးသုံးတဲ့ ငါးဖမ်းလှေများ

ဆိုးလ်ရဲ့အလင်းကို မြေပြင်ကနေပဲ မြင်ဖူးရင် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆိုးလ်ညဘက် လုပ်စရာများ လမ်းညွှန်က အဲဒီအလင်းအထပ်ကို လမ်းမပေါ်ကနေ ဘယ်လိုမြင်ရလဲ ပြတယ်။

မြောက်ကိုရီးယားလျှပ်စစ်ကွန်ရက် ဒီလိုဖြစ်လာတာ ဘယ်လိုလဲ

မှောင်နေတဲ့မြေပုံက မကြာသေးခင်က မူဝါဒကျရှုံးမှု သက်သက်မဟုတ်ဘူး။ ရာစုတစ်ခုလုံး တည်ဆောက်မှု၊ စစ်ပွဲနဲ့ အားထားရာပျောက်မှုတွေကနေ ဆက်လာတာ။ ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်မှာ ဂျပန်က ရေအားလျှပ်စစ်ဆည်ကြီးတွေနဲ့ လေးလံတဲ့စက်မှုလုပ်ငန်းတွေကို တောင်တန်းများတဲ့ မြောက်ပိုင်းမှာ အဓိကတည်ဆောက်ခဲ့လို့ 1945 ခွဲခြားချိန်မှာ မြောက်ဘက်က ကျွန်းဆွယ်ရဲ့ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းအများစုကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့တယ်။ ဒီကာလကို ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဂျပန်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်က ကိုရီးယား ရှင်းလင်းချက်မှာ ဖော်ပြထားတယ်။

ကာလ	ဖြစ်ခဲ့တာ	အလင်းအပေါ် သက်ရောက်မှု
1910 မှ 1945	ဂျပန်ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးက မြောက်ပိုင်းကို အဓိကထား ရေအားလျှပ်စစ်ဆည်နဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေ တည်ဆောက်တယ်	မြောက်ဘက်မှာ ကျွန်းဆွယ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအများစု ရှိပြီးသား စတင်တယ်
1948	မြောက်ကိုရီးယားက တောင်ဘက်ကို ပို့နေတဲ့ လျှပ်စစ်ကို ဖြတ်တောက်တယ်	တောင်ကိုရီးယား ကိုယ်ပိုင်လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှု တည်ဆောက်ရတော့တယ်
1950 မှ 1953	ကိုရီးယားစစ်ပွဲ။ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံနဲ့ ဆည်တွေ ဗုံးကြဲခံရတယ်	ကွန်ရက်ပြင်းထန်စွာပျက်စီးပြီး ဆိုဗီယက်နဲ့ တရုတ်အကူအညီနဲ့ ပြန်လည်တည်ဆောက်တယ်
1991	ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲတယ်	ထောက်ပံ့ကြေးရေနံ၊ အပိုပစ္စည်းနဲ့ ဈေးကွက်တွေ ပျောက်သွားတယ်
1990 ပြည့်လွန်နှစ်လယ်မှ နှောင်းပိုင်း	မြောက်ဘက်မှာ ခက်ခဲသောခရီးဆောင် (고난의 행군) ဟု ခေါ်တဲ့ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု	စက်ရုံတွေ ရပ်နားပြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုမရှိတဲ့ ကွန်ရက်ဆွေးမြေ့တယ်
2011	VIIRS ညအာရုံခံပါတဲ့ Suomi NPP ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်တယ်	ကျွန်းဆွယ်ရဲ့ ပိုထက်ပြီး တိုင်းတာလို့ရတဲ့ ညပုံတွေ ရလာတယ်
2014	ISS Expedition 38 ဓာတ်ပုံကို နာဆာ ထုတ်ပြန်တယ်	မြောက်ဘက်မှောင်နေတဲ့ပုံ ကမ္ဘာ့အနှံ့ ပျံ့သွားတယ်
2017	ကုလသမဂ္ဂပိတ်ဆို့မှုက ကျောက်မီးသွေးတင်ပို့မှုကို တားပြီး ချက်ရေနံတင်သွင်းမှုကို ကန့်သတ်တယ်	နိုင်ငံခြားငွေနဲ့ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ဖို့ လောင်စာ ပိုလျော့တယ်

ဒါအားလုံးကို ဖြတ်သန်းနေတဲ့ အတွေးတစ်ခုက ကျူချေ (주체)၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်အားကိုးရေးဆိုတဲ့ နိုင်ငံတော် գաղափարախոսություն ပဲ။ လက်တွေ့မှာ ကိုယ်ပိုင်ကျောက်မီးသွေးနဲ့ ရေအားလျှပ်စစ်ကို အားထားပြီး တင်သွင်းမှုအပေါ် မမှီခိုဖို့ ရှောင်ခဲ့တာ။ နိုင်ငံရေးအရ အဓိပ္ပာယ်ရှိပေမဲ့ ရာသီဥတု ဒါမှမဟုတ် ကျောက်မီးသွေးတွင်း ပျက်ရင် ကွန်ရက်ကို အန္တရာယ်ကျရောက်စေတဲ့ ရွေးချယ်မှုဖြစ်တယ်။

ညဘက်အလင်းတွေက မြောက်ကိုရီးယားစီးပွားရေးအကြောင်း ဘာပြောလဲ

မြောက်ကိုရီးယားက ယုံကြည်စရာ စီးပွားရေးစာရင်းဇယား မထုတ်ပြန်သလောက်ပဲ။ ဒါကြောင့် ပြင်ပလူတွေက အစားထိုးညွှန်းကိန်းတွေကို ရှာကြပြီး ညအလင်းက လူသိအများဆုံးထဲက တစ်ခု။ စီးပွားရေးပညာရှင် J. Vernon Henderson၊ Adam Storeygard နဲ့ David Weil တို့က ဂြိုဟ်တုညအလင်းပြောင်းလဲမှုက စီးပွားရေးထွက်ကုန်ပြောင်းလဲမှုနဲ့ အညီတူပြောင်းတယ်ဆိုတာ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကိုးကားခံရတဲ့ လေ့လာမှုမှာ ပြခဲ့ပြီး တရားဝင်ဒေတာ အားနည်းတာ ဒါမှမဟုတ် မရှိတဲ့နေရာမှာ အသုံးဝင်ဆုံးလို့ ဆိုတယ်။ မြောက်ကိုရီးယားက အဲဒီအတွက် ဥပမာကောင်းပဲ။

အလင်းတွေက အချက်အနည်းငယ် ပြတယ်။ စီးပွားရေးဘဝနဲ့ နိုင်ငံတော်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုက မြို့တော်မှာ ပြင်းထန်စွာ စုစည်းနေတယ်။ ပြည်နယ်စက်မှုလုပ်ငန်းတွေက စက်ရုံတည်ဆောက်စဉ်က ရည်ရွယ်ချက်ထက် အများကြီးနိမ့်ပြီး လည်ပတ်နေတယ်။ နှစ်ဖက်ရှိအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံနှစ်ခုနဲ့ ကွာဟချက်ကလည်း ကြီးမားတယ်။

တရားဝင်ခန့်မှန်းချက်အတွက် စံကိုးကားချက်က တောင်ကိုရီးယားဗဟိုဘဏ် ဘဏ်အော့ဖ်ကိုရီးယား (Bank of Korea) ဖြစ်ပြီး မြောက်ကိုရီးယား GDP ကို နှစ်စဉ်ခန့်မှန်းထုတ်ပြန်တယ်။ အွန်လိုင်းမှာ ပြန်ပြောနေတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေကို မယုံဘဲ ၎င်းတို့ရဲ့ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ နောက်ဆုံးကိန်းဂဏန်းကို စစ်ကြည့်ပါ။

လက်တွေ့ဥပမာ၊ ရှင်ဥဂျူးနဲ့ တန်တုံ

အရှင်းဆုံး နှိုင်းယှဉ်ချက်အတွက် အနောက်မြောက်နယ်စပ်က ယာလူမြစ်ကို ချဲ့ကြည့်ပါ။ တရုတ်ဘက်ကမ်းမှာ တန်တုံက အလင်းထင်ရှားတဲ့ မြို့တစ်မြို့အဖြစ် ပေါ်တယ်။ ဆန့်ကျင်ဘက်ကမ်းက ရှင်ဥဂျူးကတော့ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ အဓိကကုန်သွယ်ရေးဂိတ်ဝများထဲက တစ်ခုဖြစ်ပေမဲ့ မှိန်ပျပျ အစွန်းတစ်ခုလောက်ပဲ။

မြို့နှစ်မြို့ကို တံတားတွေနဲ့ ဆက်ထားပြီး မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ တရုတ်နဲ့ တရားဝင်ကုန်သွယ်မှု အများကြီး ဒီကဖြတ်ခဲ့တယ်။ ဒီအခါ မြစ်တစ်စင်းတည်း၊ ရာသီဥတုတစ်ခုတည်း၊ ဂြိုဟ်တုဖြတ်သွားချိန်တစ်ခုတည်း ဖြစ်တယ်။ အမှန်တကယ်ကွာတဲ့ အချက်က နိုင်ငံပဲ၊ အလင်းကွာဟချက်က အဲဒါကို ပြတယ်။

အလင်းတွေ မမြင်နိုင်တာတွေ

မြောက်ကိုရီးယားစီးပွားရေးအများစုက နေ့အချိန်နဲ့ အိမ်တွင်းမှာ ဖြစ်ပျက်တယ်။ 1990 ပြည့်လွန်နှစ်တွေ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုနောက်ပိုင်း ကြီးထွားလာပြီး ယခုအခါ လူဦးရေအများစုကို ကျွေးမွေးနေတဲ့ အလွတ်သဘော၊ တစ်ပိုင်းတရားဝင်ဈေးတွေဖြစ်တဲ့ ချန်မာဒန် (장마당) တွေက ကောင်းကင်ကို မထွန်းလင်းဘူး။ စပါးခင်းတွေ၊ တွင်းတွေ၊ အလုပ်ရုံငယ်တွေလည်း အလားတူပဲ။ ညအလင်းက မီးထွန်းမှုကို တိုင်းတာတာ။ လှုပ်ရှားမှုရဲ့ ခန့်မှန်းညွှန်းကိန်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး သန်းခေါင်စာရင်း မဟုတ်ဘူး။

ဒီနာမည်ကြီးဓာတ်ပုံကို ဘယ်လိုလွဲမှားဖတ်တတ်သလဲ

ပုံက သူ့ဖာသာရှင်းနေသလိုမြင်ရလို့ အားကောင်းတာ။ အဲဒါကြောင့်ပဲ လူတွေက လွန်လွန်ကဲကဲ ဖတ်တတ်တာ။ အဖြစ်များတဲ့ အမှား ခြောက်ခု ရှိတယ်။

• “အဲဒီမှာ ဘယ်သူမှ လျှပ်စစ်မရှိဘူး။” မှားတယ်။ လျှပ်စစ်ရှိပေမဲ့ နည်းပြီး ခွဲပေးတာ၊ မတည်ငြိမ်တာ။ အိမ်ထောင်စုအများအပြားက ကားဘက်ထရီနဲ့ ဆိုလာပြားငယ်တွေကို အိမ်တွင်းမီး၊ ဖုန်းအားသွင်းခြင်းနဲ့ တီဗီအတွက် အဓိကသုံးတယ်။
• “ဖိုတိုရှော့လုပ်ထားတာ။” 2014 ISS မူရင်းက တကယ့်ဓာတ်ပုံပဲ။ လူမှုကွန်ရက်က အချို့ဗားရှင်းတွေက အလင်းအမှောင်ညှိထားလို့ ကွာခြားမှုကို ချဲ့တာ၊ ပြားချပ်စေတာ ဖြစ်တတ်တယ်။
• “မှောင်နေတဲ့နေရာက လူမရှိဘူး။” အဲဒီမှောင်နေရာမှာ လူ ၂၅ သန်းလောက် နေထိုင်တယ်။ မှောင်တာက လျှပ်စစ်ပြတ်လပ်မှုကို ပြတာ၊ လူမရှိတာကို မပြဘူး။
• “အလင်းများတာ ချမ်းသာတာ၊ ပျော်တာ။” မီးသုံးပုံသုံးနည်း မတူဘူး။ ဝင်ငွေနီးပါးတူတဲ့နိုင်ငံတွေတောင် လမ်းမီး၊ မြို့ပြသိပ်သည်းမှုနဲ့ ကားသုံးမှုအလိုက် အလင်းကွာနိုင်တယ်။ တောင်ကိုရီးယားက လူအများစုက မီးထွန်းထားတဲ့ မျှော်စင်တိုက်ခန်းစုတွေမှာ နေလို့ အထူးထိန်းလင်းတာ။
• “ဘယ်တော့မှ မပြောင်းဘူး။” ဓာတ်ပုံတစ်ပုံက ညတစ်ညပဲ။ တိမ်၊ လရောင်၊ ရာသီနဲ့ ကင်မရာအလင်းထိတွေ့မှုတွေက ရလဒ်ကို ပြောင်းစေတယ်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပေါင်းစပ်ပုံတွေကသာ တကယ့်လမ်းကြောင်းကို ပြပြီး ဒါတွေက ပြောင်းလဲတယ်။
• “ပင်လယ်ထဲက အစက်တွေက ကျွန်းတွေ။” အများစုက ပြင်းတဲ့မီးထွန်းထားတဲ့ ငါးဖမ်းလှေတွေပဲ၊ ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ဂျပန်ပတ်ဝန်းကျင် ညပုံတွေမှာ သိကြတဲ့ လက္ခဏာတစ်ခု။

ကျွန်ုပ်တို့ သိတာနဲ့ မသိတာ

သိတာ

• DMSP၊ VIIRS နဲ့ အာကာသယာဉ်မှူးဓာတ်ပုံတွေက မြောက်ကိုရီးယား အများစုမှောင်နေတာကို ဆယ်စုနှစ်ချီ ပြခဲ့တယ်။
• ကွန်ရက်က အဓိကရေအားလျှပ်စစ်နဲ့ ကျောက်မီးသွေးကို အားထားပြီး နှစ်ခုစလုံး ရာသီဥတု၊ ဟောင်းနွမ်းသောကိရိယာနဲ့ အပိုပစ္စည်းမရှိမှုကို ထိခိုက်လွယ်တယ်။
• ပြုံယန်းက ဦးစားပေးထောက်ပံ့မှုရတယ်။ ပြည်နယ်နဲ့ ကျေးလက်ဒေသတွေက အများကြီးနည်းတယ်။
• 2017 မှာ အတည်ပြုခဲ့တဲ့ ကုလသမဂ္ဂပိတ်ဆို့မှုတွေက ကျောက်မီးသွေးတင်ပို့မှုကို တားပြီး ချက်ရေနံတင်သွင်းမှုကို ကန့်သတ်ခဲ့တယ်။
• အိမ်သုံးဆိုလာပြားငယ်တွေ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့နေတယ်လို့ သုတေသီတွေ၊ ထွက်ပြေးလာသူတွေနဲ့ နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တွေက ဆိုပေမဲ့ အရမ်းသေးပြီး အိမ်တွင်းသုံးအဓိကဖြစ်လို့ အာကာသကနေ မမြင်ရဘူး။

မသိတာ

• မြောက်ကိုရီးယားက လျှပ်စစ်ကို တကယ်ဘယ်လောက်ထုတ်ပြီး သုံးလဲ။ ယုံကြည်ရတဲ့ တရားဝင်ဒေတာ မရှိဘူး၊ ပြင်ပခန့်မှန်းချက်တွေက မော်ဒယ်တွက်ချက်မှုအပေါ် မူတည်တယ်။
• လျှပ်စစ်ထဲက စစ်တပ်နဲ့ လက်နက်စီမံကိန်းတွေကို ဘယ်လောက်သွားပြီး အိမ်တွေကို ဘယ်လောက်ရောက်လဲ။
• ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့တွေ ဖော်ပြတဲ့ ပင်လယ်ပေါ်ကနေ တရားမဝင်လောင်စာလွှဲပြောင်းမှုလို ပိတ်ဆို့မှုရှောင်လွှဲမှုက တင်သွင်းမှုကန့်သတ်ချက်ကို ဘယ်အထိ ဖြည့်ပေးသလဲ။
• မကြာသေးမီပုံတွေထဲက ပိုလင်းတဲ့အစက်တွေက စီးပွားရေးကြီးထွားမှုအစစ်လား၊ ပြခန်းစီမံကိန်းတွေကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ မီးထွန်းထားတာလား။

မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံပိုင်မီဒီယာ၊ အဓိကအားဖြင့် ကိုရီးယားဗဟိုသတင်းဌာန (KCNA) က ပြုံယန်းရဲ့ မီးထွန်းထားတဲ့ မြို့ပြမြင်ကွင်းနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးသစ်တွေကို တိုးတက်မှုအထောက်အထားအဖြစ် တင်ပြတယ်။ အဲဒါတွေကို နိုင်ငံတော်ရဲ့ ကြေညာချက်အဖြစ်ယူပြီး လွတ်လပ်တဲ့ ဂြိုဟ်တုမှတ်တမ်းနဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ပါ။ နိုင်ငံအတွင်း သတင်းအချက်အလက်ရွေ့လျားပုံနဲ့ပတ်သက်ပြီးလည်း ဒီသတိကို ထားသင့်ပြီး ကျွန်တော်တို့ရဲ့ မြောက်ကိုရီးယားမှာ အင်တာနက်ရှိလား လမ်းညွှန်မှာ ဖော်ပြထားတယ်။

မြောက်ကိုရီးယား ညဘက်ကို ကိုယ်တိုင်ဘယ်လိုကြည့်မလဲ

သုတေသနအကောင့် မလိုဘူး။ အောက်က အားလုံးကို နာဆာကနေ အခမဲ့ ရနိုင်တယ်။

1. 2014 မူရင်းဓာတ်ပုံကို ရှာပါ။ နာဆာရဲ့ Gateway to Astronaut Photography of Earth မှာ ညဘက် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ရိုက်ထားတဲ့ Expedition 38 ပုံတွေကို ရှာပါ။
2. ညအလင်းမြေပုံ ဖွင့်ပါ။ NASA Worldview မှာ VIIRS ညအချိန် ဒါမှမဟုတ် Black Marble အလွှာကို ထည့်ပြီး ကိုရီးယားကို အလယ်ထားပါ။
3. နှစ်အလိုက် နှိုင်းယှဉ်ပါ။ Worldview ရဲ့ ရက်စွဲဆလိုက်ဒါ ဒါမှမဟုတ် NASA Earth Observatory က Black Marble ဇာတ်လမ်းတွေကို သုံးပြီး နေရာတစ်ခုတည်းကို မတူတဲ့နှစ်တွေ ဘေးချင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။
4. စမ်းသပ်နေရာ သုံးခုကို ချဲ့ကြည့်ပါ။ ပြုံယန်း၊ ယာလူမြစ်ပေါ်က ရှင်ဥဂျူးနဲ့ တန်တုံနှစ်မြို့၊ နယ်စပ်အနီးမှာ အလင်းဆုံးသွားတဲ့ ဆိုးလ်ရဲ့ မြောက်ဘက်နေရာ။

FAQ

မြောက်ကိုရီးယား ညဘက် ဘာကြောင့် ဒီလောက်မှောင်သလဲ

လျှပ်စစ်ကို လုံလောက်စွာ မထုတ်နိုင်ဘူး၊ ဟောင်းနွမ်းတဲ့ကွန်ရက်က ထုတ်တာထဲက အတော်များများ ဆုံးရှုံးတယ်၊ ပြီးတော့ ပြုံယန်းနဲ့ ဦးစားပေးနေရာတွေကို အရင်ပေးတဲ့ ခွဲဝေမှုစနစ်ကြောင့်ပဲ။ လမ်းမီး၊ ကားမီးရောင်၊ ဆိုင်းဘုတ်မီးလို အပြင်မီးလည်း အလွန်နည်းလို့ လျှပ်စစ်ရတဲ့နေရာတောင် အပေါ်ကို အလင်းထွက်တာ နည်းတယ်။

မြောက်ကိုရီးယား ညဓာတ်ပုံက အစစ်လား

အစစ်ပဲ။ နာမည်ကြီးဗားရှင်းက 2014 ဇန်နဝါရီ 30 မှာ ISS Expedition 38 အဖွဲ့သားတွေ ရိုက်ပြီး နာဆာက ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ တကယ့်ဓာတ်ပုံ။ အွန်လိုင်းက ပုံအချို့ကို ဖြတ်ထားတာ၊ အရောင်ညှိထားတာ ရှိလို့ မပြင်ဆင်ထားတဲ့ပုံကို ကြည့်ချင်ရင် နာဆာမူရင်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ပါ။

ပြုံယန်းမှာ လျှပ်စစ်အမြဲရှိသလား

နိုင်ငံတစ်ခုလုံးမှာ အတည်ငြိမ်ဆုံးထောက်ပံ့မှု ရပေမဲ့ အဲဒီမှာ မီးပျက်တာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြောကြဆဲ။ မြို့တော်မှာ တစ်ရက်ကို နာရီဘယ်လောက် လျှပ်စစ်ရလဲဆိုတာ ပြတဲ့ ယုံကြည်ရတဲ့ အများသုံးဒေတာ မရှိဘူး။ ဂြိုဟ်တုတွေက ရှင်းရှင်းပြတာကတော့ မြောက်ပိုင်းတခြားနေရာတိုင်းထက် အများကြီးပိုလင်းတယ်ဆိုတာပဲ။

DMZ ကို ညဘက် အာကာသကနေ မြင်နိုင်လား

သီးခြားမျဉ်းတစ်ကြောင်းအဖြစ် မမြင်ရဘူး။ ကိုရီးယားနှစ်ခုကြားက ၄ ကီလိုမီတာကျယ်တဲ့ ကြားခံဇုန် DMZ (demilitarized zone) က တောင်ကိုရီးယားအလင်းတွေ ရပ်ပြီး မြောက်ဘက်မှောင်မှုစတဲ့ အစွန်းအဖြစ် မြင်ရတာ။ မြေပြင်ပေါ်က ဘယ်အရာထက်မဆို ဒီအလင်းအမှောင်ကွာဟမှုက နယ်စပ်ကို ပိုပြတ်သားစွာ ပြတယ်။

မြောက်ကိုရီးယား နှစ်တွေအတွင်း ပိုလင်းလာသလား

နိုင်ငံအဆင့်မှာ ပြောင်းလဲမှုက သေးငယ်တယ်။ ကွဲလွဲမှုအများစုက ပြုံယန်းပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ နယ်စပ်၊ ကုန်သွယ်ရေးမြို့အချို့မှာ ပေါ်တယ်။ NASA Worldview မှာ မတူတဲ့နှစ်တွေက Black Marble ဒါမှမဟုတ် VIIRS အလွှာတွေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ကိုယ်တိုင်စစ်နိုင်တယ်။

တောင်ကိုရီးယားက မြောက်ကိုရီးယားထက် ဘာကြောင့် ဒီလောက်လင်းသလဲ

တောင်ကိုရီးယားမှာ အားကိုးရတဲ့ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကွန်ရက်၊ မျှော်စင်တိုက်ခန်းတွေမှာနေတဲ့ သိပ်သည်းတဲ့မြို့ပြလူဦးရေ၊ ယာဉ်ကြောပိုကျပ်မှုနဲ့ ကုန်သွယ်ရေးမီးတွေ အများကြီးရှိတယ်။ 1950 စစ်ပွဲနောက်ဆယ်စုနှစ်တွေမှာ နှစ်နိုင်ငံ လူနေမှုအဆင့် နီးပါးတူစတင်ခဲ့ပေမဲ့ အချိန်ကြာလာတော့ စီးပွားရေးတွေ ကွဲသွားပြီး ညမြေပုံက ဘယ်လောက်ဝေးသွားလဲဆိုတာ ပြတယ်။

မြောက်ကိုရီးယားညအလင်းတွင် နောက်ထပ် ဘာကို စောင့်ကြည့်မလဲ

ပျံ့နှံ့နေတဲ့ ဓာတ်ပုံတစ်ပုံထက် အချက်အချို့က ပိုများများ ပြောပြတယ်။

• နာဆာ Black Marble ပေါင်းစပ်ပုံအသစ်များ။ မြောက်ဘက်ပိုလင်းလာသလား၊ ဘယ်မှာလဲဆိုတာ အရှင်းဆုံးကြည့်နိုင်တဲ့နည်းက နှစ်စဉ်ဒေတာအသစ်။
• နွေရာသီမိုးရေချိန်။ ရေအားလျှပ်စစ်က ဝန်အများစုကို ထမ်းထားလို့ မူဝါဒကြောင့်မဟုတ်ဘဲ မိုးခေါင်တဲ့နှစ်တစ်နှစ်က ကွန်ရက်ကို မှိန်စေနိုင်တယ်။
• ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီရဲ့ ပိတ်ဆို့မှုဆုံးဖြတ်ချက်များ။ ကျောက်မီးသွေးတင်ပို့မှုတားမြစ်ချက် ဒါမှမဟုတ် လောင်စာတင်သွင်းမှုကန့်သတ်ချက် ပြောင်းလဲရင် လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုကို တိုက်ရိုက်သက်ရောက်မယ်။
• ပြုံယန်းဆောက်လုပ်ရေးစီမံကိန်းများ။ မြို့တော်ထဲက မီးထွန်းတဲ့ ရပ်ကွက်သစ်တွေက ပြည်နယ်တွေမှာ ဘာမှမပြောင်းဘဲ မြေပုံကို ပိုလင်းစေနိုင်တယ်။ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကြီးထွားမှုမဟုတ်ဘဲ ပြခန်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖြစ် ဖတ်ပါ။
• ဘဏ်အော့ဖ်ကိုရီးယားရဲ့ မြောက်ကိုရီးယား GDP နှစ်စဉ်ခန့်မှန်းချက်။ အလင်းတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ဖို့ တရားဝင်စံနှုန်းနဲ့ အနီးဆုံးအရာ။ ထုတ်ပြန်ချိန်မှာ ၎င်းတို့ရဲ့ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ စစ်ပါ။

လက်တွေ့အကြံတစ်ခု၊ 2014 ဓာတ်ပုံက သင့်ဖိဒ်ထဲ ပေါ်လာရင် နောက်ဆုံးနှစ်ရဲ့ ဂြိုဟ်တုပေါင်းစပ်ပုံကို ဘေးမှာ ဖွင့်ကြည့်ပါ။ တရုတ်နဲ့ တောင်ကိုရီးယားကြားက မှောင်ကွာဟချက် ရှိနေဆဲဆိုရင် အခြေခံကျတဲ့အရာ ဘာမှမပြောင်းသေးဘူး။

ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ

• မြောက်ကိုရီးယားကိုရီးယား ဘာကြောင့် ကွဲသွားသလဲ။ 1945 မျဉ်းက DMZ ဖြစ်လာပုံ
• ကိုရီးယား ခရီးသွားကိုရီးယား ရွက်ပြောင်းရောင် (단풍): အထွတ်အထိပ်ရက်နဲ့ နေရာ 7 ခု
• ကိုရီးယား ခရီးသွားဆိုးလ်မှ တစ်ရက်ခရီး ၈ နေရာ၊ DMZ ကနေ ဂျောင်ဂျူအထိ
• ကိုရီးယား ခရီးသွားဆိုးလ် 7 ရက်ခရီးစဉ် : နန်းတော်၊ DMZ၊ ဆူဝွန်နှင့် အေးဆေးတစ်ရက်
• K-ဖက်ရှင်ကိုရီးယား ယောက်ျားဆံပင်ပုံစံ ၆ မျိုး: Two-Block၊ Comma Hair နှင့် အခြား
• K-ဖက်ရှင်ကိုရီးယား ဆံပင်ကောက် (펌): Digital၊ Down Perm၊ C-curl နှင့် ၇ မျိုး

Sources k-korea.blog · eol.jsc.nasa.gov · worldview.earthdata.nasa.gov · earthobservatory.nasa.gov

ဈေးနှုန်း၊ ဖွင့်ချိန်နှင့် ရရှိနိုင်မှုတို့ ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။ မဝယ်မီ သို့မဟုတ် ခရီးမထွက်မီ တရားဝင်စာမျက်နှာကို စစ်ဆေးပါ။