16 λεπτά ανάγνωσης
Η Κορέα βρέθηκε υπό ιαπωνική κατοχή για 35 χρόνια, από την προσάρτηση του Αυγούστου 1910 ως την απελευθέρωση στις 15 Αυγούστου 1945. Οι Κορεάτες ονομάζουν την περίοδο Ilje Gangjeomgi (일제강점기), δηλαδή «η περίοδος της βίαιης κατοχής από την αυτοκρατορική Ιαπωνία». Εξηγεί και πολλά πράγματα που προσέχει ένας επισκέπτης σήμερα: γιατί η 1η Μαρτίου και η 15η Αυγούστου είναι εθνικές αργίες και γιατί μια δήλωση Ιάπωνα πολιτικού μπορεί ακόμη να ανοίξει το βραδινό δελτίο στη Σεούλ.
Παρακάτω θα βρεις πώς έγινε η προσάρτηση, πώς διοικούνταν η αποικία, τι άλλαξε η εξέγερση του 1919, τα γεγονότα για την καταναγκαστική εργασία και το σύστημα των «γυναικών ανάπαυσης», και γιατί το 1945 άφησε τόσα ανοιχτά ζητήματα ανάμεσα στις δύο χώρες.
Βασικά σημεία
- Η Ιαπωνία πήρε την Κορέα σε στάδια: την ανάγκασε να ανοίξει λιμάνια το 1876, ανέλαβε τις εξωτερικές της υποθέσεις το 1905 και την προσάρτησε πλήρως στις 29 Αυγούστου 1910.
- Την 1η Μαρτίου 1919, η ανάγνωση μιας Διακήρυξης Ανεξαρτησίας πυροδότησε διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Η μέρα είναι σήμερα εθνική αργία στη Νότια Κορέα, η Samiljeol (삼일절).
- Από το 1940 οι Κορεάτες πιέζονταν να δηλώσουν ιαπωνικά ονόματα, ενώ η διδασκαλία της κορεατικής γλώσσας περιορίστηκε δραστικά από το 1938.
- Οι ισχυρισμοί για καταναγκαστική εργασία και «γυναίκες ανάπαυσης» παραμένουν αμφισβητούμενοι. Το Τόκιο λέει ότι η συνθήκη του 1965 έκλεισε κάθε απαίτηση, ενώ πολλά θύματα και το Ανώτατο Δικαστήριο της Κορέας διαφωνούν.
Σε αυτό το άρθρο
- Πώς προσάρτησε η Ιαπωνία την Κορέα; 6 στάδια από το 1876 ως το 1910
- Πώς κυβέρνησε η Ιαπωνία την Κορέα: οι 3 φάσεις της αποικιακής πολιτικής
- Πώς ήταν η καθημερινή ζωή στην Κορέα υπό ιαπωνική κατοχή
- Το Κίνημα της 1ης Μαρτίου (삼일운동): τι έγινε το 1919
- Πώς πολέμησαν οι Κορεάτες για την ανεξαρτησία μετά το 1919
- Πώς προσπάθησε η Ιαπωνία να σβήσει την κορεατική ταυτότητα (1937-1945)
- Καταναγκαστική εργασία και «γυναίκες ανάπαυσης»: τι καταγράφει η ιστορία
- Πώς ήρθε η απελευθέρωση το 1945 και γιατί η Κορέα χωρίστηκε στα δύο
- Γιατί η Κορέα υπό ιαπωνική κατοχή μετράει ακόμη στις σχέσεις Κορέας-Ιαπωνίας
- FAQ
- Πού να δεις αυτή την ιστορία στη συνέχεια: μουσεία, ταινίες και βιβλία
- Σχετικά άρθρα
Πώς προσάρτησε η Ιαπωνία την Κορέα; 6 στάδια από το 1876 ως το 1910
Η Ιαπωνία δεν πήρε την Κορέα με μία κίνηση. Έκανε 34 χρόνια για να παραμερίσει τους αντιπάλους της και να διαλύσει την κορεατική κυριαρχία κομμάτι κομμάτι. Στα τέλη του 19ου αιώνα η Κορέα διοικούνταν από τη δυναστεία Joseon (조선), που κρατούσε πάνω από 500 χρόνια, και βρισκόταν στριμωγμένη ανάμεσα στην Κίνα των Qing, τη Ρωσία και μια Ιαπωνία που βιομηχανοποιούνταν ραγδαία.
Η Συνθήκη της Ganghwa το 1876, που επιβλήθηκε έπειτα από ναυτική αντιπαράθεση, άνοιξε τα κορεατικά λιμάνια στο ιαπωνικό εμπόριο και παραχώρησε στους Ιάπωνες κατοίκους ασυλία από τα κορεατικά δικαστήρια. Η Ιαπωνία νίκησε στη συνέχεια την Κίνα στον Σινο-ιαπωνικό πόλεμο του 1894-95 και τη Ρωσία στον Ρωσο-ιαπωνικό πόλεμο του 1904-05. Μετά από αυτά, καμία δύναμη της περιοχής δεν μπορούσε ή δεν ήθελε να την σταματήσει. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βρετανία αποδέχθηκαν και οι δύο τη θέση της Ιαπωνίας στην Κορέα το 1905, οι ΗΠΑ μέσω της συμφωνίας Taft-Katsura.
| Έτος | Γεγονός | Τι έχασε η Κορέα |
|---|---|---|
| 1876 | Συνθήκη της Ganghwa | Τον έλεγχο του εμπορίου και των Ιαπώνων κατοίκων στο έδαφός της |
| 1895 | Η βασίλισσα Min (που αργότερα τιμήθηκε με τον τίτλο της αυτοκράτειρας Myeongseong) δολοφονείται από Ιάπωνες πράκτορες μέσα στο παλάτι Gyeongbokgung | Τη σημαντικότερη αντίπαλο της ιαπωνικής επιρροής στην αυλή |
| 1905 | Συνθήκη Eulsa (을사조약), υπογεγραμμένη υπό στρατιωτική πίεση | Την εξωτερική της πολιτική· ο Ito Hirobumi έγινε ο πρώτος Ιάπωνας Γενικός Ρέζιδεντ |
| 1907 | Ο αυτοκράτορας Gojong αναγκάζεται να παραιτηθεί, αφού έστειλε μυστικούς απεσταλμένους στη Διάσκεψη Ειρήνης της Χάγης | Τον στρατό της, που διαλύθηκε την ίδια χρονιά |
| 1909 | Ο ακτιβιστής της ανεξαρτησίας Ahn Jung-geun πυροβολεί τον Ito Hirobumi στο Χαρμπίν | Τίποτα· η Ιαπωνία επιτάχυνε τα σχέδια προσάρτησης |
| 1910 | Η Συνθήκη Προσάρτησης υπογράφεται στις 22 Αυγούστου και ανακοινώνεται στις 29 Αυγούστου | Το ίδιο το κράτος |
Οι Κορεάτες ονομάζουν την 29η Αυγούστου 1910 Gyeongsul Gukchi (경술국치), «η εθνική ταπείνωση του έτους Gyeongsul». Τη συνθήκη υπέγραψε εκ μέρους της Κορέας ο πρωθυπουργός Lee Wan-yong, και στην Κορέα το όνομά του εξακολουθεί να σημαίνει προδοσία. Οι μάχες δεν περίμεναν το 1910. Μετά τη διάλυση του στρατού το 1907, τοπικές πολιτοφυλακές γνωστές ως Δίκαιοι Στρατοί (의병, uibyeong) πολέμησαν τα ιαπωνικά στρατεύματα επί χρόνια και χιλιάδες από αυτούς σκοτώθηκαν.
Πώς κυβέρνησε η Ιαπωνία την Κορέα: οι 3 φάσεις της αποικιακής πολιτικής
Η αποικία διοικούνταν από τη Γενική Διοίκηση της Κορέας (조선총독부), με επικεφαλής έναν Γενικό Κυβερνήτη που διοριζόταν από το Τόκιο. Όλοι οι Γενικοί Κυβερνήτες ήταν Ιάπωνες στρατηγοί ή ναύαρχοι. Το 1926 η Γενική Διοίκηση μετακόμισε σε ένα τεράστιο κτίριο με τρούλο, χτισμένο ακριβώς μπροστά στο Gyeongbokgung, το κύριο βασιλικό παλάτι της Σεούλ (που τότε λεγόταν επίσημα Gyeongseong, 경성). Πολλοί Κορεάτες διάβασαν αυτή τη θέση ως δήλωση. Η Νότια Κορέα άρχισε να γκρεμίζει το κτίριο το 1995, στην 50ή επέτειο της απελευθέρωσης.
Οι ιστορικοί χωρίζουν συνήθως τα 35 χρόνια σε τρεις φάσεις. Η καθεμία αντιστοιχεί σε αλλαγή της ιαπωνικής στρατηγικής.
| Φάση | Έτη | Κορεατικός όρος | Τι σήμαινε για τους Κορεάτες |
|---|---|---|---|
| Στρατιωτική διοίκηση | 1910-1919 | 무단통치 (mudan tongchi) | Η στρατιωτική αστυνομία ασκούσε την καθημερινή αστυνόμευση· οι εφημερίδες και οι πολιτικές ομάδες υπό κορεατική διεύθυνση απαγορεύτηκαν· μια εθνική χωροταξική καταγραφή της γης ξανάγραψε ποιος κατείχε τα χωράφια |
| «Πολιτισμική διοίκηση» | 1919-αρχές της δεκαετίας του 1930 | 문화통치 (munhwa tongchi) | Κορεατικές εφημερίδες όπως η Chosun Ilbo και η Dong-A Ilbo επιτράπηκαν από το 1920, αλλά υπό λογοκρισία· η αστυνομία μεγάλωσε και ο Νόμος Διατήρησης της Ειρήνης του 1925 χρησιμοποιήθηκε εναντίον των ακτιβιστών της ανεξαρτησίας |
| Αφομοίωση και πολεμική επιστράτευση | 1930s-1945 | 민족말살통치 («πολιτική εξάλειψης του έθνους») | Λατρεία σε ιερά, ιαπωνικά ονόματα, εκτόπιση της κορεατικής γλώσσας από τα σχολεία και επιστράτευση εργατών, στρατιωτών και γυναικών για τους πολέμους της Ιαπωνίας |
Μια πρακτική διευκρίνιση: η δεύτερη φάση παίρνει το όνομά της από την ιαπωνική πολιτική της εποχής. Οι Κορεάτες που τη ζούσαν είδαν περισσότερο χώρο για εκδόσεις και οργάνωση, μαζί όμως με περισσότερη επιτήρηση και περισσότερες συλλήψεις.

Πώς ήταν η καθημερινή ζωή στην Κορέα υπό ιαπωνική κατοχή
Για τους περισσότερους Κορεάτες, η αποικιακή διοίκηση φάνηκε πρώτα στη γη και στο φαγητό. Περίπου τέσσερις στους πέντε ζούσαν από τη γεωργία, οπότε το ποιος κατείχε τα χωράφια μετρούσε περισσότερο από οτιδήποτε συνέβαινε στη Σεούλ.
Γη και ρύζι
Η χωροταξική καταγραφή γης του 1910-1918 υποχρέωσε τους ιδιοκτήτες να δηλώσουν τα οικόπεδά τους με επίσημη διαδικασία. Η γη που δεν δηλώθηκε, κυρίως κοινοτική γη των χωριών ή βασιλική ιδιοκτησία, πέρασε στη Γενική Διοίκηση. Μέρος της πουλήθηκε ή δόθηκε στην Oriental Development Company, μια ιαπωνική εταιρεία αποικισμού που ιδρύθηκε το 1908, και σε Ιάπωνες εποίκους. Πολλοί Κορεάτες αγρότες κατέληξαν ενοικιαστές που πλήρωναν βαριά ενοίκια.
Από το 1920, ένα πρόγραμμα αύξησης της παραγωγής ρυζιού ανέβασε τις σοδειές, και μεγάλο μέρος του ρυζιού στάλθηκε στην Ιαπωνία. Η κατά κεφαλήν κατανάλωση ρυζιού στην Κορέα έπεσε την ίδια περίοδο, και πολλές οικογένειες έτρωγαν φθηνότερο κεχρί και κριθάρι. Μεγάλος αριθμός Κορεατών έφυγε για τη Μαντζουρία ή για δουλειά στην Ιαπωνία. Από αυτή τη μετανάστευση προέρχεται η κορεατική κοινότητα της Ιαπωνίας, οι Zainichi (재일).
Εκσυγχρόνισε η Ιαπωνία την Κορέα;
Είναι ένα από τα πιο αμφισβητούμενα ερωτήματα του χώρου. Η Ιαπωνία έχτισε σιδηροδρόμους, λιμάνια, ένα σύγχρονο τραπεζικό σύστημα και, τη δεκαετία του 1930, βαριά βιομηχανία συγκεντρωμένη στον βορρά. Η Σεούλ απέκτησε πολυκαταστήματα και τραμ. Το εμβληματικό κατάστημα της Shinsegae στο κέντρο της Σεούλ στεγάζεται ακόμη στο κτίριο που άνοιξε το 1930 ως υποκατάστημα της ιαπωνικής Mitsukoshi. Και ο κορεατικός επιχειρηματικός κόσμος έβαλε ρίζες σε αυτή την περίοδο: η Samsung ξεκίνησε ως ένα μικρό εμπορικό κατάστημα στο Daegu το 1938 (δες το άρθρο μας για την ιστορία της Samsung).
Οι επικριτές επισημαίνουν ποιον εξυπηρετούσε αυτή η υποδομή. Οι σιδηρόδρομοι οδηγούσαν προς τα λιμάνια και τα σύνορα της Μαντζουρίας. Τα σχολεία για κορεατικά και ιαπωνικά παιδιά ήταν χωριστά και άνισα. Οι ανώτερες θέσεις στη διοίκηση και στις επιχειρήσεις πήγαιναν σχεδόν αποκλειστικά σε Ιάπωνες.
Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι ο «αποικιακός εκσυγχρονισμός» έβαλε τα θεμέλια για τη μεταγενέστερη ανάπτυξη της Νότιας Κορέας, ενώ άλλοι ότι καθυστέρησε την Κορέα. Η δίκαιη διατύπωση είναι ότι άλλαξαν πράγματα, ότι οι Κορεάτες πλήρωσαν μεγάλο μέρος του κόστους και ότι τα ιαπωνικά συμφέροντα αποφάσιζαν πού θα πήγαιναν τα οφέλη.
Το Κίνημα της 1ης Μαρτίου (삼일운동): τι έγινε το 1919
Το Κίνημα της 1ης Μαρτίου ήταν η μεγαλύτερη διαδήλωση της αποικιακής εποχής και η στιγμή που διαμορφώθηκε ο σύγχρονος κορεατικός εθνικισμός. Εκείνον τον χειμώνα συνέπεσαν πολλά: οι δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Woodrow Wilson για την αυτοδιάθεση των εθνών μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μια διακήρυξη ανεξαρτησίας από Κορεάτες φοιτητές στο Τόκιο στις 8 Φεβρουαρίου και ο θάνατος του πρώην αυτοκράτορα Gojong τον Ιανουάριο του 1919, μέσα σε διαδεδομένες φήμες ότι είχε δηλητηριαστεί.
Την 1η Μαρτίου, 33 θρησκευτικοί και πολιτικοί ηγέτες από την κοινότητα των Cheondogyo (μια αυτόχθονη κορεατική θρησκεία), τους χριστιανούς και τους βουδιστές υπέγραψαν μια Διακήρυξη Ανεξαρτησίας και την διάβασαν σε ένα εστιατόριο της Σεούλ, το Taehwagwan. Λίγους δρόμους πιο πέρα, φοιτητές την διάβασαν σε πλήθος στο πάρκο Tapgol, και ξεκίνησαν πορείες στην πόλη. Ο κόσμος φώναζε «Daehan dongnip manse!» (대한독립만세), «Ζήτω η κορεατική ανεξαρτησία!»
Τους επόμενους μήνες οι διαδηλώσεις απλώθηκαν σχεδόν σε κάθε γωνιά της χώρας. Η αντίδραση ήταν σκληρή. Στο Jeam-ri, νότια της Σεούλ, ιαπωνικά στρατεύματα έκλεισαν χωρικούς μέσα σε μια εκκλησία τον Απρίλιο του 1919 και της έβαλαν φωτιά. Μια έφηβη μαθήτρια, η Yu Gwan-sun (유관순), που συνελήφθη επειδή οργάνωσε διαδήλωση στη γενέτειρά της, πέθανε στη φυλακή Seodaemun το 1920 και έγινε το πιο γνωστό σύμβολο του κινήματος. Ο αριθμός των νεκρών αμφισβητείται: οι επίσημες ιαπωνικές εκτιμήσεις μιλούσαν για εκατοντάδες, ενώ ο Κορεάτης ιστορικός Park Eun-sik μέτρησε περίπου 7.500 νεκρούς.
Τι άλλαξε το Κίνημα της 1ης Μαρτίου;
Δεν τερμάτισε την αποικιακή διοίκηση. Έσπρωξε όμως το Τόκιο προς την πιο ήπια φάση της «πολιτισμικής διοίκησης», και τον Απρίλιο του 1919 εξόριστοι ακτιβιστές ίδρυσαν στη Σανγκάη την Προσωρινή Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κορέας (대한민국 임시정부). Το ισχύον σύνταγμα της Νότιας Κορέας αναφέρει στο προοίμιό του και το Κίνημα της 1ης Μαρτίου και την Προσωρινή Κυβέρνηση ως θεμέλια του κράτους.
Πώς πολέμησαν οι Κορεάτες για την ανεξαρτησία μετά το 1919
Η αντίσταση πήγε σε πολλές κατευθύνσεις ταυτόχρονα, και αυτές οι διαφορές διαμορφώνουν ακόμη το πώς οι δύο Κορέες αφηγούνται την ιστορία.
Ένοπλος αγώνας στη Μαντζουρία και στην Κίνα
Κορεάτες μαχητές της ανεξαρτησίας με βάση τη Μαντζουρία νίκησαν ιαπωνικές μονάδες στις μάχες του Fengwudong και του Qingshanli το 1920. Το 1932, ο Yun Bong-gil, ακτιβιστής που τον έστειλε η Κορεατική Πατριωτική Οργάνωση του Kim Gu, έριξε βόμβα σε ιαπωνική τελετή στο πάρκο Hongkou της Σανγκάης και σκότωσε ανώτερους αξιωματούχους. Η Προσωρινή Κυβέρνηση συγκρότησε τον Κορεατικό Απελευθερωτικό Στρατό στο Τσονγκτσίνγκ το 1940. Τη δεκαετία του 1930 πολέμησαν στη Μαντζουρία και κομμουνιστές αντάρτες, ανάμεσά τους ο Kim Il Sung, ο μετέπειτα ιδρυτής ηγέτης της Βόρειας Κορέας (δες πώς η οικογένεια Kim πέρασε την εξουσία από γενιά σε γενιά).
Αντίσταση μέσα στη χώρα
Μέσα στην Κορέα, φοιτητές ηγήθηκαν του Κινήματος της 10ης Ιουνίου το 1926 και του Φοιτητικού Κινήματος Ανεξαρτησίας του Gwangju το 1929. Μελετητές της Εταιρείας Κορεατικής Γλώσσας δούλευαν σε ένα πρότυπο κορεατικό λεξικό, και το 1942 δεκάδες από αυτούς συνελήφθησαν.
Συνεργασία με το καθεστώς
Ορισμένοι Κορεάτες συνεργάστηκαν με το αποικιακό κράτος ως αξιωματούχοι, αστυνομικοί, γαιοκτήμονες, συγγραφείς και επιχειρηματίες. Λέγονται chinilpa (친일파), «φιλοϊαπωνική μερίδα». Πολλοί κράτησαν τις θέσεις τους και μετά το 1945, και το πόσο θα ερευνηθεί το παρελθόν τους παραμένει πολιτική διαμάχη στη Νότια Κορέα.
Πώς προσπάθησε η Ιαπωνία να σβήσει την κορεατική ταυτότητα (1937-1945)
Μετά την έναρξη του πλήρους πολέμου της Ιαπωνίας με την Κίνα το 1937, η πολιτική στην αποικία πέρασε από τον έλεγχο στην απορρόφηση. Το σύνθημα ήταν Naisen ittai (내선일체), «Ιαπωνία και Κορέα ως ένα σώμα».
- Τελετές υποταγής: μαθητές και εργάτες απήγγελλαν τον Όρκο των Υπηκόων του Αυτοκράτορα, και οι Κορεάτες πιέζονταν να λατρεύουν σε ιερά του σιντοϊσμού. Χριστιανοί που αρνούνταν συλλαμβάνονταν.
- Γλώσσα: το εκπαιδευτικό διάταγμα του 1938 έκανε τα κορεατικά προαιρετικό μάθημα, και στην πράξη σύντομα εξαφανίστηκαν από τις τάξεις. Τα παιδιά μπορούσαν να τιμωρηθούν αν τα μιλούσαν στο σχολείο.
- Τύπος: η Chosun Ilbo και η Dong-A Ilbo έκλεισαν το 1940.
- Ονόματα: το διάταγμα Changssi Gaemyeong (창씀개명) του 1940 πίεσε τις οικογένειες να δηλώσουν ιαπωνικά επώνυμα. Περίπου το 80 τοις εκατό των νοικοκυριών το είχε κάνει μέσα στους πρώτους έξι μήνες, συχνά επειδή η άρνηση έφερνε προβλήματα στο σχολείο, στη δουλειά και στις υπηρεσίες ραντσιόν.
Αυτή η περίοδος εξηγεί γιατί η γλώσσα και τα ονόματα έχουν ακόμη τόσο μεγάλο συναισθηματικό βάρος στην Κορέα. Η Ημέρα του Hangul (9 Οκτωβρίου) και η προσπάθεια να μείνουν έξω από την επίσημη κορεατική οι ιαπωνικές δάνειες λέξεις στηρίζονται και οι δύο σε αυτήν.
Καταναγκαστική εργασία και «γυναίκες ανάπαυσης»: τι καταγράφει η ιστορία
Αυτά είναι τα δύο ζητήματα που κρύβονται πιο συχνά πίσω από τις διαφορές Κορέας-Ιαπωνίας, γι’ αυτό αξίζει να ξεχωρίσουμε το τεκμηριωμένο από το αμφισβητούμενο.
Καταναγκαστική εργασία
Ο Εθνικός Νόμος Επιστράτευσης της Ιαπωνίας του 1938 έβαλε ολόκληρη την αυτοκρατορία σε πολεμική ετοιμότητα. Από το 1939, Κορεάτες στρατολογούνταν για ορυχεία, εργοστάσια και εργοτάξια στην Ιαπωνία, στη Σαχαλίνη και στον Ειρηνικό. Η στρατολόγηση πέρασε από εταιρικές εκστρατείες σε τοποθετήσεις οργανωμένες από την κυβέρνηση και, από το 1944, σε επίσημη επιστράτευση εργασίας. Οι εκτιμήσεις για τους αριθμούς διαφέρουν ανά πηγή, αλλά εκατοντάδες χιλιάδες Κορεάτες στάλθηκαν μόνο στην Ιαπωνία, και πολύ περισσότεροι επιστρατεύτηκαν μέσα στην Κορέα.
Κορεάτες άνδρες κατατάχθηκαν επίσης στον ιαπωνικό στρατό από το 1944. Χιλιάδες Κορεάτες έμειναν εγκλωβισμένοι στη Σαχαλίνη όταν τελείωσε ο πόλεμος.
Η Hashima, το νησί εξόρυξης άνθρακα κοντά στο Ναγκασάκι που είναι γνωστό ως Battleship Island, μπήκε στον κατάλογο της UNESCO το 2015 ως μέρος των βιομηχανικών χώρων Meiji της Ιαπωνίας. Η Κορέα διαμαρτυρήθηκε ότι η ένταξη έπρεπε να εξηγεί πλήρως την κορεατική εργασία που χρησιμοποιήθηκε εκεί στον πόλεμο. Παρόμοια διαφωνία ακολούθησε την ένταξη των χρυσωρυχείων Sado το 2024.
Οι «γυναίκες ανάπαυσης»
Κατά τους πολέμους της στην Ασία, ο ιαπωνικός στρατός δημιούργησε και ρύθμιζε «σταθμούς ανάπαυσης», όπου γυναίκες και κορίτσια αναγκάζονταν να προσφέρουν σεξ σε στρατιώτες. Οι γυναίκες προέρχονταν από την Κορέα, την Κίνα, την Ταϊβάν, τις Φιλιππίνες, την Ινδονησία, την Ολλανδία και αλλού. Πολλές στρατολογήθηκαν με εξαπάτηση, χρέη ή εξαναγκασμό, και κάποιες απήχθησαν. Οι εκτιμήσεις για το σύνολο κυμαίνονται πολύ, από δεκάδες χιλιάδες ως περίπου 200.000, και οι Κορεάτισσες ήταν από τις μεγαλύτερες ομάδες.
Για δεκαετίες οι επιζώσες σώπαιναν. Αυτό άλλαξε το 1991, όταν η Kim Hak-sun κατέθεσε δημόσια· η Κορέα τιμά πλέον την 14η Αυγούστου ως ημέρα μνήμης για τα θύματα. Οι εβδομαδιαίες διαμαρτυρίες έξω από την Ιαπωνική Πρεσβεία στη Σεούλ, οι Διαδηλώσεις της Τετάρτης, ξεκίνησαν το 1992.
Η Δήλωση Kono της Ιαπωνίας το 1993 αναγνώρισε τη συμμετοχή του στρατού και εξέφρασε συγγνώμη, και ένα ταμείο του 1995 κατέβαλε αποζημιώσεις από ιδιωτικές δωρεές. Μια κυβερνητική συμφωνία του 2015, που περιγράφηκε ως «οριστική και μη αναστρέψιμη», δημιούργησε ένα ταμείο με 1 δισεκατομμύριο γεν από την Ιαπωνία, αλλά πολλές επιζώσες την απέρριψαν και η Σεούλ προχώρησε το 2018 στη διάλυση του ιδρύματος. Ορισμένοι Ιάπωνες πολιτικοί και μελετητές έχουν αμφισβητήσει πόσο άμεσο εξαναγκασμό άσκησε ο ίδιος ο στρατός, θέση που οι επιζώσες και οι υποστηρικτές τους θεωρούν άρνηση.
Πώς ήρθε η απελευθέρωση το 1945 και γιατί η Κορέα χωρίστηκε στα δύο
Οι Κορεάτες ονομάζουν την 15η Αυγούστου Gwangbokjeol (광복절), «η μέρα που το φως επανήλθε». Η απελευθέρωση ήρθε με την παράδοση της Ιαπωνίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μετά τις ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα στις 6 Αυγούστου και στο Ναγκασάκι στις 9 Αυγούστου και τη σοβιετική κήρυξη πολέμου στις 8 Αυγούστου. Δεκάδες χιλιάδες Κορεάτες που εργάζονταν στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι ήταν ανάμεσα στα θύματα των βομβαρδισμών. Ο αυτοκράτορας Hirohito ανακοίνωσε την παράδοση από το ραδιόφωνο στις 15 Αυγούστου.
Ο Κορεατικός Απελευθερωτικός Στρατός προετοίμαζε επιχειρήσεις με αμερικανική βοήθεια, αλλά ο πόλεμος τελείωσε πριν ξεκινήσουν. Έτσι το μέλλον της χερσονήσου αποφασίστηκε από τους Συμμάχους. Αμερικανοί αξιωματούχοι πρότειναν να χωριστεί στον 38ο παράλληλο. Σοβιετικά στρατεύματα μπήκαν στον βορρά τον Αύγουστο και αμερικανικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στον νότο τον Σεπτέμβριο.
Δύο αντίπαλα κράτη ανακηρύχθηκαν το 1948, και ο Πόλεμος της Κορέας ξέσπασε το 1950. Το άρθρο μας για τον Πόλεμο της Κορέας συνεχίζει από εκεί. Για πολλούς Κορεάτες, το σκληρό μάθημα του 1945 είναι ότι η ελευθερία από την Ιαπωνία ήρθε μαζί με τη διαίρεση.

Γιατί η Κορέα υπό ιαπωνική κατοχή μετράει ακόμη στις σχέσεις Κορέας-Ιαπωνίας
Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα είναι γειτονικές χώρες, σύμμαχοι των ΗΠΑ και μεγάλοι εμπορικοί εταίροι. Η αποικιακή ιστορία παραμένει το θέμα που πιθανότερα θα προκαλέσει κρίση ανάμεσά τους, και ο βασικός λόγος είναι μια συνθήκη του 1965.
Η συνθήκη του 1965 και το «λυμένο» ζήτημα
Η Συνθήκη Βασικών Σχέσεων του 1965 αποκατέστησε τις διπλωματικές σχέσεις. Μια παράλληλη συμφωνία έδωσε στη Νότια Κορέα 300 εκατομμύρια δολάρια σε επιχορηγήσεις και 200 εκατομμύρια σε δάνεια, και όριζε ότι οι απαιτήσεις μεταξύ των δύο χωρών ήταν λυμένες «πλήρως και οριστικά». Μεγάλο μέρος των χρημάτων πήγε σε βιομηχανικά έργα, μεταξύ των οποίων η χαλυβουργία POSCO. Η θέση του Τόκιο είναι ότι αυτό έκλεισε όλες τις ατομικές απαιτήσεις αποζημίωσης. Πολλοί Κορεάτες υποστηρίζουν ότι η συμφωνία έγινε από στρατιωτική κυβέρνηση χωρίς να ρωτηθούν τα θύματα και ότι δεν κάλυψε ποτέ τα παράνομα αποικιακά αδικήματα.
Δικαστικές αποφάσεις και η εμπορική διαμάχη του 2019
Το 2018 το Ανώτατο Δικαστήριο της Νότιας Κορέας διέταξε ιαπωνικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων η Nippon Steel, να αποζημιώσουν πρώην καταναγκαστικούς εργάτες. Η Ιαπωνία χαρακτήρισε τις αποφάσεις παραβίαση της συμφωνίας του 1965. Το 2019 έβαλε αυστηρότερους ελέγχους εξαγωγών σε τρεις χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή τσιπ, και οι Κορεάτες καταναλωτές απάντησαν με ευρέως διαδεδομένο μποϊκοτάζ ιαπωνικών προϊόντων. Το 2023 η Σεούλ ανακοίνωσε ότι ένα κορεατικό ίδρυμα θα πλήρωνε τις αποζημιώσεις που όρισαν τα δικαστήρια, κίνηση που βελτίωσε τις σχέσεις με το Τόκιο αλλά την οποία ορισμένοι ενάγοντες απέρριψαν.
Συγγνώμες, σχολικά βιβλία και άλλα σημεία τριβής
Ιάπωνες ηγέτες έχουν εκφράσει μεταμέλεια αρκετές φορές, ιδίως στη Δήλωση Murayama του 1995 και στην κοινή διακήρυξη του 1998 του πρωθυπουργού Keizo Obuchi και του προέδρου Kim Dae-jung. Μετά από εκείνη τη διακήρυξη, η Νότια Κορέα άρχισε να άρει τους μακροχρόνιους περιορισμούς σε ιαπωνικές ταινίες και μουσική. Πολλοί Κορεάτες νιώθουν ότι αυτές οι συγγνώμες υπονομεύονται από μεταγενέστερα γεγονότα: ορισμένες αναθεωρήσεις ιαπωνικών σχολικών βιβλίων, επισκέψεις πολιτικών στο ιερό Yasukuni (που τιμά τους νεκρούς πολέμου της Ιαπωνίας, μαζί με καταδικασμένους εγκληματίες πολέμου) και η διένεξη για τα νησιά Dokdo, που η Ιαπωνία αποκαλεί Takeshima. Οι Ιάπωνες αξιωματούχοι, από τη μεριά τους, λένε συχνά ότι η Κορέα ανοίγει ξανά θέματα που έχουν ήδη λυθεί.
Τίποτα από αυτά δεν σταματά την καθημερινή κίνηση. Κορεάτες και Ιάπωνες επισκέπτονται τις χώρες τους σε τεράστιους αριθμούς, και η ποπ κουλτούρα ρέει προς τις δύο κατευθύνσεις (η σύγκριση ταξιδιού Κορέα ή Ιαπωνία καλύπτει την πρακτική πλευρά). Αν βρεθείς στη Σεούλ γύρω στην 1η Μαρτίου ή στις 15 Αυγούστου, περίμενε τελετές, σημαίες στα μπαλκόνια των πολυκατοικιών και ειδησεογραφία για το παρελθόν.
FAQ
Πόσο διήρκεσε η ιαπωνική κατοχή της Κορέας;
Η πλήρης αποικιακή διοίκηση διήρκεσε 35 χρόνια, από την προσάρτηση στις 29 Αυγούστου 1910 ως την απελευθέρωση στις 15 Αυγούστου 1945. Αν μετρήσεις και την περίοδο του προτεκτοράτου που ξεκίνησε με τη Συνθήκη Eulsa του 1905, η Ιαπωνία έλεγχε τις εξωτερικές υποθέσεις της Κορέας για 40 χρόνια.
Γιατί η Ιαπωνία αποίκισε την Κορέα;
Η Κορέα βρίσκεται ανάμεσα στην Ιαπωνία και στην ασιατική ήπειρο, οπότε οι Ιάπωνες ηγέτες την έβλεπαν ως στρατηγικό ανάχωμα και δίοδο προς τη Μαντζουρία και την Κίνα. Πρόσφερε επίσης ρύζι, γη και αργότερα βιομηχανικούς πόρους. Η κατοχή αποικίας έβαζε την Ιαπωνία και στο ίδιο επίπεδο με τις δυτικές αυτοκρατορικές δυνάμεις.
Έχει ζητήσει συγγνώμη η Ιαπωνία από την Κορέα;
Οι ιαπωνικές κυβερνήσεις έχουν εκδώσει αρκετές δηλώσεις μεταμέλειας και συγγνώμης, μεταξύ των οποίων η Δήλωση Kono του 1993 για τις «γυναίκες ανάπαυσης», η Δήλωση Murayama του 1995 και η κοινή διακήρυξη του 1998 με την Κορέα. Πολλοί Κορεάτες τις θεωρούν αποδυναμωμένες από μεταγενέστερες δηλώσεις Ιαπώνων πολιτικών και από τη θέση του Τόκιο ότι οι νομικές απαιτήσεις λύθηκαν το 1965. Έτσι το ερώτημα αν η Ιαπωνία έχει «πραγματικά» ζητήσει συγγνώμη παραμένει αμφισβητούμενο.
Πώς λέγεται στα κορεατικά η περίοδος της ιαπωνικής αποικιοκρατίας;
Ο συνηθισμένος όρος είναι Ilje Gangjeomgi (일제강점기), «η περίοδος της βίαιης κατοχής από την αυτοκρατορική Ιαπωνία». Παλαιότερα κείμενα λένε μερικές φορές Ilje sidae, «η ιαπωνική αυτοκρατορική εποχή». Η λέξη gangjeom («βίαιη κατοχή») αντανακλά την κορεατική θέση ότι η προσάρτηση δεν ήταν ποτέ νόμιμη.
Ήταν οι Κορεάτες Ιάπωνες πολίτες υπό την αποικιακή διοίκηση;
Νομικά, οι Κορεάτες ήταν Ιάπωνες υπήκοοι, αλλά καταχωρούνταν σε χωριστό κορεατικό οικογενειακό μητρώο και δεν είχαν ίσα δικαιώματα. Οι Κορεάτες που ζούσαν στην Ιαπωνία έχασαν την ιαπωνική υπηκοότητα όταν τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη Ειρήνης του Σαν Φρανσίσκο το 1952. Αυτός είναι ένας λόγος που πολλοί Zainichi Κορεάτες κρατούν ακόμη νοτιοκορεατική ή άλλη υπηκοότητα σήμερα.
Γιατί η 1η Μαρτίου είναι αργία στην Κορέα;
Η 1η Μαρτίου, Samiljeol (삼일절), τιμά τη Διακήρυξη Ανεξαρτησίας του 1919 και τις πανεθνικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν. Τελετές γίνονται σε όλη τη Νότια Κορέα, μαζί με μια εθνική εκδήλωση με τον πρόεδρο. Είναι μία από τις πέντε εθνικές επετείους της Κορέας, μαζί με την Ημέρα Απελευθέρωσης στις 15 Αυγούστου.
Πού να δεις αυτή την ιστορία στη συνέχεια: μουσεία, ταινίες και βιβλία
Αν πας στην Κορέα, αυτοί οι τρεις χώροι λένε την ιστορία καλύτερα από οποιοδήποτε σχολικό βιβλίο. Οι μέρες λειτουργίας και οι όροι εισόδου αλλάζουν, οπότε έλεγξε την επίσημη ιστοσελίδα του καθενός πριν πας.
- Χώρος
- Seodaemun Prison History Hall (서대문형무소역사관)
- Περιοχή
- Seodaemun-gu, κεντροδυτική Σεούλ· η φυλακή άνοιξε το 1908 και κράτησε πολλούς ακτιβιστές της ανεξαρτησίας, ανάμεσά τους την Yu Gwan-sun
- Πλησιέστερος σταθμός
- Σταθμός Dongnimmun, Γραμμή 3 του μετρό της Σεούλ
- Χρόνος που χρειάζεται
- Περίπου 1,5 έως 2 ώρες
- Πριν πας
- Έλεγξε τις μέρες λειτουργίας και το εισιτήριο στην επίσημη ιστοσελίδα
- Χώρος
- Independence Hall of Korea (독립기념관)
- Περιοχή
- Cheonan, επαρχία South Chungcheong, νότια της Σεούλ· μεγάλο εθνικό μουσείο του κινήματος ανεξαρτησίας, που άνοιξε το 1987
- Πλησιέστερος σταθμός
- Σταθμός Cheonan ή Cheonan-Asan, και μετά λεωφορείο ή ταξί
- Χρόνος που χρειάζεται
- Μισή μέρα
- Πριν πας
- Έλεγξε τις μέρες λειτουργίας, τις ξεναγήσεις στα αγγλικά και τη μετακίνηση στην επίσημη ιστοσελίδα
- Χώρος
- Tapgol Park (탑골공원)
- Περιοχή
- Jongno, κέντρο της Σεούλ, όπου φοιτητές διάβασαν τη Διακήρυξη Ανεξαρτησίας την 1η Μαρτίου 1919
- Πλησιέστερος σταθμός
- Σταθμός Jongno 3-ga
- Χρόνος που χρειάζεται
- 30 λεπτά
- Πριν πας
- Έλεγξε την επίσημη ιστοσελίδα για τυχόν κλεισίματα
Ταινίες και σειρές με θέμα την ιαπωνική κατοχή
- The Age of Shadows (밀정, 2016): κατασκοπευτικό θρίλερ για μαχητές της ανεξαρτησίας και έναν Κορεάτη αξιωματικό της αποικιακής αστυνομίας.
- Assassination (암살, 2015): ένας πυρήνας αντίστασης σχεδιάζει να σκοτώσει έναν Ιάπωνα διοικητή και έναν συνεργάτη στη Σεούλ της δεκαετίας του 1930.
- Mr. Sunshine (미스터 션샤인, 2018): δράμα που διαδραματίζεται στα χρόνια πριν από την προσάρτηση, με τους Δίκαιους Στρατούς.
- Pachinko (2022): σειρά του Apple TV+ βασισμένη στο μυθιστόρημα της Min Jin Lee του 2017, που ακολουθεί μια κορεατική οικογένεια από την αποικιακή Μπουσάν ως την Ιαπωνία.
- Harbin (하얼빈, 2024): ταινία για την αποστολή του Ahn Jung-geun το 1909.
Τα δικαιώματα streaming διαφέρουν ανά χώρα, οπότε έλεγξε το JustWatch ή την ίδια την πλατφόρμα για να δεις πού είναι διαθέσιμο το καθένα στη δική σου χώρα. Για διάβασμα, το Pachinko της Min Jin Lee είναι η πιο προσιτή είσοδος, και το Korea’s Place in the Sun του Bruce Cumings είναι μια ευρέως χρησιμοποιούμενη αγγλόγλωσση ιστορία που τοποθετεί την αποικιακή εποχή στο μακρύτερο πλαίσιό της.
Σχετικά άρθρα
Sources k-korea.blog
Οι τιμές, τα ωράρια και η διαθεσιμότητα αλλάζουν. Ελέγξτε την επίσημη σελίδα πριν αγοράσετε ή ταξιδέψετε.






